Sửa Luật Điện lực: Tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư, bảo đảm an ninh năng lượng

Hoàn thiện cơ chế đầu tư, tháo gỡ vướng mắc triển khai quy hoạch điện

Chiều 3/11, tiếp tục Kỳ họp thứ 2, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận về dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng: Việc sửa đổi Luật Điện lực nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư, vận hành hệ thống điện.

Báo cáo, tiếp thu, giải trình trước Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trân trọng cảm ơn các đại biểu đã quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến đối với dự án Luật. Theo Bộ trưởng, các ý kiến tập trung vào những vấn đề quan trọng như: mục tiêu, phạm vi sửa đổi; triển khai quy hoạch điện; cơ chế đầu tư, phát triển nguồn điện; năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi; giá điện, hỗ trợ tiền điện và xóa bỏ bù chéo giá điện.

Bộ trưởng cho biết, việc sửa đổi Luật lần này tập trung vào 3 mục tiêu chính: thể chế hóa các chủ trương, định hướng về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính; đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực hiện, nhất là các vướng mắc liên quan đến quy hoạch, đầu tư và triển khai dự án điện lực.

Về triển khai quy hoạch điện, Bộ trưởng nhìn nhận, sau hơn 3 năm thực hiện Quy hoạch điện VIII, tiến độ một số dự án còn chậm, có dự án chưa thể đưa vào vận hành theo kế hoạch. Thực tế này đặt ra yêu cầu tổ chức thực hiện quy hoạch phải bảo đảm tính đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu sử dụng điện, cùng khả năng thích ứng linh hoạt với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Bộ trưởng, Luật sửa đổi quy định các yêu cầu cốt lõi đối với phát triển nguồn điện và lưới điện, hướng tới bảo đảm cơ cấu nguồn điện hợp lý, linh hoạt, có công suất dự phòng phù hợp trong từng thời kỳ. Hiện nay, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Công Thương rà soát, điều chỉnh quy hoạch điện để phù hợp với điều kiện thực tế và các quy định pháp luật mới.

Một nội dung quan trọng khác là cơ chế đầu tư và phát triển nguồn điện. Dự thảo Luật bổ sung các cơ chế kiểm soát rủi ro, trong đó có cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và nhà đầu tư, nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thu hút nguồn lực vào lĩnh vực điện lực.

Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh, việc chia sẻ rủi ro phải được thực hiện theo nguyên tắc phù hợp, không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư sang Nhà nước. Bởi các chi phí phát sinh cuối cùng có thể được tính vào giá điện, tác động trực tiếp đến người sử dụng điện.

Đối với các dự án nguồn điện lớn, dự thảo Luật đưa ra cơ chế tính toán sản lượng điện được huy động và sản lượng điện hợp đồng phù hợp, vừa tạo điều kiện cho nhà đầu tư, vừa bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên. Dự thảo cũng quy định cơ chế đàm phán hợp đồng mua bán điện trên cơ sở kết quả lựa chọn nhà đầu tư và giá điện nằm trong khung giá. Đây là cơ sở để triển khai hợp đồng, hạn chế tình trạng đàm phán kéo dài.

Hoàn thiện chính sách về điện gió ngoài khơi, giá điện và bù chéo

Đối với phát triển năng lượng tái tạo, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định, đây là lĩnh vực có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy phát triển bền vững và giảm phát thải. Tuy nhiên, lĩnh vực này có những đặc thù, đòi hỏi công nghệ cao, vốn đầu tư lớn và liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh.

Luật Điện lực (sửa đổi) tiếp tục hoàn thiện cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi. (Ảnh minh họa)

Riêng với điện gió ngoài khơi, Chính phủ sẽ tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội để tiếp tục hoàn thiện cơ chế phát triển. Việc xây dựng chính sách cần bảo đảm rõ ràng, phù hợp với thực tiễn và các quy định pháp luật liên quan đến biển.

Về giá điện, dự thảo Luật quy định giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển của thị trường điện và bảo đảm cạnh tranh. Nguyên tắc xuyên suốt là giá điện phải phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ, bảo đảm vận hành thị trường điện.

Bộ trưởng cho biết, theo quy định hiện hành, hằng năm, trước khi kết thúc năm tài chính, EVN phải công bố kết quả chi phí. Bộ Công Thương và Bộ Tài chính phối hợp với Kiểm toán Nhà nước kiểm tra, đánh giá và công khai các chi phí này.

Đối với việc xây dựng khung giá điện, cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu theo hướng giao cho đơn vị độc lập thực hiện, không trực tiếp tham gia hoạt động phát điện, nhằm bảo đảm tính khách quan, đồng bộ và kịp thời.

Về chính sách hỗ trợ tiền điện, các quy định hiện hành đã xác định đối tượng và mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Những chính sách hỗ trợ khác nhằm thu hút đầu tư cần được thiết kế bảo đảm nguồn lực tài chính, không ảnh hưởng đến kế hoạch ngân sách và phải được tách bạch rõ ràng.

Liên quan đến việc xóa bỏ bù chéo giá điện, dự thảo Luật giao Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình thực hiện trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động. Quá trình điều chỉnh cần xem xét cụ thể từng nhóm đối tượng, từng vùng miền, bảo đảm phù hợp và hạn chế những tác động bất lợi.

"Việc sửa đổi Luật Điện lực nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư, vận hành hệ thống điện; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính; đồng thời bảo đảm chính sách đồng bộ, kiểm soát được chi phí và nâng cao trách nhiệm thực thi", Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực vào 20/11/2026.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng: Chủ động nhiều kịch bản bảo đảm xăng dầu trong khủng hoảng

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng: Khuyến mại, giảm giá để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Sửa đổi Luật Điện lực: Từ thực tiễn triển khai đến yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn