Dầu Venezuela đổi cuộc chơi

Ký hợp đồng trực tiếp

Các nhà máy lọc dầu và các tập đoàn dầu khí lớn đang nhanh chóng gia tăng thị phần trong hoạt động mua dầu thô Venezuela bằng cách ký hợp đồng cung ứng trực tiếp với Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Venezuela (PDVSA), qua đó bỏ qua các “ông lớn” giao dịch hàng hóa như Trafigura và Vitol, những đơn vị từng thống trị hoạt động tiếp thị dầu Venezuela.

Chỉ 6 tháng sau khi thị trường dầu Venezuela mở cửa trở lại, Phillips 66 và Reliance Industries của Ấn Độ đã ký các thỏa thuận mua dầu trực tiếp với PDVSA, trong khi Valero và Tipco của Thái Lan được cho là sẽ sớm làm điều tương tự.

Trước đó, Vitol và Trafigura nắm lợi thế đi trước khi trở thành những doanh nghiệp thống lĩnh hoạt động kinh doanh dầu thô Venezuela nhờ sở hữu giấy phép đặc biệt của Chính phủ Mỹ, hệ thống hậu cần sẵn có và mối quan hệ lâu năm với PDVSA.

Nhiều ông lớn dầu khí đã quay trở lại với Venezuela

Sau những thay đổi chính trị lớn tại Venezuela hồi tháng 1 năm nay, chính quyền Mỹ đã làm trung gian cho một thỏa thuận quản lý và tiêu thụ dầu của quốc gia này. Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép đặc biệt có thời hạn đến tháng 6/2027 cho riêng Vitol và Trafigura, qua đó tạo ra vị thế gần như độc quyền tạm thời cho hai công ty này.

Trong vòng 6 tháng, Vitol và Trafigura đã vận chuyển tổng cộng hơn 100 triệu thùng dầu thô của Venezuela, trong khi các doanh nghiệp quốc tế khác vẫn chưa được phép tham gia do các rào cản pháp lý.

Lợi thế của Vitol và Trafigura còn đến từ mạng lưới hậu cần toàn cầu. Với đội tàu vận tải quy mô lớn và năng lực tài chính mạnh, hai tập đoàn có thể linh hoạt điều phối các lô dầu thô đến nhiều thị trường, đồng thời đáp ứng chi phí lưu trữ, vận chuyển trong điều kiện thị trường biến động, trong đó có việc sử dụng các kho chứa nổi tại Malaysia để chia nhỏ lô hàng.

Khi chiến sự tại Iran làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu ở Trung Đông, Vitol và Trafigura đã nhanh chóng chuyển hướng các lô dầu nặng Merey 16 của Venezuela sang các trung tâm lọc dầu lớn ở Ấn Độ, Hàn Quốc và Malaysia, với mức chiết khấu thấp hơn trước.

Tuy nhiên, lợi thế độc quyền này đang dần biến mất.

Loại bỏ khâu trung gian

PDVSA hiện đang khôi phục mô hình kinh doanh trước năm 2019, ưu tiên ký hợp đồng thẳng với các nhà máy lọc dầu và các đối tác liên doanh thay vì phụ thuộc vào các nhà giao dịch trung gian. Việc loại bỏ khâu trung gian giúp PDVSA nâng giá bán thực nhận do không còn phải chia sẻ lợi nhuận cho các nhà môi giới, đồng thời làm thay đổi cán cân kinh tế của ngành lọc dầu khu vực Bờ Vịnh Mỹ.

Sau 7 năm gián đoạn, Phillips 66 đã nối lại hoạt động mua dầu giao ngay trực tiếp từ PDVSA. Riêng trong tháng 7, công ty được phân bổ 3 chuyến hàng dầu Merey 16, loại dầu nặng có hàm lượng lưu huỳnh cao, rất phù hợp với hệ thống lọc dầu của hãng tại vùng Vịnh Mexico của Mỹ.

Tương tự, Chevron cũng đang mở rộng đáng kể hoạt động xuất khẩu dầu từ Venezuela. Trong quý II, lượng dầu mà tập đoàn này xuất khẩu đạt trung bình 293.000 thùng/ngày, tăng mạnh so với mức 223.000 thùng/ngày hồi đầu năm. Việc gia tăng sản lượng xuất khẩu diễn ra song song với việc Chevron tăng cường cung cấp dầu cho các nhà máy lọc dầu tại vùng Vịnh Mỹ, đồng thời thúc đẩy các thương vụ mua tài sản và ký kết các hợp đồng khoan mới tại Vành đai dầu Orinoco.

