TS. Tô Văn Trường: Nên xây dựng mô hình "GDP chất lượng"

05:54 | 13/03/2025

250 lượt xem
Theo dõi PetroTimes trên
|
(PetroTimes) - Tăng trưởng GDP lâu nay thường được hiểu đơn giản là sự tăng trưởng về mặt kinh tế, nhưng theo TS. Tô Văn Trường, con số này cần phản ánh sự thịnh vượng toàn diện của xã hội. Không chỉ là những chỉ số tài chính khô khan, "GDP chất lượng" phải gắn liền với sự bền vững môi trường, công bằng xã hội và cải thiện chất lượng sống.

Theo TS. Tô Văn Trường, trong hơn ba thập kỷ qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kinh ngạc trong tăng trưởng kinh tế, với GDP tăng trưởng trung bình khoảng 6 -7% mỗi năm. Tuy nhiên, khi đứng trước ngưỡng cửa của sự phát triển cao hơn, câu hỏi không còn là "Việt Nam tăng trưởng nhanh đến đâu?" mà là "Tăng trưởng đó có bền vững và mang lại giá trị thực sự cho người dân không?". Để tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình – một kịch bản mà nhiều quốc gia đang phát triển đã mắc phải, Việt Nam cần chuyển từ việc chạy theo con số GDP sang xây dựng một mô hình "GDP chất lượng", nơi tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển bền vững, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng sống.

Phương pháp tính GDP: Từ con số đến ý nghĩa thực tế

Tăng trưởng GDP của Việt Nam trong những năm qua là minh chứng rõ ràng cho sự nỗ lực của Chính phủ và người dân. “Tuy nhiên, những bất cập trong việc thu thập và đánh giá số liệu đang làm mờ đi bức tranh thực tế của nền kinh tế. Những thiếu sót trong hệ thống thống kê không chỉ ảnh hưởng đến nhận định của các nhà đầu tư và tổ chức quốc tế, mà còn có thể dẫn đến các quyết sách sai lầm trong điều hành kinh tế vĩ mô. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải cải thiện chất lượng số liệu thống kê, hướng đến sự minh bạch và chính xác hơn, nhằm xây dựng niềm tin trong và ngoài nước đối với nền kinh tế Việt Nam”, TS. Tô Văn Trường cho biết.

Bên cạnh đó, theo TS. Trường một số báo cáo gần đây ông biết có sự chênh lệch số liệu xuất khẩu có thể lên tới hàng tỷ USD mỗi năm, khiến các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư khó đưa ra quyết định chính xác. Nguyên nhân chủ yếu là sự thiếu đồng bộ trong phương pháp thu thập dữ liệu, sự chồng chéo trong báo cáo giữa các cơ quan, và việc chưa áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế một cách đầy đủ.

Ngoài ra, Tổng cục Hải quan chỉ thống kê xuất khẩu hàng hóa qua cửa khẩu, trong khi Tổng cục thống kê theo nguyên tắc phải tính cả xuất nhập khẩu dịch vụ như ngân hàng, điện thoại, bưu điện… và cả buôn lậu.

TS. Tô Văn Trường: Nên xây dựng mô hình
TS. Tô Văn Trường cho rằng, Việt Nam cần chuyển từ việc chạy theo con số GDP sang xây dựng một mô hình "GDP chất lượng", nơi tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển bền vững, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng sống.

Hiện nay, GDP là chỉ số quan trọng để đánh giá sức khỏe nền kinh tế, nhưng không phải là thước đo duy nhất phản ánh chất lượng tăng trưởng và đời sống người dân. Việt Nam đang đạt được những con số ấn tượng về GDP, nhưng để phát triển bền vững và vượt qua bẫy thu nhập trung bình, chúng ta cần nhìn xa hơn các con số này.

Trong cách tính GDP hiện nay, theo TS. Tô Văn Trường có ba phương pháp tính GDP cơ bản: thứ nhất, cộng thu nhập của các thành phần kinh tế lại; thứ hai là cộng chi tiêu của các thành phần kinh tế lại; và thứ ba là lấy giá trị sản xuất ra, trừ đi chi phí sản xuất rồi cộng lại.

Theo nguyên tắc, ba phương pháp này phải cho kết quả bằng nhau. Nếu có sự sai biệt lớn, cần phải xem xét lại số liệu và có thể phải thay đổi toàn bộ cách thu thập thông tin. Cả khi tính cho cả nước hay cho từng tỉnh đều phải đảm bảo tính nhất quán. Thêm vào đó, nếu tính thêm các cân đối tài chính để xem xét các khoản vay mượn từ nước ngoài, thì lại có thêm một phương pháp khác để kiểm tra tính toán của ba phương pháp trên.

Hiện nay, Việt Nam chủ yếu áp dụng phương pháp thứ ba ở trung ương và các tỉnh. Trong khi ở Trung ương có một số cách để kiểm tra tính chính xác, thì ở tỉnh, phương pháp này lại thiếu các biện pháp kiểm tra độ chính xác. Việc so sánh số liệu giữa Trung ương và các địa phương cũng thường xuyên có sự khác biệt. Vấn đề này khá chuyên môn sâu, nên dù đưa ra dư luận cũng khó giải quyết.

Tuy nhiên, theo TS. Trường hiện nay có một số ý kiến cho rằng, để có cái nhìn chính xác hơn, việc chuyển sang sử dụng GDP theo giá cố định (real GDP) hoặc bổ sung các chỉ số phụ như GDP bình quân đầu người điều chỉnh theo sức mua (PPP) là cần thiết. Ví dụ, theo Ngân hàng Thế giới (World Bank), GDP thực tế của Việt Nam năm 2023 đạt khoảng 430 tỷ USD, nhưng khi điều chỉnh theo PPP, con số này tăng lên hơn 1.200 tỷ USD, cho thấy sức mua thực tế của người dân cao hơn so với số liệu bề mặt.

Đồng thời, cần hiểu rõ nội hàm của PPP. Đây là chỉ số không dựa trên đồng USD trên thị trường. Ví dụ, nếu GDP tính bằng tiền Việt là 10.221.814,69 tỷ đồng, với tỷ giá hối đoái trung bình trong năm là 23.787 đồng/USD, GDP theo hối suất thị trường sẽ là 430 tỷ USD. Nhưng nếu sử dụng PPP, tỷ giá này thấp hơn, khiến GDP tăng gần gấp ba lần, vì cùng một sản phẩm ở Việt Nam có giá rẻ hơn nhiều so với các nước khác.

Hơn nữa, khi tính PPP, cần tính cả dịch vụ, mà dịch vụ lại không thể xuất khẩu. Ví dụ, cắt tóc ở Việt Nam có giá khoảng 60.000 đồng (dưới 3 USD), trong khi ở Mỹ là 30 USD. Hối suất PPP chỉ là 2.000 đồng, không phải 23.787 đồng. Chính vì vậy, GDP tính theo PPP ở Việt Nam cao gấp ba lần so với tính theo hối suất thị trường. Mỹ sử dụng PPP để tính đóng góp của các nước vào ngân sách Liên Hiệp Quốc nhằm làm Trung Quốc đóng góp nhiều hơn.

Nếu tính theo PPP, sức mua của người Việt Nam không thấp như tính theo hối suất thị trường, nhưng sức mạnh kinh tế của một quốc gia trên thị trường thế giới phải dựa vào khả năng xuất khẩu, mà hàng hóa mới là sản phẩm có thể xuất khẩu được.

Thêm vào đó, GDP truyền thống không phản ánh đầy đủ các yếu tố như bất bình đẳng thu nhập, ô nhiễm môi trường hay chất lượng giáo dục – những yếu tố quyết định sự phát triển bền vững. Vì vậy, Việt Nam có thể tham khảo các chỉ số bổ sung như chỉ số phát triển con người (HDI) hoặc chỉ số kinh tế xanh (GEI) để đánh giá một cách toàn diện hơn.

“Ngoài ra, chúng ta cũng cần lưu ý rằng cách tính GDP theo thu nhập, tổng thu nhập sẽ bằng thu nhập của nhà nước (thuế đánh vào sản xuất và thặng dư trong doanh nghiệp hoặc hoạt động nhà nước) cộng với thu nhập của doanh nghiệp (lợi nhuận) và thu nhập của lao động (lương bổng). Tổng thu nhập cũng chính là giá trị tăng thêm cộng với thuế đánh vào sản xuất”, TS. Tô Văn Trường lưu ý thêm về cách tính GDP.

TS. Tô Văn Trường: Nên xây dựng mô hình
Nhiều chuyên gia cho rằng cách thống kê GDP hiện nay chỉ mang tính tham khảo.

Nếu sử dụng bảng cung và cầu để tính chi tiết cho từng sản phẩm, từng hoạt động sản xuất và từng loại thu nhập, ba phương pháp này phải đưa ra cùng một giá trị.

GDP chất lượng - Tầm nhìn cho một tương lai bền vững

Theo TS. Tô Văn Trường, trong quá khứ, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chủ yếu dựa vào ba trụ cột: đầu tư cơ sở hạ tầng, xuất khẩu giá trị thấp, và dòng vốn FDI. Mô hình này đã mang lại một số thành công ban đầu, nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế, như sự phụ thuộc vào lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên không bền vững, và năng suất lao động thấp so với khu vực. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), năng suất lao động của Việt Nam năm 2023 chỉ bằng 1/3 của Malaysia và 1/5 của Singapore.

Để vượt qua những thách thức này, Việt Nam đang chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng mới, dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chính phủ đã ban hành chiến lược phát triển khoa học và công nghệ đến năm 2030, với mục tiêu nâng cao tỷ trọng đóng góp của kinh tế số lên 30% GDP vào cuối thập kỷ này.

TS. Trường cho rằng, tăng trưởng GDP không chỉ đơn thuần là con số trên báo cáo mà phải là thước đo cho sự thịnh vượng của toàn xã hội. Một "GDP chất lượng" cần đảm bảo bền vững môi trường như giảm thiểu ô nhiễm và sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên, hướng tới nền kinh tế tuần hoàn; Công bằng xã hội là thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, đảm bảo lợi ích kinh tế đến với mọi tầng lớp dân cư; Và nâng cao chất lượng sống như đầu tư vào y tế, giáo dục và tạo cơ hội việc làm để cải thiện đời sống người dân.

Hiện nay, Việt Nam đang có cơ hội lớn để trở thành một hình mẫu phát triển trong khu vực, nhưng để đạt được điều này, cần sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy và chính sách. Việc áp dụng các công cụ đo lường hiện đại, khuyến khích đổi mới sáng tạo, và lấy người dân làm trung tâm của sự phát triển sẽ là chìa khóa để đạt được mục tiêu này.

“"Chất lượng GDP" không chỉ là một khẩu hiệu, mà là chiến lược để Việt Nam vươn tới một tương lai thịnh vượng và bền vững. Bằng cách cải thiện phương pháp tính toán và đánh giá tăng trưởng, cũng như chuyển đổi mô hình kinh tế, Việt Nam có thể không chỉ thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình mà còn xây dựng nền tảng vững chắc cho các thế hệ mai sau”, TS. Trường nhận định.

Đã đến lúc chúng ta không chỉ hỏi "GDP tăng bao nhiêu?" mà phải hỏi "GDP đó mang lại giá trị gì cho cuộc sống?".

Kết quả tăng trưởng kinh tế không chỉ thể hiện qua con số mà phải được đo lường bằng khả năng nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Việt Nam hiện đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ trong những năm tới, nhưng để tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình, chúng ta cần tập trung vào chất lượng tăng trưởng. Một nền kinh tế phải không chỉ lớn mạnh mà còn phải bền vững, công bằng và mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.

Như câu nói "GDP chất lượng" chính là hướng đi mới của Việt Nam.

“Nếu chúng ta thực hiện được điều này, Việt Nam không chỉ đạt được mục tiêu tăng trưởng mà còn xây dựng nền tảng vững chắc cho tương lai thịnh vượng, toàn diện và bền vững. Chúng ta phải nhìn xa hơn các con số, bởi vì chất lượng mới là thành quả cuối cùng mà Việt Nam hướng tới”, TS. Tô Văn Trường nhấn mạnh.

Đình Khương

  • bidv-14-4
  • top-right-banner-chuyen-muc-pvps
  • banner-pvi-horizontal
  • nang-luong-cho-phat-trien
  • pvoil-duong-xa-them-gan
  • bao-hiem-pjico
  • agribank-vay-mua-nha
  • vpbank

Giá vàng

DOJI Mua vào Bán ra
AVPL/SJC HN 113,000 ▲7500K 115,500 ▲7500K
AVPL/SJC HCM 113,000 ▲7500K 115,500 ▲7500K
AVPL/SJC ĐN 113,000 ▲7500K 115,500 ▲7500K
Nguyên liệu 9999 - HN 11,030 ▲730K 11,260 ▲700K
Nguyên liệu 999 - HN 11,020 ▲730K 11,250 ▲700K
Cập nhật: 16/04/2025 17:00
PNJ Mua vào Bán ra
TPHCM - PNJ 110.500 ▲7700K 113.600 ▲7600K
TPHCM - SJC 113.000 ▲7500K 115.500 ▲7500K
Hà Nội - PNJ 110.500 ▲7700K 113.600 ▲7600K
Hà Nội - SJC 113.000 ▲7500K 115.500 ▲7500K
Đà Nẵng - PNJ 110.500 ▲7700K 113.600 ▲7600K
Đà Nẵng - SJC 113.000 ▲7500K 115.500 ▲7500K
Miền Tây - PNJ 110.500 ▲7700K 113.600 ▲7600K
Miền Tây - SJC 113.000 ▲7500K 115.500 ▲7500K
Giá vàng nữ trang - PNJ 110.500 ▲7700K 113.600 ▲7600K
Giá vàng nữ trang - SJC 113.000 ▲7500K 115.500 ▲7500K
Giá vàng nữ trang - Đông Nam Bộ PNJ 110.500 ▲7700K
Giá vàng nữ trang - SJC 113.000 ▲7500K 115.500 ▲7500K
Giá vàng nữ trang - Giá vàng nữ trang Nhẫn Trơn PNJ 999.9 110.500 ▲7700K
Giá vàng nữ trang - Vàng Kim Bảo 999.9 110.500 ▲7700K 113.600 ▲7600K
Giá vàng nữ trang - Vàng Phúc Lộc Tài 999.9 110.500 ▲7700K 113.600 ▲7600K
Giá vàng nữ trang - Vàng nữ trang 999.9 110.500 ▲7700K 113.000 ▲7700K
Giá vàng nữ trang - Vàng nữ trang 999 110.390 ▲7690K 112.890 ▲7690K
Giá vàng nữ trang - Vàng nữ trang 9920 109.700 ▲7640K 112.200 ▲7640K
Giá vàng nữ trang - Vàng nữ trang 99 109.470 ▲7620K 111.970 ▲7620K
Giá vàng nữ trang - Vàng 750 (18K) 82.400 ▲5770K 84.900 ▲5770K
Giá vàng nữ trang - Vàng 585 (14K) 63.760 ▲4510K 66.260 ▲4510K
Giá vàng nữ trang - Vàng 416 (10K) 44.660 ▲3200K 47.160 ▲3200K
Giá vàng nữ trang - Vàng 916 (22K) 101.110 ▲7050K 103.610 ▲7050K
Giá vàng nữ trang - Vàng 610 (14.6K) 66.580 ▲4700K 69.080 ▲4700K
Giá vàng nữ trang - Vàng 650 (15.6K) 71.100 ▲5000K 73.600 ▲5000K
Giá vàng nữ trang - Vàng 680 (16.3K) 74.490 ▲5240K 76.990 ▲5240K
Giá vàng nữ trang - Vàng 375 (9K) 40.030 ▲2890K 42.530 ▲2890K
Giá vàng nữ trang - Vàng 333 (8K) 34.940 ▲2540K 37.440 ▲2540K
Cập nhật: 16/04/2025 17:00
AJC Mua vào Bán ra
Trang sức 99.99 10,820 ▲670K 11,340 ▲700K
Trang sức 99.9 10,810 ▲670K 11,330 ▲700K
NL 99.99 10,820 ▲670K
Nhẫn tròn ko ép vỉ T.Bình 10,820 ▲670K
N.Tròn, 3A, Đ.Vàng T.Bình 11,050 ▲730K 11,350 ▲700K
N.Tròn, 3A, Đ.Vàng N.An 11,050 ▲730K 11,350 ▲700K
N.Tròn, 3A, Đ.Vàng H.Nội 11,050 ▲730K 11,350 ▲700K
Miếng SJC Thái Bình 11,300 ▲750K 11,550 ▲750K
Miếng SJC Nghệ An 11,300 ▲750K 11,550 ▲750K
Miếng SJC Hà Nội 11,300 ▲750K 11,550 ▲750K
Cập nhật: 16/04/2025 17:00

