UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi)

Chiều 17/8, tại Phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật

Trước khi thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo trình bày báo cáo ý kiến về các nội dung cơ quan soạn thảo dự kiến tiếp thu, giải trình.

Theo báo cáo, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản đồng tình với dự thảo sau khi đã được chỉnh lý trên cơ sở tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội. Chính phủ cũng đã rà soát, giải trình các nội dung theo nguyên tắc được xác định tại Kết luận số 101/KL-UBTVQH16 ngày 14/7/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Dự thảo luật được chỉnh sửa trên nhiều nhóm vấn đề quan trọng, gồm khái niệm “hoạt động dầu khí”; phân định thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM); hoạt động thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) gắn với hoạt động dầu khí; phát triển công trình ngoài khơi; chính sách ưu đãi; khai thác tận thu đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí; hợp đồng dầu khí và cơ chế xử lý chi phí cho Tập đoàn.

Phân quyền gắn với trách nhiệm

Đối với việc phân cấp, phân quyền, Chính phủ tiếp tục hoàn thiện các quy định về thẩm quyền của Thủ tướng, Bộ Công Thương và PETROVIETNAM theo nguyên tắc đã nêu trong hồ sơ trình dự án luật.

Chính phủ cũng giải trình và bảo lưu phương án giao Bộ Công Thương chấp thuận chủ trương thực hiện dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục, công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển tại Điều 31.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ khi xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành phải làm rõ cơ chế, quy trình phối hợp giữa các cơ quan. Việc phân quyền quyết định cho Bộ Công Thương cần đi đôi với phân định trách nhiệm, đồng thời không làm ảnh hưởng đến thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Cùng với đó, quá trình tổ chức thực hiện phải bảo đảm các hoạt động dầu khí được triển khai thông suốt, nhất là những dự án phát triển mỏ có chuỗi công trình, thiết bị đồng bộ trên đất liền và ngoài khơi. Các vướng mắc phát sinh cần được các bộ, ngành và PETROVIETNAM kịp thời báo cáo để xử lý, tránh kéo dài gây lãng phí nguồn lực.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Chí Hiếu nhất trí với chủ trương phân quyền và phương án Chính phủ đề xuất, đồng thời lưu ý cần xây dựng cơ chế kiểm soát phù hợp trong bối cảnh mô hình quản lý và thẩm quyền đối với hoạt động dầu khí thượng nguồn có nhiều thay đổi.

Làm rõ cơ chế xử lý chi phí cho PETROVIETNAM

Một nội dung đáng chú ý khác là cơ chế xử lý các khoản chi phí của PETROVIETNAM, được quy định tại Điều 60 và khoản 5 Điều 62.

Dự thảo đã tiếp thu, hoàn thiện các quy định liên quan. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo ban hành các quy định hướng dẫn theo hướng đầy đủ, rõ ràng, có cơ chế kiểm tra, giám sát và kiểm soát chặt chẽ.

Đặc biệt, các khoản chi phí mà PETROVIETNAM thực hiện thay nghĩa vụ của nước chủ nhà cần được xử lý minh bạch, đúng quy định. Đối với những nghĩa vụ đã được PETROVIETNAM thực hiện thay trước khi Luật Dầu khí năm 2022 có hiệu lực nhưng đến nay chưa được xử lý, các cơ quan liên quan phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo và xin ý kiến cấp có thẩm quyền theo quy định chuyển tiếp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đồng tình với cơ chế này, song lưu ý phải phân định rõ nguồn thu của Nhà nước với hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Việc xác định giá trị và xử lý từng khoản phải có căn cứ, chứng từ hạch toán riêng, được kiểm tra, kiểm toán đầy đủ và chỉ áp dụng đối với những nhóm nghĩa vụ được luật quy định.

Đối với các nghĩa vụ phát sinh trước Luật Dầu khí năm 2022, cần rà soát, chốt số liệu và xử lý dứt điểm sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, tránh hình thành một cơ chế xử lý kéo dài.

Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho CCS

Với hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ carbon dioxide (CCS), Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, dự thảo luật quy định theo hướng nguyên tắc, tạo cơ sở pháp lý ban đầu để Chính phủ tiếp tục quy định chi tiết, qua đó bảo đảm tính linh hoạt trong triển khai một lĩnh vực mới.

Tuy nhiên, Chính phủ được đề nghị nghiên cứu và quy định cụ thể hơn về tổ chức thực hiện CCS gắn với hoạt động dầu khí, đặc biệt là giai đoạn sau khi kết thúc khai thác. Đây là yêu cầu nhằm bảo đảm các dự án có đầy đủ cơ sở pháp lý và khả năng triển khai trong thực tế.

Các ý kiến tại phiên họp cơ bản đồng tình với hướng tiếp thu, chỉnh lý dự thảo và đánh giá cao tinh thần nghiêm túc, cầu thị của cơ quan soạn thảo cũng như sự phối hợp giữa cơ quan soạn thảo với Ủy ban Kinh tế và Tài chính.

Đối với CCS và công trình năng lượng ngoài khơi, các đại biểu đề nghị tiếp tục khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý, nhất là đối với các dự án CCS và năng lượng ngoài khơi độc lập, theo hướng tổng thể, dài hạn và có cơ sở pháp lý vững chắc.

Trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên ghi nhận nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc nghiên cứu, giải trình và tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội cũng như các cơ quan thẩm tra.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên kết luận phiên họp

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến tại phiên họp để hoàn thiện dự thảo. Đồng thời, Chính phủ cần khẩn trương xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm thống nhất với các chính sách mang tính nguyên tắc của Luật Dầu khí (sửa đổi) và hệ thống pháp luật có liên quan.

Một yêu cầu trọng tâm là phải làm rõ cơ chế, quy trình phối hợp, bảo đảm mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn vận hành thông suốt, hiệu quả sau khi thay đổi cách thức phân cấp, phân quyền và giao quyền cho Bộ Công Thương và PETROVIETNAM.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu bảo đảm các dự án dầu khí, đặc biệt là dự án phát triển mỏ có chuỗi công trình, thiết bị đồng bộ trên đất liền và trên biển, được triển khai thuận lợi, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Đối với cơ chế xử lý chi phí của PETROVIETNAM, dự thảo cần quy định rõ nguyên tắc xác định trách nhiệm, cách thức xử lý từng khoản, cùng cơ chế kiểm tra, giám sát và kiểm soát nhằm phòng ngừa thất thoát, lãng phí, tiêu cực, phù hợp với tinh thần Quy định 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Chính phủ cũng có trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp thẩm quyền đối với từng trường hợp cụ thể trước khi xem xét, quyết định, nhất là những khoản PETROVIETNAM đã thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước với nước chủ nhà nhưng chưa được xử lý theo tinh thần Nghị quyết 31 của Quốc hội.

Riêng với CCS, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, quy định đầy đủ và cụ thể về triển khai hoạt động này gắn với hoạt động dầu khí, đặc biệt sau khi kết thúc khai thác, bảo đảm tính khả thi và thống nhất với các quy định mang tính nguyên tắc trong dự thảo luật.

Trên cơ sở kết quả phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) sau khi được tiếp thu, chỉnh lý theo kết luận của Phiên họp thứ 5.

Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện về việc tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tiến độ, chất lượng nội dung và kỹ thuật lập pháp. Dự thảo phải được trình Quốc hội chậm nhất ngày 21/8/2026 để Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua theo chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng: Petrovietnam được quyết định một số vấn đề cụ thể trong hoạt động dầu khí

Sửa đổi Luật Dầu khí: Thiết lập hành lang pháp lý cho thu giữ, lưu trữ carbon

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh: Không có cơ chế đủ mạnh, mỏ cận biên sẽ tiếp tục nằm dưới đáy biển

Sửa đổi Luật Dầu khí: Thoát tư duy quản lý bằng thủ tục, chuyển sang quản trị theo hiệu quả

Khôi phục Quỹ tìm kiếm, thăm dò dầu khí: Tạo cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp