ĐBQH Trần Văn Tuấn: Cần cơ chế chia sẻ rủi ro cho các dự án điện gió ngoài khơi

Chiều 3/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Về cơ chế, chính sách phát triển điện gió ngoài khơi, đại biểu Trần Văn Tuấn cho rằng, cần nhìn nhận đầy đủ những khó khăn, rủi ro đặc thù của loại hình nguồn điện này để xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Đại biểu Trần Văn Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh): việc bảo đảm đầu ra thông qua hợp đồng mua bán điện dài hạn vẫn là yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư.

Theo đại biểu, điện gió ngoài khơi có tiềm năng lớn nhưng là lĩnh vực đầu tư đặc biệt phức tạp, đòi hỏi vốn lớn, thời gian chuẩn bị dài và công nghệ tiên tiến. Nhiều thiết bị, dịch vụ phải nhập khẩu; nhà đầu tư phải bỏ ra chi phí đáng kể cho khảo sát, nghiên cứu, lập dự án và hoàn thiện thủ tục.

Hiệu quả đầu tư phụ thuộc vào sự đồng bộ của hệ thống truyền tải và đấu nối. Trong khi đó, dự án phải đối mặt với biến động lãi suất, tỷ giá, giá vật tư và chi phí xây dựng. Đặc biệt, nhà đầu tư rất khó dự báo khả năng huy động, tiêu thụ điện trong suốt vòng đời dự án.

Đại biểu cho rằng, dù pháp luật đã có các chính sách ưu đãi như miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và một số cơ chế hỗ trợ khác, việc bảo đảm đầu ra thông qua hợp đồng mua bán điện dài hạn vẫn là yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư.

Làm rõ trách nhiệm mua điện và chia sẻ rủi ro

Theo đại biểu Trần Văn Tuấn, một dự án điện gió ngoài khơi có thể đã hoàn thành đầu tư, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật và sẵn sàng phát điện nhưng vẫn có thể không được huy động hết công suất do đường dây truyền tải chậm tiến độ, lưới điện quá tải hoặc hạn chế trong vận hành hệ thống.

Nếu toàn bộ rủi ro này được chuyển sang nhà đầu tư, cam kết về sản lượng điện hợp đồng tối thiểu sẽ giảm đáng kể ý nghĩa, đồng thời làm suy giảm sức hấp dẫn của dự án đối với nhà đầu tư và các tổ chức tín dụng.

Vì vậy, đại biểu nhấn mạnh vấn đề mấu chốt là phải xác định rõ chủ thể có trách nhiệm mua điện, thanh toán và chia sẻ rủi ro khi dự án không được huy động điện do nguyên nhân khách quan.

Đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 3 Điều 26 quy định theo hướng: đối với dự án điện gió ngoài khơi bán điện lên hệ thống điện quốc gia, bên mua điện được cơ quan có thẩm quyền chỉ định có trách nhiệm đàm phán, ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán điện, bảo đảm sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn theo tỷ lệ và thời hạn do Chính phủ quy định.

Đối với trường hợp dự án đã hoàn thành, đáp ứng điều kiện kỹ thuật và sẵn sàng phát điện nhưng không được huy động hoặc phải giảm công suất do nguyên nhân từ hệ thống truyền tải, bên mua điện hoặc nguyên nhân khách quan không thuộc lỗi của nhà đầu tư, cần có cơ chế thanh toán bù đắp chi phí hợp lý, chia sẻ rủi ro theo hợp đồng mua bán điện và quy định của Chính phủ.

Đại biểu lưu ý, cơ chế này không đồng nghĩa với việc Nhà nước hoặc EVN phải mua điện bằng mọi giá, bất kể nhu cầu và khả năng vận hành của hệ thống. Đây cũng không phải cam kết thanh toán cho sản lượng điện mà dự án không thể phát ra do thiếu gió hoặc do lỗi của chính chủ đầu tư.

“Điều cần thiết là phải phân định rõ rủi ro thuộc trách nhiệm của nhà đầu tư và rủi ro thuộc trách nhiệm của hệ thống điện, bên mua điện hoặc cơ quan nhà nước. Có như vậy mới bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư, Nhà nước và người sử dụng điện”, đại biểu Trần Văn Tuấn nhấn mạnh.

Hoàn thiện hợp đồng mua bán điện, tạo niềm tin cho nhà đầu tư

Bên cạnh việc xác định trách nhiệm mua điện và chia sẻ rủi ro, đại biểu đề nghị hợp đồng mua bán điện cần quy định cụ thể sản lượng điện hợp đồng tối thiểu; trách nhiệm của từng bên; nguyên nhân và nguyên tắc xử lý khi bị cắt giảm công suất; cơ chế điều chỉnh giá khi tỷ giá, lãi suất và chi phí đầu vào biến động lớn; cũng như phương thức thanh toán và xử lý vi phạm.

Theo đại biểu, việc quy định rõ các nội dung này sẽ giúp nhà đầu tư có cơ sở dự báo dòng tiền và đánh giá hiệu quả dự án trong dài hạn. Đồng thời, đây cũng là căn cứ quan trọng để các tổ chức tín dụng xem xét cấp vốn, nhất là với những dự án điện gió ngoài khơi có quy mô đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài.

Đại biểu Trần Văn Tuấn cho rằng, làm rõ trách nhiệm của bên mua điện đối với sản lượng điện hợp đồng, cùng cơ chế phân định và chia sẻ rủi ro phù hợp, là điều kiện cần thiết để nâng cao tính khả thi của dự án, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tổ chức tín dụng. Qua đó, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng điện gió ngoài khơi, bảo đảm an ninh năng lượng, phục vụ mục tiêu phát triển đất nước.

ĐBQH đề xuất cơ chế gỡ điểm nghẽn cho điện gió ngoài khơi

Sửa Luật Điện lực: Mở không gian mới cho thị trường điện

Sửa Luật Điện lực: Đề nghị làm rõ cơ chế giá điện, DPPA và điện gió ngoài khơi

Sửa Luật Điện lực, hoàn thiện cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi

Sửa đổi Luật Điện lực: Từ thực tiễn triển khai đến yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn

Sửa Luật Điện lực: Tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư, bảo đảm an ninh năng lượng