Người bệnh cần được thông báo trước chi phí ngoài bảo hiểm y tế

Bổ sung quyền được biết trước các khoản phải tự chi trả

Chiều 9/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.

Các đại biểu cơ bản thống nhất về sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh, đồng thời tăng tính minh bạch trong cung cấp dịch vụ và xác định các khoản chi phí người bệnh phải tự thanh toán.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) phát biểu.

Tham gia góp ý dự án Luật, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) cho rằng, Luật Khám bệnh, chữa bệnh hiện hành quy định người có bảo hiểm y tế phải tự thanh toán các chi phí ngoài phạm vi được hưởng, nhưng chưa quy định rõ quyền được thông báo trước về những khoản này.

Theo đại biểu, người bệnh hiện chủ yếu được cung cấp thông tin về giá dịch vụ; quyền được giải thích các khoản chi trả theo khoản 2 Điều 12 chỉ phát sinh khi có yêu cầu. Trong khi đó, mức hưởng bảo hiểm y tế có thể từ 80% đến 100%, tùy trường hợp, nơi khám chữa bệnh và tỷ lệ thanh toán đối với từng loại thuốc, dịch vụ. Vì vậy, người bệnh khó tự xác định chính xác số tiền phải trả.

Thực tế, cử tri phản ánh có trường hợp người bệnh được chỉ định 8 loại thuốc nhưng 7 loại không thuộc danh mục bảo hiểm y tế, phải tự mua; thậm chí có người phải tự chi trả cả thuốc, vật tư thuộc phạm vi quỹ bảo hiểm y tế thanh toán. Một số trường hợp khám chữa bệnh đúng thủ tục vẫn phải nộp thêm chi phí ngoài phần được bảo hiểm chi trả.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ nhận định, nếu không được thông báo trước, người bệnh khó phân biệt khoản thu nào đúng, khoản nào chưa đúng. Các quy định hiện hành chủ yếu dừng ở việc tư vấn, giải thích khi người bệnh yêu cầu và cấm kê đơn nhằm trục lợi, chưa đặt ra nghĩa vụ thông báo trước. Việc chỉ kiểm tra những nơi có nhiều phản ánh cũng chưa đủ, bởi người bệnh không được cung cấp thông tin thì khó có cơ sở để phản ánh sai phạm.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 3 dự thảo Luật nội dung sửa đổi Điều 12, theo hướng người bệnh được thông báo trước các khoản chi phí phải tự chi trả ngoài phạm vi bảo hiểm y tế khi được chỉ định thuốc, thiết bị y tế và dịch vụ kỹ thuật, trừ trường hợp cấp cứu. Chính phủ quy định chi tiết nội dung và hình thức thông báo.

Đại biểu nhấn mạnh, quy định này không can thiệp vào chuyên môn của thầy thuốc mà nhằm bảo đảm người bệnh được biết đầy đủ thông tin, chủ động lựa chọn dịch vụ phù hợp với khả năng tài chính.

Bảo đảm quyền lợi khi sử dụng thuốc và dịch vụ theo yêu cầu

Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đề cập là quyền lợi của người bệnh khi được chỉ định thuốc ngoài danh mục bảo hiểm y tế. Theo Điều 21 Luật Bảo hiểm y tế, quỹ chỉ thanh toán thuốc thuộc danh mục. Vì vậy, nếu bác sĩ chỉ định thuốc ngoài danh mục, người bệnh phải tự chi trả toàn bộ, kể cả phần chi phí mà quỹ có thể thanh toán nếu sử dụng thuốc cùng chỉ định nằm trong danh mục.

Đại biểu cho rằng cách xử lý này chưa bảo đảm công bằng. Với dịch vụ theo yêu cầu, người bệnh lựa chọn dịch vụ có giá cao hơn vẫn được giữ quyền lợi bảo hiểm y tế theo quy định; nhưng khi sử dụng thuốc tốt hơn theo chỉ định chuyên môn lại có thể mất toàn bộ quyền lợi liên quan.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định: trường hợp người bệnh được chỉ định thuốc ngoài danh mục nhưng trong danh mục có thuốc cùng chỉ định, quỹ bảo hiểm y tế thanh toán theo mức của thuốc trong danh mục, người bệnh chỉ trả phần chênh lệch.

Đại biểu Hà Anh Thư (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi).

Cũng liên quan đến quyền lợi bảo hiểm y tế, đại biểu Hà Anh Thư (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) đề nghị quy định rõ tại khoản 7 Điều 110 rằng, người bệnh lựa chọn dịch vụ theo yêu cầu vẫn được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán theo phạm vi, mức hưởng và điều kiện thanh toán của pháp luật về bảo hiểm y tế.

