Sửa Luật Điện lực, hoàn thiện cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi

Tham gia thảo luận tại Tổ 2 (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) chiều 20/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, việc sửa đổi là cần thiết để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, nhất là về thủ tục đầu tư, cơ chế giá điện, mua bán điện trực tiếp và phát triển điện gió ngoài khơi.

Tuy nhiên, Luật Điện lực số 61/2024/QH15 mới có hiệu lực từ ngày 1/2/2025, trong khi phạm vi sửa đổi lần này tương đối rộng. Vì vậy, cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra cần rà soát kỹ, đánh giá đầy đủ tác động chính sách, tránh ảnh hưởng đến tính ổn định của pháp luật, làm tăng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp hoặc tạo khoảng trống pháp lý khi văn bản hướng dẫn chưa được ban hành kịp thời.

Quang cảnh phiên họp Tổ 2 chiều 20/10.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị xác định rõ mục tiêu sửa đổi, ưu tiên giải quyết những điểm nghẽn cấp bách, đồng thời tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo, đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng trong quá trình phát triển kinh tế xanh, thu hút đầu tư công nghệ cao.

Làm rõ trách nhiệm nhà đầu tư điện gió ngoài khơi

Đối với điện gió ngoài khơi, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc bổ sung quy định về quản lý kết quả khảo sát, ký quỹ và kinh phí tháo dỡ công trình là cần thiết. Tuy nhiên, dự thảo Luật cần tiếp tục làm rõ tiêu chí về năng lực nhà đầu tư, trách nhiệm thực hiện dự án và các yêu cầu liên quan, bảo đảm cơ chế quản lý chặt chẽ, khả thi.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc hoàn thiện chính sách phát triển nguồn điện phải đi đôi với phân bổ rủi ro hợp lý, không thiết kế cơ chế theo hướng chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, EVN hoặc người sử dụng điện.

Về cơ chế giá điện, cần làm rõ nguyên tắc hình thành giá trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. Chính sách phải bảo đảm lợi ích hợp lý để thu hút đầu tư, nhưng không đồng nghĩa với việc Nhà nước hoặc bên mua điện phải bảo đảm toàn bộ kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị đánh giá cụ thể tác động của lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện và việc áp dụng giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm đối với hộ sinh hoạt. Cần làm rõ mức thay đổi hóa đơn tiền điện của từng nhóm hộ gia đình, tác động đến chi phí sản xuất, kinh doanh và có giải pháp an sinh phù hợp. Với hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn và các đối tượng chính sách, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước, tách bạch với cơ chế hình thành giá điện.

Đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm minh bạch thị trường điện

Về thủ tục đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư, Chủ tịch Quốc hội đánh giá việc miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với một số dự án thuộc chương trình dự án thực hiện quy hoạch được phê duyệt có thể góp phần rút ngắn thời gian triển khai. Việc sử dụng giá trúng thầu làm cơ sở ký hợp đồng mua bán điện, không phải tiếp tục đàm phán lại giá, cũng là giải pháp cần được xem xét.

Tuy nhiên, các tiêu chí xác định công trình điện cấp bách, khẩn cấp phải rõ ràng, công khai, tránh lạm dụng cơ chế đặc thù. Những quy định liên quan đến doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước trên 50% cũng cần được cân nhắc kỹ, tránh mở rộng thiếu kiểm soát.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ 2 chiều 20/10.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc phân cấp, phân quyền phải gắn với kiểm tra, giám sát và hướng dẫn cụ thể, nhất là trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Những nội dung có thể quy định rõ trong Luật cần được thể hiện trực tiếp, hạn chế giao quá rộng cho văn bản dưới luật.

Đối với thị trường điện cạnh tranh, việc mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp, bao gồm các đơn vị bán lẻ điện, cần đi kèm quy định rõ về chi phí sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và dịch vụ hệ thống. Chủ tịch Quốc hội lưu ý không chuyển chi phí từ nhóm tham gia mua bán điện trực tiếp sang các khách hàng còn lại. Khung pháp lý về chứng chỉ năng lượng tái tạo cũng cần làm rõ nguyên tắc giao dịch, tránh trùng lặp và bảo đảm khả năng liên thông quốc tế.

Bên cạnh đó, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong cấp phép hoạt động điện lực cần bảo đảm đồng bộ giữa các khâu phát điện, truyền tải, phân phối và bán lẻ điện. Đối với điện hạt nhân, đặc biệt là công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ, dự thảo Luật cần quy định chặt chẽ về an toàn, năng lực nhà đầu tư và cơ chế giám sát.

Nhấn mạnh điện năng có vai trò thiết yếu đối với phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chính sách điện lực phải bảo đảm người dân được tiếp cận nguồn điện an toàn, ổn định với giá hợp lý. Việc sửa đổi Luật cần hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp ngành điện và khách hàng sử dụng điện, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra tổng hợp đầy đủ ý kiến đại biểu Quốc hội, tiếp tục chỉnh lý dự án Luật theo hướng đồng bộ, khả thi và ổn định lâu dài.

ĐBQH đề xuất cơ chế gỡ điểm nghẽn cho điện gió ngoài khơi

Ngày 20/10, Quốc hội thảo luận dự án sửa đổi Luật Điện lực

Sửa Luật Điện lực: Đề nghị làm rõ cơ chế giá điện, DPPA và điện gió ngoài khơi