Xung đột Trung Đông: Làn sóng vay nợ kỷ lục của các nền kinh tế mới nổi

(Ảnh minh họa)

Sự đóng băng này cho thấy vị thế mong manh của nhiều nền kinh tế mới nổi - vốn chỉ cách đây một tháng vẫn hưởng lợi từ nhu cầu mạnh mẽ đối với trái phiếu của họ, bất chấp thuế quan và các biến động địa chính trị khác.

Một ngoại lệ trong tháng này là Angola - quốc gia xuất khẩu dầu - huy động vốn thuận lợi nhờ giá dầu tăng.

“Các cuộc thảo luận huy động vốn vẫn tiếp diễn nhưng theo tâm lý thận trọng, chờ đợi”, Victor Mourad, đồng phụ trách tài trợ nợ khu vực CEEMEA của Citi, cho biết.

“Các tổ chức phát hành vẫn có thể tiếp cận thị trường, đặc biệt là những bên lớn và uy tín, nhưng phải trả chi phí cao hơn”, ông nói.

Chờ thời điểm thuận lợi hơn

Các nước mới nổi, dẫn đầu bởi Ả Rập Xê-út, Mexico và Thổ Nhĩ Kỳ, đã phát hành nợ với tốc độ rất nhanh trong tháng 1 và 2, đến mức tổng phát hành quý I vẫn đạt kỷ lục dù tháng 3 gần như đóng băng, theo Stefan Weiler, phụ trách thị trường vốn nợ CEEMEA của JPMorgan.

Các chính phủ và doanh nghiệp tại Trung và Đông Âu, Trung Đông và châu Phi đã huy động tổng cộng 117,5 tỷ USD - cao hơn gần 3 tỷ USD so với cùng kỳ năm 2025, ngay cả trước khi Angola phát hành trong tuần này.

Theo Mourad, Angola là một trong số ít quốc gia mà chênh lệch lợi suất thu hẹp kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch tại Iran ngày 28/2 - dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư yêu cầu mức bù rủi ro thấp hơn khi cho nước này vay.

Công ty Helios Towers hoạt động tại châu Phi cũng đã phát hành nợ trong tuần này.

Trong khi đó, tình hình với nhiều nước khác khó khăn hơn: Nhà đầu tư đã rút 3,3 tỷ USD khỏi thị trường nợ mới nổi trong tuần kết thúc ngày 19/3, và hơn 5 tỷ USD khỏi trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao, theo Bank of America. Đây là mức rút vốn lớn nhất kể từ cú sốc thuế quan của Mỹ vào tháng 4/2025.

Chênh lệch lợi suất của các nước như Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng lên do lo ngại ảnh hưởng của xung đột đến kinh tế - ngay cả Ả Rập Xê Út, cường quốc dầu mỏ, cũng không ngoại lệ. Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ còn đặc biệt dễ tổn thương trước giá năng lượng và lương thực tăng.

Chỉ số EMBI của JPMorgan - đo chênh lệch giữa trái phiếu USD của các thị trường mới nổi và trái phiếu kho bạc Mỹ - đã tăng 17 điểm cơ bản lên 268 điểm kể từ cuối tháng 2. Riêng Ai Cập tăng 44 điểm, Thổ Nhĩ Kỳ tăng 36 điểm.

Ngược lại, Angola giảm 39 điểm xuống còn 504 điểm trong cùng giai đoạn.

Sự khó lường của xung đột - với các cuộc tấn công chưa từng có vào hạ tầng năng lượng vùng Vịnh và việc đóng cửa eo biển Hormuz - khiến nhà đầu tư thận trọng hơn khi rót vốn lớn.

Một số ngân hàng cũng đã giảm tỷ trọng đầu tư vào tài sản thị trường mới nổi.

“Thay đổi lớn nhất của chúng tôi từ khi xung đột bắt đầu là tăng tỷ trọng hàng hóa và giảm đầu tư vào tài sản mới nổi”, Manish Kabra, chiến lược gia đa tài sản tại Societe Generale, cho biết.

Theo Weiler, nếu một vài thương vụ thành công trong “đường ống” hiện tại, có thể kích hoạt làn sóng phát hành trở lại.

Nhưng nếu bất ổn kéo dài, các quốc gia có thể chuyển sang những cách huy động vốn khác như vay trực tiếp qua các giao dịch phức tạp hoặc phát hành riêng lẻ.

“Các thỏa thuận riêng thường trở nên hấp dẫn hơn với bên vay khi thị trường biến động mạnh”, Weiler nói.

Nhu cầu vẫn chờ sẵn

Dù vậy, Weiler và Mourad cho biết nhà đầu tư vẫn mua trái phiếu chính phủ vùng Vịnh có xếp hạng tín nhiệm cao trên thị trường thứ cấp - dấu hiệu cho thấy nhu cầu có thể phục hồi nếu tình hình hạ nhiệt.

“Chúng tôi nhận được một số yêu cầu ngược từ nhà đầu tư, đặc biệt với các tổ chức phát hành có xếp hạng cao - chủ yếu là chính phủ”, Weiler nói về trái phiếu của các nước vùng Vịnh như Ả Rập Xê-út. Mourad cho biết thị trường thứ cấp phản ứng ít hơn với biến động. “Việc nhà đầu tư vẫn mua ở mức định giá hiện tại cho thấy nhu cầu vẫn còn”, ông nói, đồng thời nhận định: “Việc chênh lệch lợi suất tăng lên, với một số người, lại là cơ hội để tham gia thị trường”.

Tăng lương, công nhân đỡ lo "vay nóng", nhịn ăn sáng triền miên

17,3% người lao động phải thường xuyên vay nợ

Yêu cầu Eximbank báo cáo vụ "vay nợ 8,5 triệu, trả lãi cộng dồn 8,8 tỷ đồng"