Dậy thì sớm - Bệnh lý hay sinh lý?

07:00 | 17/12/2012

|
(Petrotimes) - Trẻ em ngày nay có điều kiện sinh hoạt, ăn uống khoa học và đủ chất hơn nên đã dậy thì sớm hơn. Hiện nay, ở bé gái dậy thì vào lúc 11 tuổi và bé trai là 13 tuổi được coi là bình thường. Nhiều nghiên cứu về xã hội học cho thấy “dậy thì sớm” đã bị hiểu lầm là một căn bệnh. Trong thực tế đây chỉ là một hiện tượng sinh lý bình thường có tính quy luật.

Dậy thì - thời điểm chứ không phải bệnh

Trước đây, nói về tuổi dậy thì bình thường có câu “nữ thập tam, nam thập lục”, tức gái 13, trai 16. Tuy nhiên càng ngày tuổi bắt đầu dậy thì càng đến sớm hơn. Điều này cho thấy đây là thời điểm dậy thì bình thường trong vòng đời con người Việt Nam. Nếu trẻ dậy thì sớm hơn thời điểm bình thường thì được cho là dậy thì sớm. Hiện nay, xã hội phát triển, sự chăm sóc của gia đình với con cái về dinh dưỡng, điều kiện sinh hoạt đều tốt hơn nên trung bình độ tuổi dậy thì đã sớm hơn rất nhiều: Bé gái trong độ tuổi 10-11, bé trai là từ 12-13 là bình thường.

Theo các chuyên gia, cần phải phân biệt rõ dậy thì sớm là chỉ tính thời điểm. Nếu thời điểm đó bất bình thường, do tác động của một số bệnh khác thì dậy thì sớm là biểu hiện bệnh lý. Ví dụ như nếu bé gái người Việt Nam trước 8 tuổi đã phát triển tuyến vú, có lông mu, thậm chí kinh nguyệt, bé trai trước 10 tuổi mà dương vật to, có trứng cá, ria mép... nhưng sức khỏe hoàn toàn bình thường thì chỉ được coi là dậy thì sớm.

Ngược lại, có những bé gái mới 3 tuổi đã có bầu ngực nhô cao, bé trai 2 tuổi mặt đầy trứng cá, bộ phận sinh dục dài... là những biểu hiện bất thường về nội tiết, hoặc do u não gây sự tăng tiết một hoóc môn ở vùng dưới đồi tuyến yên. Đây là những trường hợp “dậy thì” là biểu hiện bệnh lý cần được xác định nguyên nhân và điều trị.

Để xác định chính xác bệnh, bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm nội tiết, kiểm tra các chức năng của tinh hoàn (với bé trai) hay siêu âm tử cung, buồng trứng (với bé gái), kết hợp với chụp tuổi xương... Các hoóc môn gây dậy thì sớm kích hoạt sự phát triển xương khiến trẻ cao lên rất nhanh. Tuy nhiên, các đầu xương sau đó nhanh chóng đóng lại khiến trẻ không tiếp tục cao thêm. Do đó, những trẻ bị bệnh dậy thì sớm nếu không được điều trị sớm, đúng cách thường thấp hơn bạn cùng lứa và không đạt đến chiều cao mà gene di truyền của trẻ quy định.

Nguyên nhân của dậy thì sớm, theo Nghiên cứu nội tiết của Bệnh viện Nhi Trung ương, có thể do trẻ em được ăn uống tốt hơn, tiếp xúc nhiều với văn hóa phẩm liên quan đến giới tính, kích thích não khởi động quá trình dậy thì. Ngoài ra, các loại thức ăn chứa hoóc môn tăng trọng cũng có thể là yếu tố dẫn đến dậy thì sớm. Bác sĩ đã khuyến cáo không nên cho trẻ ăn thịt thường xuyên, nên cho con dùng cá hoặc những loại thịt được nuôi thủ công.

Một số trẻ sau 1 năm thực hiện điều chỉnh chế độ ăn uống đã dần trở lại tốc độ phát triển bình thường. Ngoài ra, bố mẹ tránh tự ý sử dụng các loại thuốc kích thích cho trẻ ăn, các thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc. Nếu con biếng ăn, cần đi khám để có cách điều trị thích hợp.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàn, Khoa Nội tiết - Chuyển hóa - Di truyền Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết: “Ngày càng có nhiều phụ huynh đưa con đến khám vì dậy thì sớm. Trước đây, thường mỗi năm khoa chỉ tiếp nhận 20-30 cháu, nhưng hiện nay, con số này đã tăng gấp 3 lần. Có thể do số trẻ dậy thì sớm tăng cao hơn hẳn, nhưng cũng một phần là các bậc phụ huynh quan tâm tới con hơn và phát hiện được bệnh của trẻ”.