Chevron và PDVSA cũng đã hoàn tất một thỏa thuận hoán đổi tài sản, qua đó nâng tỷ lệ sở hữu của Chevron tại liên doanh Petroindependencia lên 49%, đồng thời trao cho tập đoàn Mỹ quyền phát triển các khu vực khai thác mới tại Orinoco.

Chevron đặt mục tiêu từng bước mở rộng sản lượng của liên doanh, cạnh tranh trực tiếp với các nhà giao dịch hàng hóa toàn cầu để giành thị phần lớn hơn trong tổng lượng dầu xuất khẩu của Venezuela, hiện đã vượt 1,2 triệu thùng/ngày. Theo ước tính của các nhà phân tích mà Bloomberg công bố hồi tháng 1, nếu tận dụng tối đa năng lực xuất khẩu và khai thác hiện có, Chevron có thể tăng thêm khoảng 700 triệu USD dòng tiền hoạt động mỗi năm.

Reliance Industries, tập đoàn lọc dầu lớn nhất Ấn Độ, cũng đã bắt đầu mua dầu Venezuela không qua trung gian nhằm bổ sung cho nguồn cung mà trước đây phải mua qua trung gian. Hồi tháng 4, Reliance đã nhận từ PDVSA một lô hàng gồm 2 triệu thùng dầu nặng Venezuela, theo các điều khoản do Bộ Tài chính Mỹ quản lý.

Trong khi đó, các tập đoàn năng lượng lớn của châu Âu cũng nối bước. Repsol của Tây Ban Nha và Eni của Italy đã mở rộng hoạt động nhận dầu trực tiếp từ Venezuela để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu của mình tại châu Âu. Eni và Repsol hiện đồng quản lý dự án Cardón IV, đồng thời theo đuổi các thỏa thuận nhằm duy trì và mở rộng nguồn cung khí đốt trong nước, với tham vọng dài hạn là phát triển hoạt động xuất khẩu LNG.

Hai doanh nghiệp này sử dụng lượng dầu nhận được để bù đắp các khoản công nợ trị giá hàng tỉ USD phát sinh từ việc cung cấp khí đốt và chất pha loãng cho thị trường nội địa Venezuela.

Còn nhiều khó khăn

Tuy nhiên, quá trình hồi sinh ngành dầu mỏ Venezuela vẫn đối mặt nhiều thách thức. Quốc gia Nam Mỹ này đang thiếu nghiêm trọng các dịch vụ kỹ thuật mỏ dầu và thiết bị khoan hoạt động hiệu quả.

Theo Rystad Energy, mặc dù sản lượng dầu của Venezuela về mặt kỹ thuật có thể tăng khoảng 17% vào năm 2028, nhưng các hạn chế về năng lực vận hành sẽ quyết định tốc độ phục hồi thực tế.

Nhờ được Chính phủ Mỹ cấp phép, tổng lượng xuất khẩu dầu và nhiên liệu của Venezuela đã vượt 1,2 triệu thùng/ngày vào giữa năm 2026, tăng mạnh so với mức trung bình 847.000 thùng/ngày của năm 2025 và đang hướng tới mục tiêu đạt 1,37 triệu thùng/ngày vào cuối năm nay.

Dưới chính phủ lâm thời mới, ngành dầu mỏ Venezuela đang được mở cửa trở lại

Sau biến động chính trị lớn và sự can dự của Mỹ, Venezuela đang nhanh chóng tái cấu trúc nền kinh tế với trọng tâm là mở cửa ngành dầu mỏ để thu hút đầu tư. Tuy nhiên, những nghi ngại về tính minh bạch và tính chính danh của chính phủ lâm thời vẫn là rào cản lớn đối với dòng vốn quốc tế…

Theo kênh DW của Đức, chưa đầy 4 tháng sau khi cựu Tổng thống Nicolas Maduro bị Mỹ lật đổ, Venezuela đang chứng kiến những thay đổi sâu sắc về kinh tế và đối ngoại.

Các tín hiệu mở cửa đã xuất hiện rõ nét: hãng hàng không Iberia nối lại các chuyến bay tới Caracas, trong khi American Airlines cũng lên kế hoạch quay trở lại thị trường này. Ở cấp độ khu vực, Paraguay cũng thúc đẩy việc khôi phục tư cách thành viên của Venezuela trong khối thị trường chung Nam Mỹ Mercosur - động thái có thể tạo hiệu ứng lan tỏa tới các thỏa thuận thương mại với Liên minh châu Âu (EU).

Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới. Do đó, việc khôi phục ngành dầu khí được xem là yếu tố then chốt để kéo nền kinh tế ra khỏi khủng hoảng kéo dài do các lệnh trừng phạt của Mỹ, EU và phương Tây.