Vì sao Mỹ và Israel tấn công Iran?

Khi quyết định phát động chiến sự, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang theo đuổi những toan tính chính trị riêng. (Ảnh: CNN)

Hiện chưa rõ bên nào đã kéo bên kia vào chiến dịch này. Tuy nhiên, có vẻ Israel - với một trong những mục tiêu là làm sụp đổ chính quyền Iran - đã xem cuộc họp của các lãnh đạo Iran như một cơ hội để ám sát Đại giáo chủ Khamenei. Về phía chính quyền Mỹ, việc thay đổi chính quyền ở Iran là điều có thể xảy ra, nhưng không phải mục tiêu bắt buộc. Đây là quan điểm do Ngoại trưởng Marco Rubio đưa ra, tuy nhiên các tuyên bố vẫn thay đổi tùy theo từng quan chức và từng thời điểm.

Ngoài ra còn có mục tiêu chấm dứt chương trình tên lửa đạn đạo và chương trình hạt nhân quân sự mà phương Tây cho rằng Iran đang theo đuổi - điều Tehran luôn phủ nhận. Mọi thứ vẫn khá mơ hồ. Tuy vậy, mục tiêu của cuộc chiến là vấn đề quan trọng, vì nó quyết định khi nào các bên sẽ chấm dứt chiến sự nếu các mục tiêu đạt được.

Bầu cử tháng 10 ở Israel

Điểm chung giữa Thủ tướng Israel và Tổng thống Mỹ là cả hai đều phải đối mặt với những vấn đề chính trị trong nước vào mùa thu tới.

Với ông Benjamin Netanyahu, đó là cuộc bầu cử quốc hội dự kiến diễn ra vào tháng 10. Đây sẽ là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ sau vụ tấn công khủng bố của Hamas ngày 7/10/2023 - sự kiện mà ông chưa từng thừa nhận trách nhiệm hay sai lầm về an ninh. Đây cũng là cuộc bầu cử đầu tiên sau xung đột ở Gaza, các chiến dịch chống Hezbollah tại Lebanon và những hoạt động quân sự nhằm vào Iran.

Hiện các cuộc thăm dò không có lợi cho ông Netanyahu. Tuy nhiên, ông Netanyahu - người đã nắm quyền hoặc có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lực tại Israel suốt một phần tư thế kỷ - nhiều lần chứng tỏ khả năng xoay chuyển tình thế chính trị. Khó có thể không thấy rằng những quyết định gần đây của ông, như việc mở rộng kiểm soát của Israel đối với một phần Bờ Tây - điều bị coi là vi phạm luật pháp quốc tế - hay chiến dịch quân sự hiện nay cùng với Mỹ, cũng là cách để củng cố sự ủng hộ từ cử tri và các đồng minh cánh hữu, thậm chí còn cứng rắn hơn ông.

Bầu cử tháng 11 ở Mỹ

Tình hình tương tự cũng diễn ra với ông Donald Trump. Đối với ông, thử thách chính trị sẽ đến vào tháng 11 với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ngay cả trước khi xung đột nổ ra, triển vọng của phe Tổng thống đã không mấy sáng sủa.

Những khảo sát dư luận đầu tiên về chiến dịch quân sự cho thấy chỉ khoảng một phần tư số người được hỏi ủng hộ. Tỷ lệ này thậm chí còn thấp hơn quy mô cốt lõi của phong trào MAGA vốn được coi là khó suy giảm, cho thấy ngay trong lực lượng ủng hộ ông Trump cũng đã xuất hiện chia rẽ, kể cả giữa các nhân vật có ảnh hưởng trong phong trào.

Ông Donald Trump từng được bầu với cam kết sẽ chấm dứt “những cuộc chiến bất tận” của Mỹ, ám chỉ các cuộc chiến ở Trung Đông như Iraq và Afghanistan - những cuộc xung đột vẫn còn in đậm trong ký ức của người dân Mỹ. Cử tri của ông cũng ủng hộ ông với kỳ vọng chi phí sinh hoạt, đặc biệt là giá xăng dầu, sẽ giảm.

Nhưng điều đó chưa xảy ra. Nếu xung đột kéo dài và chẳng hạn eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu của thế giới - bị phong tỏa trong thời gian dài, tình hình kinh tế sẽ càng khó khăn hơn, và điều đó chắc chắn không có lợi cho triển vọng chính trị của Tổng thống.

Ông Trump: Thời điểm kết thúc xung đột với Iran sẽ do Mỹ và Israel cùng quyết định

Giới chức Mỹ lên tiếng về việc miễn trừ tạm thời dầu mỏ Nga

Động thái của Mỹ nhằm khôi phục tuyến vận tải huyết mạch