Hiện nay khoa Nội tiết của Bệnh viện Nhi Trung ương đã có một số phác đồ điệu trị chứng dậy thì sớm. Sau khi xác định nguyên nhân dẫn đến bệnh của trẻ, bác sĩ sẽ cho sử dụng thuốc ức chế hoóc môn sinh dục, có tác dụng không kích hoạt giúp buồng trứng, tinh hoàn phát triển nữa. Những loại thuốc đặc trị sẽ giúp trẻ trở lại phát triển bình thường và không khiến trẻ bị chứng lùn do dậy thì sớm.

Hệ lụy của dậy thì sớm

Tìm hiểu về vấn đề dậy thì sớm, Tiến sĩ Trần Thanh Tú, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Sức khỏe trẻ em Việt Nam (Viện NCSKTE VN) cho biết: “Theo chúng tôi, thì dậy thì sớm theo y học chỉ là vấn đề sinh lý (thời gian sinh nở của mỗi người), đến sớm thì kết thúc sớm, không ảnh hưởng gì đến sức khỏe của trẻ. Vấn đề cần quan tâm nhất và lên tiếng cảnh báo là những hệ lụy liên quan đến xã hội của dậy thì sớm”. 

Theo phân tích, đánh giá của Tiến sĩ Trần Thanh Tú, dậy thì sớm hơn có nghĩa là có nhu cầu về tính dục sớm hơn. Trong khi đó, sự giáo dục ở trường học, quan niệm của xã hội không theo kịp thực tế dẫn đến xung đột giữa nhu cầu và sự hiểu biết của trẻ. Hậu quả là hiện tượng sinh hoạt tình dục bừa bãi, tỷ lệ phá thai trong giới trẻ ngày càng tăng và độ tuổi ngày càng thấp, tội phạm liên quan đến tình dục ngày càng nguy hiểm với độ tuổi ngày càng nhỏ.

Để phòng tránh những tác hại của dậy thì sớm, trong gia đình có con dậy thì sớm, bố mẹ cần chăm sóc, quan tâm hơn và hướng dẫn con về cách vệ sinh vùng kín, các kiến thức về sinh sản và tình dục an toàn. Cha mẹ nên theo dõi sát sao trẻ vì ở tuổi này, ý thức và ý chí của con còn kém, nên trẻ dễ bị dụ dỗ, lôi kéo. Hiện nay, một số trẻ 9-10 tuổi đã có bầu, đây chính là những em bị dậy thì sớm. Các em phổng phao hơn nên thường thu hút sự chú ý của nhiều người. Các em có kinh nguyệt, nhu cầu bản năng cũng đã được khơi dậy, nếu không may gặp phải những người đàn ông không tốt, hay các bạn trai cũng dậy thì sớm, thì khả năng quan hệ tình dục sớm dẫn tới mang thai là rất lớn.

Việt Nam được đánh giá là một trong những nước có tỷ lệ nạo phá thai cao trên thế giới. Theo thống kê của Hội Kế hoạch hóa gia đình, tỷ lệ phá thai ở Việt Nam là 1,2 – 1,6 triệu ca mỗi năm, trong đó 20% thuộc lứa tuổi thanh thiếu niên. Nghiêm trọng hơn nữa là lỗ hổng kiến thức về tình dục an toàn và các vấn đề về sinh sản ở lứa tuổi thanh thiếu niên.

Hiện nay, với nội dung giảng dạy tại các nhà trường PTCS đã lỗi thời, chậm thời điểm do sự phát triển của thế hệ trẻ. Đã đến lúc chúng ta không thể thờ ơ hay vin vào cớ “vẽ đường cho hươu chạy” để lảng tránh vấn đề kiến thức tình dục ở trẻ em. Phụ huynh có con trẻ cần phải dành thời gian quan tâm, dạy dỗ trẻ kiến thức phòng tránh thai, dạy trẻ về sinh sản và cuộc sống tình dục ngay ở lứa tuổi thiếu niên, khi trẻ có nhu cầu học tập chứ không phải lấp liếm hoặc lảng tránh.

Đặc biệt đáng báo động với tội phạm liên quan đến vấn đề tình dục ở trẻ em cũng ngày càng nhiều. Nhìn nhận đánh giá của xã hội về những vấn đề này cũng ngày càng coi nhẹ hơn, gần như coi là chuyện bình thường. Nếu các định kiến xã hội (đạo đức, lối sống, giáo dục nề nếp gia đình) khắt khe hơn, pháp luật nghiêm trị tội hiếp dâm trẻ em hơn nữa thì chắc chắn những tội này sẽ giảm nhiều. Điều đó cho thấy cần thiết phải giáo dục giới tính, tình dục cho trẻ sớm hơn nữa.

Nếu xã hội, ngành giáo dục nghiêm túc thực hiện triệt để vấn đề tính dục của trẻ em sẽ góp phần hạn chế một trong những nguyên nhân chính gây hại cho sức khỏe của trẻ em.

Thành Công

loading...