Hoàn thiện thể chế tài chính - ngân hàng, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Hoàn thiện cơ chế hoạt động của Ngân hàng Nhà nước

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết, việc sửa đổi đồng thời ba đạo luật trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng nhằm kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, hoàn thiện các quy định còn thiếu trong công tác phòng, chống rửa tiền, đồng thời xử lý những vướng mắc trong cơ chế tài chính, hoạt động của Ngân hàng Nhà nước.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn trình bày Tờ trình dự án Luật. (Ảnh: Quốc hội)

Theo Thống đốc, dự án luật cũng hướng tới việc hoàn thiện cơ sở pháp lý để Ngân hàng Nhà nước thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của Việt Nam trong các tổ chức tiền tệ quốc tế; đồng thời thể chế hóa các chủ trương lớn về thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức cao, phát triển thị trường vốn theo hướng cân bằng hơn, từng bước giảm sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dự thảo tập trung sửa đổi một số quy định liên quan đến quản lý ngoại hối, cơ chế tài chính và hoạt động điều hành của cơ quan quản lý tiền tệ.

Một trong những nội dung đáng chú ý là bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và phương thức cung cấp dữ liệu phục vụ việc xây dựng trạng thái đầu tư quốc tế, tương tự như cơ chế lập cán cân thanh toán quốc gia.

Dự thảo cũng luật hóa quy định về hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, trừ các trường hợp được phép theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Việc sửa đổi nhằm bảo đảm nguyên tắc các quyền cơ bản của công dân chỉ được hạn chế bằng quy định của luật.

Bên cạnh đó, các quy định về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước được điều chỉnh theo hướng phù hợp với Nghị quyết số 160/2024/QH15 của Quốc hội về phân bổ ngân sách trung ương năm 2025. Thẩm quyền quy định chế độ tài chính của Ngân hàng Nhà nước cũng được chuyển từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Tổ chức Chính phủ.

Dự luật đồng thời bổ sung thẩm quyền cho Ngân hàng Nhà nước trong việc áp dụng một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác với mức thông thường đối với tổ chức tín dụng trong những trường hợp cần thiết nhằm phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Ngoài ra, dự thảo điều chỉnh các quy định liên quan đến mô hình tổ chức của Ngân hàng Nhà nước, phù hợp với việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời giảm sự chồng chéo trong quản lý nhà nước khi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và kiểm tra quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Siết chặt phòng, chống rửa tiền, quản lý tài sản ảo

Với Luật Phòng, chống rửa tiền, các nội dung sửa đổi tập trung đáp ứng yêu cầu của các tổ chức quốc tế, trong đó có việc hoàn thiện các tiêu chuẩn về minh bạch tài chính và kiểm soát dòng tiền.

Dự thảo bổ sung, sửa đổi khái niệm về chủ sở hữu hưởng lợi theo hướng bao quát hơn; mở rộng đối tượng báo cáo; bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ; quy định trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tài sản ảo.

Cùng với đó, dự luật hoàn thiện quy định về nhận biết khách hàng, thu thập và xác minh thông tin khách hàng, minh bạch thông tin đối với các thỏa thuận pháp lý; trách nhiệm của tổ chức báo cáo trong việc cung cấp thông tin giao dịch đáng ngờ cho Ngân hàng Nhà nước cũng như nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ, tài liệu liên quan.

Các quy định về trách nhiệm, tên gọi của cơ quan, bộ, ngành liên quan cũng được rà soát, điều chỉnh nhằm phù hợp với việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy nhà nước.

Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, điểm mới đáng chú ý là bổ sung hoạt động ngân hàng thương mại được thực hiện với vai trò đại lý quản lý tài sản bảo đảm cho trái phiếu doanh nghiệp.

Theo Chính phủ, quy định này nhằm tháo gỡ những khó khăn trong thực tiễn, tăng tính minh bạch và an toàn cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời góp phần đa dạng hóa kênh huy động vốn, giảm áp lực cung ứng vốn dài hạn từ hệ thống ngân hàng.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi.

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đánh giá việc xây dựng dự án luật là cần thiết, hồ sơ cơ bản đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo để bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, sự thống nhất của hệ thống pháp luật và các cam kết quốc tế có liên quan.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ cơ chế xây dựng, chia sẻ, khai thác dữ liệu về trạng thái đầu tư quốc tế; rà soát các quy định về mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước, sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam và cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.

Ủy ban cũng đề nghị quy định cụ thể về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước; làm rõ cơ chế kiểm toán, giám sát khi thay đổi trách nhiệm quản lý đối với hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối.

Về quy định cho phép áp dụng các tỷ lệ an toàn khác với mức thông thường, cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, cơ chế công khai, báo cáo và kiểm soát rủi ro.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục đánh giá tính khả thi của quy định về xác định chủ sở hữu hưởng lợi, khả năng tiếp cận dữ liệu phục vụ xác minh khách hàng, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp; đồng thời làm rõ phạm vi thanh tra, giám sát giữa các cơ quan liên quan.

Với quy định về ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung quy định cụ thể về điều kiện thực hiện, quyền và nghĩa vụ của các bên, trách nhiệm của ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý nhà nước.

Việc sửa đổi, bổ sung ba luật lần này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý đồng bộ hơn cho hệ thống tài chính - ngân hàng, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, đồng thời thúc đẩy quá trình phát triển thị trường vốn theo hướng cân bằng, an toàn và bền vững.

Khai mạc Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất của Quốc hội

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển

Cắt giảm điều kiện kinh doanh phải thực chất, không để phát sinh “giấy phép con”

Hoàn thiện thể chế quân sự, quốc phòng đáp ứng mô hình chính quyền địa phương hai cấp