Tỉ giá

Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng TCB
AUD 15931 16197 16775
CAD 18044 18319 18938
CHF 30966 31343 31994
CNY 0 3358 3600
EUR 28754 29022 30055
GBP 33548 33936 34868
HKD 0 3200 3403
JPY 174 178 184
KRW 0 0 18
NZD 0 14992 15582
SGD 19130 19409 19940
THB 692 755 809
USD (1,2) 25581 0 0
USD (5,10,20) 25619 0 0
USD (50,100) 25646 25680 26025
Cập nhật: 16/04/2025 17:00
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng BIDV
USD 25,660 25,660 26,020
USD(1-2-5) 24,634 - -
USD(10-20) 24,634 - -
GBP 33,836 33,927 34,840
HKD 3,271 3,281 3,381
CHF 31,066 31,162 32,021
JPY 177.26 177.58 185.51
THB 740.52 749.66 802.13
AUD 16,236 16,295 16,737
CAD 18,322 18,381 18,875
SGD 19,322 19,383 20,000
SEK - 2,589 2,680
LAK - 0.91 1.27
DKK - 3,860 3,994
NOK - 2,391 2,479
CNY - 3,495 3,590
RUB - - -
NZD 14,966 15,105 15,547
KRW 16.87 - 18.9
EUR 28,864 28,887 30,119
TWD 718.68 - 870.1
MYR 5,471.25 - 6,170.82
SAR - 6,770.4 7,126.84
KWD - 82,006 87,201
XAU - - 109,800
Cập nhật: 16/04/2025 17:00
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng Agribank
USD 25,670 25,690 26,030
EUR 28,770 28,886 29,971
GBP 33,685 33,820 34,788
HKD 3,268 3,281 3,387
CHF 31,119 31,244 32,158
JPY 177.07 177.78 185.20
AUD 16,091 16,156 16,683
SGD 19,319 19,397 19,924
THB 755 758 792
CAD 18,226 18,299 18,809
NZD 15,041 15,548
KRW 17.32 19.09
Cập nhật: 16/04/2025 17:00
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng Sacombank
USD 25658 25658 26018
AUD 16114 16214 16784
CAD 18225 18325 18880
CHF 31202 31232 32125
CNY 0 3498.4 0
CZK 0 1080 0
DKK 0 3810 0
EUR 28923 29023 29898
GBP 33800 33850 34971
HKD 0 3320 0
JPY 177.99 178.49 185
KHR 0 6.032 0
KRW 0 17.4 0
LAK 0 1.141 0
MYR 0 6000 0
NOK 0 2490 0
NZD 0 15094 0
PHP 0 422 0
SEK 0 2633 0
SGD 19282 19412 20144
THB 0 722.1 0
TWD 0 770 0
XAU 11100000 11100000 11800000
XBJ 9900000 9900000 11800000
Cập nhật: 16/04/2025 17:00
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng OCB
USD100 25,670 25,720 25,990
USD20 25,670 25,720 25,990
USD1 25,670 25,720 25,990
AUD 16,098 16,248 17,321
EUR 29,103 29,253 30,426
CAD 18,154 18,254 19,571
SGD 19,362 19,512 19,992
JPY 178.7 180.2 184.82
GBP 33,903 34,053 34,885
XAU 11,138,000 0 11,392,000
CNY 0 3,378 0
THB 0 757 0
CHF 0 0 0
KRW 0 0 0
Cập nhật: 16/04/2025 17:00