Các tập đoàn dầu khí Mỹ đối mặt sức ép từ Tổng thống Trump

Chính quyền Mỹ đã đề nghị Bộ Tư pháp điều tra khả năng các doanh nghiệp đầu cơ, nâng giá xăng. (Ảnh: RT)

Sau nhiều tháng người dân Mỹ than phiền về giá xăng cao, Exxon Mobil và Chevron dự kiến sẽ công bố lợi nhuận quý II trong vài tuần tới cao gấp hơn ba lần quý I. Giá dầu tăng mạnh sau khi chiến sự Mỹ - Israel với Iran bùng phát vào cuối tháng 2, khiến nguồn cung nhiên liệu toàn cầu thắt chặt.

Lợi nhuận của các công ty dầu khí được dự báo sẽ lên mức cao nhất kể từ năm 2022. Khoản lợi nhuận khổng lồ này có thể làm phức tạp mối quan hệ vốn khá thân thiết giữa ông Trump và ngành dầu khí - một trong những nhà tài trợ tài chính quan trọng của ông và Đảng Cộng hòa.

Giá xăng tăng cũng khiến đảng Dân chủ gia tăng chỉ trích về chi phí sinh hoạt, với hy vọng giành lại quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ. Đồng thời, tỷ lệ ủng hộ ông Trump suy giảm khi nhiều người Mỹ cho rằng cuộc chiến với Iran không đáng với cái giá phải trả.

Chính quyền Mỹ đã đề nghị Bộ Tư pháp điều tra khả năng các doanh nghiệp đầu cơ, nâng giá xăng. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng cảnh báo các nhà khai thác và lọc dầu rằng Nhà Trắng có thể áp dụng các biện pháp hành chính nếu giá xăng không giảm mạnh.

"Mọi người trong ngành đều đang trao đổi với nhau và tìm cách ứng phó. Chúng tôi biết điều gì sắp đến và hiểu rõ yếu tố chính trị phía sau", một lãnh đạo ngành dầu khí giấu tên cho biết.

Kể từ khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz được khôi phục vào tháng trước, ông Trump cho biết muốn giá xăng trung bình toàn quốc giảm xuống khoảng 2,50 USD/gallon - thấp hơn nhiều so với mức hiện nay khoảng 3,85 USD/gallon và thấp hơn khoảng 11% so với mức đáy 2,81 USD/gallon ghi nhận vào cuối tháng 12 trong nhiệm kỳ hiện tại của ông.

Theo các cuộc phỏng vấn với tám nhà vận động hành lang và quan chức ngành dầu khí, các doanh nghiệp đã tăng cường tiếp xúc với giới chức và các nghị sĩ nhằm giảm bớt chỉ trích.

Lãnh đạo các công ty dầu khí cho rằng họ chỉ có ảnh hưởng hạn chế đối với giá bán lẻ xăng. Giá dầu thô chỉ chiếm gần một nửa giá xăng mà người tiêu dùng phải trả, phần còn lại đến từ chi phí lọc dầu, phân phối, tiếp thị và thuế.

Tuy nhiên, dù giá dầu thô chuẩn đã quay về mức trước xung đột, giá xăng tại Mỹ vẫn cao hơn khoảng 22% so với trước xung đột. Các nhà phân tích và tổ chức trong ngành cho rằng nguyên nhân là thị trường nhiên liệu thành phẩm vẫn khan hiếm và tồn kho xăng ở mức thấp, chứ không chỉ do giá dầu.

Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, cho rằng sự chênh lệch này phản ánh áp lực cung - cầu mang tính cấu trúc.

Bethany Williams, người phát ngôn của Viện Dầu khí Mỹ (API), nói: "Giá xăng không biến động đồng nhịp với giá dầu, đặc biệt trong giai đoạn gián đoạn nguồn cung, hoạt động lọc dầu và tồn kho trên quy mô toàn cầu".

Hiệp hội Các nhà khai thác Nhiên liệu và Hóa dầu Mỹ (AFPM) cũng cho rằng chính sách của chính phủ góp phần ảnh hưởng đến giá nhiên liệu thông qua chi phí tuân thủ quy định.

"Các nhà máy lọc dầu không quyết định giá bán xăng thành phẩm và dầu thô chỉ là một trong nhiều yếu tố đầu vào", hiệp hội này cho biết. Ví dụ, Chương trình Tiêu chuẩn Nhiên liệu Tái tạo (Renewable Fuel Standard) yêu cầu các nhà bán lẻ phải bán một tỷ lệ nhất định nhiên liệu có pha ethanol hoặc nhiên liệu sinh học.

Nhà Trắng khẳng định ưu tiên hàng đầu của ông Trump là hạ giá xăng, đồng thời nhấn mạnh giá dầu đã giảm kể từ khi đạt được thỏa thuận với Iran và chính quyền cũng tăng cường phối hợp với ngành dầu khí trong các vấn đề cấp phép và quy định.

Exxon từ chối bình luận về chủ đề này. Chevron dẫn lại cuộc phỏng vấn ngày 25/6 với CNBC, trong đó Giám đốc tài chính Eimear Bonner cho rằng cần thêm thời gian để giá xăng trở lại bình thường.

Lợi nhuận tăng mạnh

Các nhà phân tích dự báo kết quả kinh doanh quý II của các tập đoàn dầu khí lớn sẽ là tốt nhất kể từ năm 2022 - thời điểm xung đột Nga - Ukraine khiến thị trường năng lượng biến động mạnh.

Theo ước tính của LSEG, Exxon Mobil có thể đạt khoảng 15,9 tỷ USD lợi nhuận ròng điều chỉnh, cao gấp hơn ba lần quý I. Chevron được dự báo lãi khoảng 9,9 tỷ USD, cũng cao gấp hơn ba lần quý trước.

Một phần mức tăng này đến từ việc đảo ngược các khoản lỗ kế toán trong quý I liên quan đến các hợp đồng phái sinh dùng để phòng ngừa rủi ro giá dầu và sản phẩm lọc dầu. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng yếu tố chính vẫn là nền tảng thị trường được cải thiện.

Theo hãng tư vấn TPH, chênh lệch giá xăng tại Mỹ - tức phần chênh giữa giá dầu thô và giá nhiên liệu tinh chế từ dầu - đạt trung bình khoảng 25 USD/thùng trong quý II, tăng khoảng 16 USD so với quý trước. Chênh lệch giá dầu diesel cũng tăng khoảng 15 USD lên gần 45 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa năm 2022. Nhu cầu nhập khẩu nhiên liệu Mỹ tăng mạnh khi chiến sự khiến nhiều nhà máy lọc dầu ở nước ngoài thiếu nguồn cung.

Dù người tiêu dùng Mỹ vẫn phải chịu giá xăng cao, các nhà phân tích của BMO Capital Markets dự báo các hãng dầu khí sẽ đẩy mạnh mua lại cổ phiếu trong nửa cuối năm 2026, tiếp tục ưu tiên gia tăng lợi nhuận cho cổ đông thay vì mở rộng sản lượng như xu hướng sau đại dịch.

"Mang tiếng là “kẻ xấu” chẳng dễ chịu chút nào", một lãnh đạo doanh nghiệp dầu khí nói. "Nhưng chúng tôi cần giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rằng đây là ngành mang tính chu kỳ. Khi thị trường đi xuống và doanh nghiệp phải gánh toàn bộ rủi ro thì chẳng mấy ai quan tâm", ông kết luận.

Xung đột với Iran phơi bày điểm yếu lớn trong “lá chắn năng lượng” của Mỹ

Đối đầu với Iran đẩy ông Trump vào thế khó?

Tổng thống Trump: Trung Quốc sẽ mua dầu của Mỹ