Theo đại biểu, dự thảo ngày 8/11 mới thể hiện nội dung về quyết định và công khai giá, chưa làm rõ quyền lợi thanh toán của người bệnh. Vì vậy, cần quy định cơ sở khám chữa bệnh phải thông tin trước phần chi phí dự kiến do quỹ thanh toán và phần người bệnh tự trả; hai khoản này cũng phải được thể hiện riêng trên bảng kê khi thanh toán.

Đại biểu Hà Anh Thư đồng thời đề nghị chú trọng khả năng tiếp cận thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Khi rà soát danh mục thuốc bảo hiểm y tế, cần ưu tiên xem xét các thuốc thế hệ mới có bằng chứng mang lại lợi ích rõ rệt như kéo dài thời gian sống, giảm biến chứng hoặc hạn chế tác dụng phụ nghiêm trọng. Việc đánh giá cần tính đến nhóm người bệnh được hưởng lợi, tổng chi phí điều trị và khả năng chi trả của quỹ.

Đối với trường hợp thuốc thuộc phạm vi bảo hiểm y tế nhưng bệnh viện đang thiếu, đại biểu đề nghị cơ sở khám chữa bệnh phải giải thích và chủ động tìm phương án bảo đảm điều trị. Nếu có thuốc thay thế phù hợp, bác sĩ cần làm rõ căn cứ chuyên môn. Trường hợp người bệnh phải tự mua thuốc và đủ điều kiện thanh toán trực tiếp, bệnh viện cần cấp phiếu xác nhận thiếu thuốc, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, hóa đơn để gửi cơ quan bảo hiểm xã hội.

Với thuốc ngoài phạm vi được bảo hiểm y tế chi trả, bệnh viện phải giải thích rõ lý do chỉ định và khoản tiền người bệnh phải tự thanh toán trước khi người bệnh mua thuốc.

Làm rõ chế độ thanh toán chi phí giường lưu bệnh

Bên cạnh quyền lợi bảo hiểm y tế, một số đại biểu đề nghị làm rõ quy định về bố trí giường lưu bệnh tại các cơ sở y tế sau khi tổ chức lại.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng).

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho biết, khoản 6 Điều 3 dự thảo cho phép phòng khám tại vùng khó khăn, nhà hộ sinh và trạm y tế xã bố trí giường lưu bệnh để theo dõi, điều trị người bệnh tối đa 72 giờ; trường hợp chưa thể chuyển người bệnh an toàn có thể áp dụng ngoại lệ. Tuy nhiên, quy định về mức hưởng bảo hiểm y tế chưa làm rõ chi phí theo dõi, điều trị tại giường lưu được thanh toán theo chế độ nào.

Đại biểu cũng chỉ ra sự chưa thống nhất giữa quy định cho phép cơ sở đã được cấp phép tiếp tục hoạt động mà không phải cấp lại giấy phép với quy định về điều kiện áp dụng quyền lợi bảo hiểm y tế sau tổ chức lại, trong đó yêu cầu cơ sở phải được cấp xong giấy phép hoạt động.

Từ đó, đại biểu đề nghị làm rõ chế độ thanh toán chi phí giường lưu bệnh; đồng thời chỉnh lý quy định theo hướng cơ sở kế thừa giấy phép hợp pháp và tiếp tục đáp ứng điều kiện khám chữa bệnh bảo hiểm y tế không phải chờ cấp lại giấy phép chỉ vì thay đổi tên gọi hoặc cơ quan quản lý.

Cùng quan tâm đến quy định này, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn) đồng tình với việc cho phép một số phòng khám tại vùng khó khăn, biên giới, miền núi bố trí giường lưu bệnh tối đa 72 giờ. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị quy định rõ cơ sở chỉ được thực hiện trong phạm vi chuyên môn được cấp phép, phải bảo đảm nhân lực trực, trang thiết bị cấp cứu, khả năng theo dõi và phương án chuyển tuyến.

Đại biểu cũng kiến nghị làm rõ tiêu chí xác định trường hợp được tiếp tục lưu người bệnh và trường hợp bắt buộc phải chuyển đến cơ sở có năng lực chuyên môn phù hợp, nhất là khi người bệnh diễn biến bất thường hoặc vượt quá khả năng xử trí của cơ sở.

Sửa Luật Bảo hiểm xã hội: Mở rộng đối tượng tham gia, siết quản lý và đầu tư quỹ

Đề xuất mở rộng đối tượng tham gia, hạ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí

Quốc hội thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên