ĐBQH Đỗ Đức Hiển: Gắn đầu tư dự án điện với phát triển công nghiệp năng lượng trong nước

Tháo gỡ chồng chéo trong thủ tục đầu tư dự án điện

Tham gia góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hiển (Đoàn ĐBQH TP HCM) cơ bản tán thành mục tiêu sửa đổi nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong phát triển ngành điện, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo Luật cần tiếp tục hoàn thiện hai nhóm vấn đề trọng tâm: đơn giản hóa thủ tục đầu tư dự án điện và đổi mới cơ chế lựa chọn nhà đầu tư gắn với phát triển công nghiệp năng lượng trong nước.

Đại biểu Đỗ Đức Hiển (Đoàn ĐBQH TP HCM) phát biểu tại Tổ 2 chiều 20/10. (Ảnh: Mạnh Tưởng)

Theo đại biểu Đỗ Đức Hiển, Nghị quyết số 70-NQ/TW đã chỉ ra tình trạng nhiều dự án năng lượng chậm triển khai, tiềm năng và nguồn lực chưa được khai thác hiệu quả. Một trong những nguyên nhân là thủ tục hành chính phức tạp, kéo dài thời gian chuẩn bị và thực hiện dự án.

Nghị quyết đặt ra yêu cầu cắt giảm từ 30-50% thời gian thực hiện thủ tục, chi phí tuân thủ và điều kiện kinh doanh. Vì vậy, bên cạnh những điều chỉnh tích cực trong dự thảo Luật Điện lực, cần tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến đầu tư, xây dựng và bảo vệ môi trường để bảo đảm tính đồng bộ.

Đại biểu đặc biệt lưu ý sự chồng chéo giữa thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Dù hai nội dung có thể được thực hiện song song, hồ sơ vẫn phải trải qua các quy trình thẩm định riêng biệt, do những cơ quan khác nhau thực hiện. Điều này khiến chủ đầu tư phải làm việc với nhiều đầu mối, kéo dài thời gian chuẩn bị dự án.

Để khắc phục, đại biểu đề xuất nghiên cứu sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường theo hướng thống nhất đầu mối tiếp nhận và chủ trì thẩm định hồ sơ dự án. Báo cáo ĐTM có thể được tích hợp thành nội dung bắt buộc trong báo cáo nghiên cứu khả thi, bảo đảm thống nhất về số liệu và phương án thực hiện; cơ quan quản lý chuyên ngành chủ trì thẩm định, trong khi cơ quan môi trường thực hiện đánh giá chuyên sâu về các tác động môi trường.

Theo đại biểu, cách tiếp cận này có thể giảm tình trạng trùng lặp thủ tục, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan môi trường tập trung xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và tăng cường hậu kiểm, giám sát trong quá trình vận hành dự án.

Trường hợp chưa thể sửa đổi đồng bộ Luật Bảo vệ môi trường, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế đặc thù trong Luật Điện lực nhằm đơn giản hóa thủ tục ĐTM đối với các dự án điện.

Tạo cơ chế phát triển doanh nghiệp công nghiệp năng lượng trong nước

Về cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, đại biểu Đỗ Đức Hiển cho rằng Việt Nam sẽ cần nguồn lực đầu tư rất lớn để phát triển các dự án nguồn điện và lưới điện trong thời gian tới. Đây cũng là cơ hội để thúc đẩy công nghiệp cơ khí, chế tạo thiết bị, phát triển năng lực tổng thầu và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.

Tuy nhiên, nếu việc lựa chọn nhà đầu tư, tổng thầu tiếp tục chủ yếu dựa trên giá của từng dự án mà không gắn với mục tiêu làm chủ thiết kế, công nghệ và chế tạo thiết bị, Việt Nam có nguy cơ tiếp tục phụ thuộc vào công nghệ, thiết bị nhập khẩu.

Trong khi đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát triển các tập đoàn công nghiệp năng lượng lớn trong nước, có khả năng đảm nhận vai trò tổng thầu EPC đối với các dự án quy mô lớn, hiện đại; đồng thời phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng và nâng cao năng lực tự chủ.

Doanh nghiệp Việt Nam phải từng bước làm chủ thiết kế tổng thể, thiết kế tích hợp và các khâu kỹ thuật cốt lõi. (Ảnh: Các kỹ sư của PTSC tại dự án Gallaf)

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị thể chế hóa trong Luật Điện lực cơ chế lựa chọn, giao thực hiện một số dự án điện quan trọng, quy mô lớn gắn với mục tiêu phát triển công nghiệp năng lượng trong nước.

Cụ thể, tại Điều 18, cần nghiên cứu quy định nhóm dự án điện lực quan trọng, quy mô lớn thuộc chương trình hoặc danh mục được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, nhằm thúc đẩy làm chủ công nghệ, thiết kế, tích hợp hệ thống, tổng thầu EPC và chế tạo thiết bị trong nước. Đối với nhóm dự án này, có thể nghiên cứu cơ chế để Thủ tướng Chính phủ giao doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện theo quy định làm chủ đầu tư thực hiện dự án.

Đại biểu nhấn mạnh, cơ chế giao thực hiện dự án cần đi kèm mục tiêu và lộ trình cụ thể, không chỉ dừng ở việc hoàn thành công trình. Doanh nghiệp phải từng bước làm chủ thiết kế tổng thể, thiết kế tích hợp và các khâu kỹ thuật cốt lõi; nâng cao năng lực tổng thầu EPC, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ.

Cùng với đó, cần thúc đẩy nghiên cứu, thiết kế, chế tạo trong nước những thiết bị có khả năng làm chủ và hiệu quả kinh tế; phát triển đội ngũ kỹ sư, năng lực nghiên cứu và mạng lưới doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng. Lộ trình tăng dần tỷ lệ giá trị thiết kế, chế tạo, cung cấp thiết bị và dịch vụ do doanh nghiệp trong nước thực hiện cũng cần được xác định rõ.

Theo đại biểu Đỗ Đức Hiển, hoàn thiện Luật Điện lực theo hướng này không chỉ góp phần tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ các dự án mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp năng lượng, từng bước nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và thiết bị, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Sửa Luật Điện lực: Đề nghị làm rõ cơ chế giá điện, DPPA và điện gió ngoài khơi

Sửa Luật Điện lực, hoàn thiện cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi

ĐBQH Trần Hoàng Ngân: Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, tạo dư địa phát triển cho ngành điện

Thủ tướng Lê Minh Hưng: Cần cân nhắc kỹ cơ chế giá điện và bao tiêu