Xung đột Trung Đông định hình thị trường toàn cầu như thế nào?

(Ảnh minh họa)

Các cuộc tấn công khiến các quốc gia Arab vùng Vịnh khai thác dầu ở gần đó rơi vào trạng thái cảnh giác khi lo ngại leo thang gia tăng, và Tehran đáp trả bằng cách phóng tên lửa về phía Israel.

Dưới đây là cách xung đột có thể ảnh hưởng đến các thị trường toàn cầu.

Giá dầu tăng vọt

Dầu mỏ là thước đo chính của căng thẳng Trung Đông.

Iran là nhà khai thác lớn và nằm đối diện bán đảo Ả Rập giàu dầu mỏ qua eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua. Xung đột có thể hạn chế lượng dầu vào thị trường thế giới và đẩy giá lên.

Dầu thô Brent giao dịch quanh mức 73 USD/thùng hôm thứ Sáu, đã tăng khoảng 20% từ đầu năm.

Một số tập đoàn dầu khí lớn và các nhà giao dịch hàng đầu đã tạm dừng vận chuyển dầu thô và nhiên liệu qua eo biển Hormuz do các cuộc tấn công, theo bốn nguồn tin giao dịch cho biết hôm thứ Bảy.

Ông William Jackson, kinh tế trưởng thị trường mới nổi tại Capital Economics, cho rằng ngay cả khi xung đột được kiềm chế, giá dầu Brent vẫn có thể tăng lên khoảng 80 USD/thùng, tương đương đỉnh trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày tại Iran hồi tháng 6 năm ngoái.

Ông cho biết nếu xung đột kéo dài và ảnh hưởng nguồn cung, giá dầu có thể tăng lên khoảng 100 USD/thùng, có khả năng làm lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6-0,7 điểm phần trăm.

Biến động mạnh trên diện rộng

Xung đột nhiều khả năng làm gia tăng biến động trên các thị trường toàn cầu, vốn đã dao động mạnh trong năm nay do chính sách thuế quan của ông Trump và làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ.

Chỉ số biến động VIX đã tăng khoảng một phần ba từ đầu năm, còn mức biến động kỳ vọng của trái phiếu Mỹ tăng 15%.

Theo các nhà phân tích, thị trường tiền tệ cũng khó tránh khỏi ảnh hưởng.

Chỉ số USD từng giảm khoảng 1% trong cuộc chiến tháng 6, theo Ngân hàng CBA. Tuy nhiên, mức giảm này chỉ kéo dài ngắn và đảo chiều sau ba đến bốn ngày.

“Trong bối cảnh hiện nay, mức độ giảm sẽ phụ thuộc vào quy mô và thời gian kéo dài của xung đột”, các nhà phân tích của ngân hàng này nhận định.

Họ nói thêm: “Nếu xung đột kéo dài và làm gián đoạn nguồn cung dầu, chúng tôi cho rằng đồng USD sẽ tăng so với hầu hết các đồng tiền khác, ngoại trừ đồng yên Nhật và đồng franc Thụy Sĩ. Mỹ là nước xuất khẩu năng lượng ròng nên được hưởng lợi khi giá dầu khí tăng do nguồn cung bị gián đoạn”.

Đồng shekel của Israel gần như chắc chắn sẽ là một biến số đáng chú ý khác - Iran đã nhanh chóng đáp trả Israel hôm thứ Bảy.

Đồng tiền này từng giảm 5% khi cuộc chiến tháng 6 nổ ra, và cũng biến động sau khi Israel tấn công lãnh sự quán Iran tại Damascus vào tháng 4/2024, cũng như khi Iran phóng tên lửa vào Israel vào tháng 10 năm đó.

Tất cả các đợt biến động trước đây đều diễn ra ngắn và shekel nhanh chóng phục hồi. Tuy nhiên, JPMorgan cho rằng lần này có thể khác nếu xung đột và mức bù rủi ro thị trường gia tăng kéo dài hơn.

“Điều này đặc biệt đúng nếu đối đầu với Iran cũng kích hoạt các chiến dịch mạnh tay hơn nhằm vào các lực lượng ủy nhiệm của Iran”, ngân hàng Phố Wall này cho biết.

Tài sản trú ẩn phát huy vai trò

Đồng franc Thụy Sĩ - thường được xem là tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ bất ổn — được dự báo tiếp tục chịu áp lực tăng giá, gây khó khăn cho Swiss National Bank. Đồng tiền này đã tăng 3% so với USD từ đầu năm.

Nhà đầu tư cũng có thể tiếp tục tìm đến vàng, tài sản đang có chuỗi tăng giá kỷ lục và đã tăng 22% từ đầu năm 2026, cùng với bạc - cũng đang tăng mạnh.

Xung đột cũng có thể làm tăng nhu cầu đối với trái phiếu kho bạc Mỹ, khi lợi suất đã giảm trong vài tuần gần đây.

Ngoại lệ là bitcoin, hiện không còn được xem là tài sản trú ẩn. Đồng tiền này giảm 2% hôm thứ Bảy và đã mất hơn một phần tư giá trị trong hai tháng.

Theo dõi thị trường Trung Đông

Giao dịch trên các sàn chứng khoán Trung Đông vào Chủ nhật, bao gồm Ả Rập Xê-út và Qatar, sẽ là chỉ báo ban đầu về tâm lý nhà đầu tư. Dù các thị trường này gắn chặt với giá dầu, xung đột leo thang có thể lan sang toàn bộ nền kinh tế.

“Tôi cho rằng thị trường sẽ giảm nếu giao tranh tiếp diễn trong ngày”, ông Ryan Lemand, đồng sáng lập kiêm CEO Neovision Wealth Management, nhận định. Tùy quy mô xung đột, cổ phiếu vùng Vịnh có thể giảm 3-5%.

Chỉ số chứng khoán chuẩn của Ả Rập Xê-út giảm 1,3% trong 5 ngày tính đến thứ Năm, đánh dấu tuần giảm thứ hai liên tiếp. Thị trường chính của Dubai, mở cửa trở lại vào thứ Hai, cũng giảm trong hai tuần qua.

Cổ phiếu hàng không và quốc phòng

Các hãng hàng không toàn cầu đã hủy chuyến bay trên khắp Trung Đông hôm thứ Bảy, và cổ phiếu ngành này có thể chịu áp lực nếu xung đột lan rộng và buộc đóng cửa thêm không phận.

Các nhà khai thác vũ khí châu Âu, đã tăng 10% từ đầu năm, có thể ghi nhận nhu cầu gia tăng.

Căng thẳng Mỹ - Iran và tác động tới thị trường khí đốt toàn cầu

Giá vàng liên tục "nhảy múa" khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang

Iran - Mắt xích chiến lược trong cấu trúc thị trường dầu mỏ toàn cầu

Iran tuyên bố khởi động "chiến dịch tấn công hủy diệt nhất lịch sử"