Sửa Luật Bảo hiểm xã hội: Mở rộng đối tượng tham gia, siết quản lý và đầu tư quỹ

Sửa luật để phù hợp với mô hình tổ chức mới

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày Tờ trình về dự án luật; Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày Tờ trình về dự án luật.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, việc sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 nhằm đáp ứng yêu cầu hoàn thiện pháp luật sau khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Cùng với thay đổi về tổ chức, tên gọi, chức năng, nhiệm vụ của một số cơ quan quản lý và thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội cũng được điều chỉnh. Do đó, một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 cần được cập nhật để phù hợp với mô hình mới.

Dự án luật cũng nhằm thể chế hóa các chủ trương mới về hoàn thiện thể chế, phát triển kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có yêu cầu hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm xã hội, lao động trong năm 2026.

Sau hơn một năm thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, phần lớn quy định đã được triển khai. Tuy nhiên, theo cơ quan soạn thảo, vẫn còn một số điểm chưa thống nhất, khoảng trống pháp lý và quy định chưa tạo động lực đủ mạnh để mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, đồng thời chưa khai thác hiệu quả nguồn lực từ quỹ bảo hiểm xã hội.

Dự thảo tập trung sửa đổi các quy định về tổ chức bộ máy, thẩm quyền, thủ tục hành chính, một số chế độ, chính sách và đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội. Trong đó, một số quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục được đề xuất bãi bỏ nhằm đơn giản hóa việc thực hiện chính sách đối với người dân và doanh nghiệp.

Cũng tại Phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nghe Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra, đề xuất các vấn đề cần Quốc hội tập trung thảo luận.

Qua thẩm tra, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan và không phát sinh khoảng trống pháp lý khi thực hiện.

Làm rõ việc mở rộng đối tượng và đầu tư quỹ

Thảo luận tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung vào các nội dung như mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm hưu trí bổ sung, tổ chức Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội và trách nhiệm của các cơ quan trong phát triển người tham gia.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh kết luận phiên họp.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, đồng thời đề nghị Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến để hoàn thiện dự án luật.

Về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý về chủ trương nhưng đề nghị xác định cụ thể đối tượng, tiêu chí, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn và khả năng tổ chức thực hiện. Dự thảo cần làm rõ phạm vi, khái niệm của nhóm đối tượng mới, đồng thời xác định ngưỡng, cơ chế thu - chi, phương thức đóng - hưởng và lộ trình phù hợp.

Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị bổ sung thông tin và đánh giá đầy đủ tác động của chính sách. Các nội dung về quản lý, sử dụng quỹ, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, cơ chế bảo vệ người tham gia và phòng ngừa việc lợi dụng chính sách để huy động vốn cần được làm rõ. Trường hợp chưa đủ cơ sở đánh giá tác động, cần cân nhắc việc sửa đổi nội dung này.

Về đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất mở rộng danh mục đầu tư, nhưng lưu ý đây là nội dung liên quan trực tiếp đến an toàn, bảo toàn và hiệu quả của quỹ.

Theo đó, luật cần quy định các nguyên tắc cơ bản, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về điều kiện, tiêu chí, đối tượng và danh mục đầu tư. Cơ chế giám sát của cơ quan quản lý nhà nước, yêu cầu minh bạch, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan cũng cần được xác định rõ.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền về cơ sở chính trị của nội dung này trước khi trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.

Về tổ chức quản trị, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí giữ quy định hiện hành về thành phần Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội. Đồng thời, đề nghị rà soát quyền kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội, trách nhiệm của Bảo hiểm xã hội Việt Nam trong phối hợp quản lý nhà nước; làm rõ địa vị pháp lý của Bảo hiểm xã hội Việt Nam và trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ.

Đối với đề xuất bãi bỏ 11 khoản, 27 điều của Luật hiện hành, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu rà soát kỹ. Những nội dung thuần túy về hồ sơ, trình tự, thủ tục có thể giao Chính phủ quy định, nhưng các quy định liên quan đến quyền, nghĩa vụ, thời điểm phát sinh quyền, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của người thụ hưởng cần tiếp tục được quy định trong luật.

Cùng với đó, cần rà soát điều kiện tổ chức thực hiện chính sách trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số phải đi đôi với duy trì phương thức tiếp nhận, giải quyết trực tiếp, đơn giản, dễ tiếp cận đối với người chưa có điều kiện sử dụng thiết bị thông minh hoặc còn hạn chế về kỹ năng công nghệ.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị tăng cường quản lý, phòng ngừa và kiểm soát các trường hợp chi sai quy định, bảo đảm chính sách bảo hiểm xã hội được thực hiện đúng đối tượng, đúng quy định và hiệu quả.

Sửa Luật Bảo hiểm xã hội: Quy định rút BHXH một lần vẫn chưa có… lời giải

Sửa Luật Bảo hiểm xã hội: Cần thiết kế phương án tính lương hưu phù hợp