TP HCM với tầm nhìn trở thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực

07:42 | 04/05/2026

46 lượt xem

(PetroTimes) - Với các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 260, TP HCM đang đứng trước cơ hội tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị và mạng lưới thương mại - logistics khu vực. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần một tầm nhìn chiến lược đủ lớn cùng những bước đi đột phá về quy hoạch, hạ tầng và thể chế.

Trong lịch sử phát triển kinh tế khu vực, TP HCM từng có thời kỳ "rực rỡ" khi được xem là một trong những trung tâm thương mại - kinh tế hàng đầu Đông Nam Á. Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cách đây khoảng 50-60 năm, TP HCM giữ vai trò nổi bật trong giao thương quốc tế, là điểm trung chuyển quan trọng của hàng hóa và dòng vốn trong khu vực. Sau năm 1975, thành phố tiếp tục khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế của cả nước, đóng góp lớn vào tăng trưởng, thu hút đầu tư và chuyển giao công nghệ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các trung tâm kinh tế khu vực, đặc biệt là sự vươn lên mạnh mẽ của các “điểm trung chuyển” mới, TP HCM đang đứng trước yêu cầu phải tái định vị vai trò phát triển. Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 98/2023/QH15 được xem là đòn bẩy quan trọng để thành phố thực hiện bước chuyển này. Đáng chú ý, cơ chế này tiếp tục được bổ sung, điều chỉnh theo Nghị quyết 260 của Quốc hội vào tháng 12/2025, qua đó mở rộng thêm dư địa chính sách cho TP HCM trong giai đoạn mới.

TP HCM với tầm nhìn trở thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực

TP HCM hướng tới trở thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, vấn đề không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô kinh tế, mà quan trọng hơn là “nâng tầng” vị thế phát triển. TP HCM cần hướng tới một cấu trúc đa trụ cột, bao gồm: trung tâm kinh tế, trung tâm công nghệ, trung tâm tài chính - tiền tệ và trung tâm kết nối quốc tế của khu vực. Đây không chỉ là mục tiêu phát triển, mà còn là cách để thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong đó, vai trò trung tâm thương mại và logistics cần được xác định rõ là một trong những trụ cột then chốt. Với lợi thế về vị trí địa lý, quy mô thị trường và nền tảng hạ tầng, TP HCM hoàn toàn có thể trở thành trung tâm logistics quốc tế, gắn kết chặt chẽ với hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam. Đồng thời, thành phố cũng có điều kiện phát triển các lĩnh vực bổ trợ như tài chính, du lịch, vận tải hàng không... tạo thành một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh.

Đáng chú ý, nền tảng công nghệ của TP HCM với Khu công nghệ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang hình thành cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng. Theo đó, logistics không chỉ dừng ở vận chuyển, mà cần gắn với công nghệ, dữ liệu và dịch vụ giá trị cao.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn này, TP HCM cần một chiến lược dài hạn với quy mô đủ lớn. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng cho rằng, thành phố cần đặt mục tiêu nâng quy mô kinh tế lên khoảng 30-35 lần vào năm 2050. Khi đã xác định được tầm nhìn, toàn bộ cơ chế, chính sách, đặc biệt là các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 260 phải được thiết kế đồng bộ để phục vụ mục tiêu phát triển dài hạn.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Với lợi thế về vị trí địa lý, quy mô thị trường và nền tảng hạ tầng, TP HCM hoàn toàn có thể trở thành trung tâm logistics quốc tế, gắn kết chặt chẽ với hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Ở góc độ triển khai, một trong những điểm mấu chốt là quy hoạch. TP HCM cần xây dựng một quy hoạch logistics tổng thể, có tầm nhìn ngang tầm với các trung tâm hàng đầu khu vực. Trong đó, yếu tố đất đai đóng vai trò quyết định: phải đủ lớn, đồng bộ, hiện đại và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, hướng tới phát triển các trung tâm logistics xanh, thông minh.

Bên cạnh đó, thành phố cần đẩy mạnh liên kết vùng và quốc tế. Việc kết nối hiệu quả với hệ thống cảng biển, sân bay, đặc biệt là sân bay Long Thành trong tương lai cũng như các trung tâm kinh tế trong nước như Hà Nội, Đà Nẵng sẽ giúp hình thành mạng lưới logistics đa phương thức. Đồng thời, cần mở rộng kết nối với các quốc gia trong khu vực như Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Trung Quốc sẽ giúp TP HCM tham gia sâu hơn vào các hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng khu vực.

Một hướng đi quan trọng khác là phát triển logistics thông minh. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản lý và vận hành sẽ giúp rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo đó, mô hình logistics của TP HCM cần hướng tới tinh gọn, hiệu quả cao, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững, giảm phát thải và tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.

Để tạo đột phá, TP HCM cần thiết kế các cơ chế chính sách đủ mạnh nhằm thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực vận tải, đặc biệt là vận tải biển. Khi các yếu tố này được triển khai đồng bộ, thành phố không chỉ củng cố vai trò đầu tàu kinh tế trong nước, mà còn từng bước khẳng định vị thế là trung tâm thương mại - logistics quan trọng của khu vực Đông Nam Á.