Chuyển đổi xanh phải dựa trên thực tế tăng trưởng năng lượng

Tại tọa đàm “Chuyển đổi sang xăng E10, thị trường đã sẵn sàng” do báo Xây dựng tổ chức, ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho rằng mục tiêu bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính không phải là “xóa sổ” ngay các nguồn năng lượng hiện hữu trong ngắn hạn, mà là từng bước giảm mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch theo lộ trình.

Ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam.

Theo ông Bảo, đến nay chưa có quốc gia nào cam kết mốc thời gian chấm dứt hoàn toàn sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Do đó, xăng dầu và than vẫn là cấu phần quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng toàn cầu. Vấn đề chính không phải là “có dùng hay không”, mà là “dùng ít hơn thế nào”, với lộ trình và mức độ phù hợp.

Nhìn lại giai đoạn sau Đổi mới, tăng trưởng kinh tế Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào năng lượng, đặc biệt là xăng dầu. Để đạt mức tăng trưởng GDP 7-8%/năm, nhu cầu năng lượng nhiều năm tăng nhanh hơn khoảng 1,5-2 lần. Đây là lý do ngành xăng dầu từng tăng trưởng mạnh, khi hầu hết hoạt động sản xuất, giao thông và phát điện đều dựa vào nhiên liệu hóa thạch.

Tuy vậy, xu hướng đang dần thay đổi. Tỷ lệ phụ thuộc vào xăng dầu đã giảm; mức tăng tiêu thụ hiện chỉ khoảng 3-4%/năm, phản ánh nền kinh tế đang mở rộng các nguồn năng lượng thay thế và giảm phụ thuộc tuyệt đối vào nhiên liệu hóa thạch - phù hợp với hướng phát triển bền vững.

Theo ông Bảo, cần tránh cách tiếp cận cực đoan và các chỉ tiêu áp đặt thiếu thực tế. “Không thể yêu cầu một lĩnh vực chỉ có khả năng tăng trưởng vài phần trăm lại phải đạt 10% trong thời gian ngắn”. Chuyển đổi xanh phải đi cùng đa dạng hóa nguồn năng lượng và thực hiện từng bước.

Về nhiên liệu sinh học, ông cho rằng đây là lộ trình dài hạn 15-20 năm, không thể nhìn ngắn hạn theo góc độ dư thừa hay thiếu hụt. Nhà nước cần chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, tận dụng đất kém hiệu quả để hình thành chuỗi cung ứng bền vững.

Về mức độ sẵn sàng của thị trường, ông Bảo cho biết, có thể khẳng định rằng chúng ta đã có sự chuẩn bị từ sớm và chương trình E10 không phải “bước đi vội vàng”; thậm chí triển khai còn chậm hơn kế hoạch ban đầu.

Cũng tại Tọa đàm, liên quan câu hỏi về việc Hà Nội và TP HCM đang hạn chế xe xăng, thúc đẩy xe điện - liệu có xung đột với chính sách phát triển ethanol hay không - ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học, khẳng định các nước đều phải dựa vào đa dạng nguồn năng lượng. “Không có loại năng lượng nào có thể gánh toàn bộ nhu cầu. Nhật hay Đức vừa phát triển hydro xanh, vừa thúc đẩy xe điện, vừa mở rộng xăng ethanol”. Việt Nam cũng đi theo hướng này và quá trình chuyển đổi xanh phải bắt đầu từ chính khâu nguồn điện.

Theo ông Tuấn, trong nhiều năm tới Việt Nam vẫn phải dựa vào nhiên liệu hóa thạch và nhiên liệu sinh học - đây vẫn là trụ cột của hệ thống năng lượng, chưa thể thay ngay bằng điện hóa.

Ở góc độ quản lý thị trường, bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho rằng xăng dầu là mặt hàng thiết yếu và tăng trưởng xăng dầu vẫn đóng góp cho tăng trưởng kinh tế - xã hội. Khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế đặt ở mức cao, tiêu thụ xăng dầu cũng phải tăng tương ứng. Trong thời gian tới, dù có mở rộng các nguồn thay thế, xăng dầu vẫn là năng lượng chủ đạo và tăng nguồn cung sẽ tạo dư địa phát triển tiêu dùng và thúc đẩy các nguồn nhiên liệu mới.

TP HCM dự kiến hạn chế xe xăng, dầu vào trung tâm từ năm 2027

Thay thế xăng khoáng bằng nhiên liệu sinh học là bước đi đúng hướng

PGS.TS Phạm Hữu Tuyến: Xăng sinh học E10 - Lợi ích kép cho môi trường và an ninh năng lượng