Việt Nam - Cuba: Tình hữu nghị vượt qua mọi thử thách của thời gian

Tạp chí Năng lượng Mới - PetroTimes đã có buổi phỏng vấn ông Rogelio Polanco Fuentes - Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước Cộng hòa Cuba tại Việt Nam để tìm hiểu về những nỗ lực của Đảng, Chính phủ và nhân dân Cuba trong thời điểm hiện tại; cũng như những đánh giá của ông về những hỗ trợ quý báu mà Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam dành cho nhân dân Cuba.

Ông Rogelio Polanco Fuentes - Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước Cộng hòa Cuba tại Việt Nam.

PV: Thưa Đại sứ, như chúng ta đều biết, tình hình Cuba hiện nay đang gặp nhiều khó khăn cả về mặt kinh tế lẫn chính trị; tuy nhiên tình hình có vẻ khả quan hơn trong những ngày gần đây bởi sự nỗ lực của Đảng, Chính phủ, nhân dân Cuba và sự hỗ trợ từ bạn bè quốc tế, trong đó có Việt Nam. Ông đánh giá thế nào mối quan hệ giữa hai nước trong thời điểm hiện tại, giữa những biến động địa chính trị toàn cầu đang diễn ra ngày càng khốc liệt?

Đại sứ Rogelio Polanco Fuentes: Nền kinh tế Cuba hiện đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng do lệnh bao vây cấm vận kinh tế đã và đang đe dọa các thực thể cung cấp nhiên liệu cho Cuba, gây ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân và vận hành kinh tế. Tuy nhiên, bằng nội lực và sự giúp đỡ từ bạn bè quốc tế; Cuba đã và đang dần phục hồi. Đó là những giúp đỡ hết sức quý báu từ những quốc gia anh em như Việt Nam.

Mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa Việt Nam và Cuba đã vượt qua mọi thử thách của thời gian, được bồi đắp bởi sự tiếp nối của nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước. Trong bối cảnh hiện nay, sự hợp tác song phương đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, sâu sắc và thực chất hơn.

Nền tảng của mối quan hệ bền chặt này được củng cố thông qua các hoạt động trao đổi cấp cao thường xuyên giữa lãnh đạo hai quốc gia. Điển hình là chuyến thăm cấp Nhà nước tới Cuba của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 9/2024 và chuyến thăm Việt Nam của Bí thư thứ nhất, Chủ tịch nước Miguel Díaz-Canel vào tháng 9/2025. Bên cạnh đó, các kênh đối ngoại Đảng và trao đổi chính trị cũng được duy trì mạnh mẽ.

Ở cấp độ Chính phủ, các cơ chế hợp tác hiện có liên tục được cập nhật và đổi mới một cách hệ thống nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Quốc hội hai nước cũng ghi nhận những trao đổi hiệu quả, góp phần thúc đẩy mối quan hệ gắn kết giữa nhân dân hai nước.

Năm nay, nhân dân hai nước cùng nhìn lại chặng đường lịch sử với dấu mốc kỷ niệm 60 năm câu nói bất hủ của Tổng Tư lệnh Fidel Castro: "Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình". Cuba luôn trân trọng sự đoàn kết mà nhân dân Việt Nam đã dành cho họ trong những thời điểm ngặt nghèo nhất. Đáp lại, Việt Nam luôn nhất quán trong việc ủng hộ Cuba, yêu cầu dỡ bỏ lệnh bao vây cấm vận và cung cấp những hỗ trợ quý báu về cả vật chất lẫn tinh thần. Gần đây nhất, chiến dịch đoàn kết do Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động đã nhận được sự hưởng ứng rộng rãi, gửi đi thông điệp ủng hộ mạnh mẽ khi Cuba đối mặt với khó khăn.

PV: Để giải quyết vấn đề năng lượng cho người dân hiện nay, Chính phủ Cuba đã có những giải pháp cụ thể nào?

Đại sứ Rogelio Polanco Fuentes: Để thích ứng và vượt qua hoàn cảnh đặc biệt này, Chính phủ Cuba đã triển khai các biện pháp cấp bách nhằm duy trì các dịch vụ thiết yếu và thúc đẩy kinh tế. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo.

Hiện tại, năng lực sản xuất nội địa của Cuba đáp ứng khoảng 40% nhu cầu nhiên liệu cho phát điện và kinh tế. Để bù đắp lượng thiếu hụt do không thể nhập khẩu, Cuba đã đạt được những bước tiến quan trọng trong lĩnh vực năng lượng sạch như:

Năm 2025: Xây dựng thành công hệ thống điện mặt trời với công suất 1.000 MW vào năm 2025; cơ cấu nguồn điện với tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng sản lượng điện quốc gia đã tăng từ 3% lên 10%. Đóng góp đa phương: Khi kết hợp cùng khu vực tư nhân và hộ gia đình, tỷ lệ này đã chạm mốc 15%.

Cuba đặt ra lộ trình tham vọng nhưng khả thi: đạt 24% năng lượng tái tạo vào năm 2030, 40% vào năm 2035 và hướng tới chủ quyền năng lượng hoàn toàn vào năm 2050.

Song song với đó, ngành công nghiệp dầu khí nội địa cũng có sự khởi sắc. Sau thời kỳ suy giảm, sản lượng dầu thô năm 2025 đã tăng trưởng trở lại. Dầu thô nội địa hiện là nguồn chính cho các nhà máy nhiệt điện, dù vẫn còn hạn chế về năng lực tinh chế để tạo ra các dẫn xuất như xăng hay dầu diesel. Hiện các chuyên gia Cuba đang tích cực nghiên cứu công nghệ để tinh chế dầu thô nặng nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Những bước đi quyết liệt này không chỉ giúp Cuba đứng vững trước các lệnh trừng phạt mà còn khẳng định cam kết của quốc gia này đối với mục tiêu phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu.

Cuba được ghi nhận có mức độ hạnh phúc khá cao nhờ tuổi thọ cao và lối sống bền vững, dù đối mặt với nhiều khó khăn kinh tế và lệnh trừng phạt. Quốc gia này nổi bật với hệ thống y tế và giáo dục miễn phí, tập trung vào đời sống tinh thần, sự gắn kết cộng đồng.

PV: Vừa qua, Việt Nam đã triển khai hỗ trợ lắp đặt điện mặt trời tại Cuba trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng tại quốc đảo; đây là một minh chứng sống động cho tình hữu nghị giữa hai nước. Xin ông chia sẻ thêm về dự án lắp đặt điện mặt trời này và dự án này có ý nghĩa như thế nào với nhân dân Cuba trong bối cảnh hiện tại?

Đại sứ Rogelio Polanco Fuentes: Trong dòng chảy lịch sử đầy tự hào của mối quan hệ Việt Nam - Cuba, sự hợp tác về năng lượng và tinh thần đoàn kết thực chất đang trở thành biểu tượng mới, minh chứng cho tình anh em gắn bó giữa hai dân tộc trong thời đại mới.

Một trong những điểm sáng nhất hiện nay là dự án điện mặt trời tại tỉnh Mayabeque. Theo định hướng của Chính phủ Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) đang phối hợp cùng đối tác Cuba triển khai dự án lắp đặt 80MW điện mặt trời và 10MW hệ thống lưu trữ năng lượng.

Dự án này mang tính chiến lược, giúp giải quyết trực tiếp tình trạng thiếu hụt năng lượng tại Cuba trong ngắn hạn. Hiện tại, công tác thiết kế đã hoàn tất, các điều kiện hạ tầng tại hiện trường đang được chuẩn bị để sẵn sàng khởi công trong vài tháng tới. Đây không chỉ là một công trình kỹ thuật, mà là một "cột mốc mới" trong lịch sử quan hệ kinh tế giữa hai nước.

Tình đoàn kết Việt Nam - Cuba còn được cụ thể hóa bằng những hành động nhân văn hướng tới thế hệ trẻ. Thông qua chiến dịch gây quỹ của Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị và Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba tại TP Hồ Chí Minh, dự án lắp đặt pin năng lượng mặt trời cho các trường học tại Cuba đang được triển khai mạnh mẽ.

Có 20 trường học tại nhiều tỉnh của Cuba (bao gồm các trường tiểu học, trung học và sư phạm) đã được lựa chọn để lắp đặt hệ thống điện mặt trời. Điều này đảm bảo quá trình giáo dục không bị gián đoạn, là minh chứng cho sự hỗ trợ thiết thực và tình cảm chân thành mà nhân dân Việt Nam dành cho Cuba.

Lĩnh vực năng lượng hiện là trụ cột quan trọng nhất trong quan hệ song phương. Việt Nam, với tầm nhìn chiến lược về kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng (được nêu rõ trong các nghị quyết chính trị đến năm 2030 và 2045), đang chia sẻ những cơ hội hợp tác to lớn với Cuba.

Mặc dù phải đối mặt với "vòng vây năng lượng" từ các lệnh cấm vận, Cuba đang quyết tâm chuyển đổi mạnh mẽ. Với mục tiêu đạt 24% năng lượng tái tạo vào năm 2030 và hướng tới chủ quyền năng lượng vào năm 2050, Cuba đang nhận được sự đồng hành sát sao từ Việt Nam. Song song đó, ngành dầu khí Cuba cũng đang ghi nhận sự phục hồi sản lượng trong năm 2025 và tích cực nghiên cứu công nghệ tinh chế dầu thô nặng nội địa.

Sự kết hợp giữa quyết tâm của Chính phủ Cuba và sự hỗ trợ nhiệt thành, chuyên nghiệp từ các doanh nghiệp và nhân dân Việt Nam chắc chắn sẽ giúp đảo quốc tự do sớm đạt được mục tiêu phát triển bền vững, viết tiếp những trang sử vàng trong quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Cuba.

PV: Xin cảm ơn ông!