Tiềm năng chuyển đổi chất thải hữu cơ thành năng lượng và phân bón tại Việt Nam

Lễ ký kết bàn giao trang thiết bị.

Ngày 16/9, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA) tổ chức Hội nghị Chia sẻ kết quả dự án “Khảo sát tiềm năng phát triển kinh doanh bền vững đối với doanh nghiệp tư nhân trong sản xuất điện và phân bón hữu cơ bằng công nghệ lên men tạo khí mê tan từ các loại rác thải rắn ở Việt Nam”.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện JICA Việt Nam, các cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giảng viên, nhà nghiên cứu VNUA, doanh nghiệp sản xuất phân bón, các đơn vị trong lĩnh vực nông nghiệp, chăn nuôi, nhà cung cấp hợp tác với dự án cùng đại diện Công ty Toyo International tại Việt Nam.

Tại hội nghị, các bên chia sẻ kết quả thử nghiệm công nghệ, đồng thời trao đổi về những thách thức, triển vọng ứng dụng và khả năng thương mại hóa mô hình tại Việt Nam.

Trong bối cảnh nhu cầu phát triển năng lượng tái tạo ngày càng gia tăng, xử lý hiệu quả chất thải hữu cơ đang trở thành một yêu cầu quan trọng đối với Việt Nam. Rác thải thực phẩm, chất thải chăn nuôi và một phần rác thải sinh hoạt không chỉ đặt ra bài toán về môi trường mà còn chứa nguồn nguyên liệu có thể chuyển hóa thành năng lượng và vật chất có giá trị.

Bà Nishimura Emiko - Phó trưởng đại diện văn phòng JICA Việt Nam phát biểu.

Công nghệ lên men tạo khí mê tan được xem là một giải pháp theo hướng kinh tế tuần hoàn. Trong quá trình này, các vi sinh vật phân hủy chất thải hữu cơ trong điều kiện phù hợp để tạo ra khí sinh học (biogas). Khí sinh học sau đó có thể được sử dụng để sản xuất điện hoặc nhiệt năng. Phần dịch còn lại sau quá trình lên men có thể được tái sử dụng làm phân bón hữu cơ, tạo ra chu trình khép kín từ chất thải - năng lượng - phân bón - sản xuất nông nghiệp.

Mô hình này đã được áp dụng tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở châu Âu. Tại Nhật Bản hiện có khoảng 300 cơ sở vận hành theo mô hình lên men khí mê tan, cho thấy tiềm năng kết hợp giữa xử lý chất thải, sản xuất năng lượng tái tạo và tái sử dụng tài nguyên.

Ông Vũ Ngọc Huyên - Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam phát biểu.

Dự án được triển khai trong khuôn khổ Chương trình Hỗ trợ phát triển kinh doanh bền vững đối với doanh nghiệp tư nhân của JICA, trên cơ sở đề xuất của Liên danh Công ty Toyo Fujiko Co., Ltd. và Công ty Toyo Energy Solution Co., Ltd. (gọi chung là Toyo), với thời gian thực hiện từ tháng 5/2022 đến tháng 12/2026.

Trong khuôn khổ dự án, Toyo phối hợp với VNUA triển khai các thử nghiệm công nghệ lên men khí mê tan đối với nhiều nhóm nguyên liệu, gồm rác thải thực phẩm, chất thải chăn nuôi và rác thải sinh hoạt.

Các thử nghiệm nhằm đánh giá hiệu quả của việc chuyển đổi chất thải hữu cơ thành năng lượng và phân bón hữu cơ, đồng thời xác định những điều kiện phù hợp để có thể triển khai mô hình trong thực tế.

Hệ thống lên men liên tục (CT).

Không chỉ tập trung vào công nghệ, dự án còn hướng tới xây dựng năng lực nghiên cứu, đào tạo và phổ biến công nghệ cho VNUA, qua đó tạo nền tảng để trường trở thành một đầu mối về nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực này.

Một hoạt động đáng chú ý là chương trình đào tạo tại Nhật Bản dành cho giảng viên VNUA được tổ chức vào tháng 2/2026. Thông qua việc tham quan các cơ sở lên men khí mê tan và doanh nghiệp liên quan, các học viên được tiếp cận kinh nghiệm thực tế về vận hành, bảo trì, quản lý cơ sở cũng như mô hình kinh doanh.

Những kinh nghiệm này được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ kỹ sư, giảng viên và nhà nghiên cứu, đồng thời tạo nguồn nhân lực phục vụ quá trình phổ biến công nghệ tại Việt Nam.

Cùng với đào tạo, JICA đã hỗ trợ VNUA thiết bị đo BMP (Biochemical Methane Potential) và hệ thống thí điểm lên men khí mê tan quy mô nhỏ. Thiết bị BMP cho phép đánh giá khả năng sinh khí mê tan của các loại chất thải hữu cơ. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng để dự báo sản lượng khí và điện, thiết kế cơ sở xử lý cũng như lựa chọn nguyên liệu đầu vào phù hợp.

Hệ thống phân tích khí sinh học (BMP).

Trong khi đó, hệ thống thí điểm lên men khí mê tan quy mô nhỏ vừa phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ, vừa được sử dụng trong đào tạo sinh viên và phổ biến kiến thức về công nghệ.

Theo định hướng của dự án, những kết quả thu được trong quá trình thử nghiệm sẽ là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện cả khía cạnh kỹ thuật và mô hình kinh doanh. Đây là yếu tố quan trọng để công nghệ không chỉ dừng lại ở quy mô nghiên cứu mà có thể được triển khai trong các cơ sở xử lý chất thải thực tế.

Trong thời gian tới, dự án kỳ vọng phát huy các kinh nghiệm tích lũy được để thúc đẩy phổ biến mô hình lên men khí mê tan quy mô nhỏ và vừa, phù hợp với điều kiện địa phương và nhu cầu của doanh nghiệp.

JICA cho biết sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác với các đối tác tại Việt Nam nhằm thúc đẩy tái sử dụng và chuyển hóa chất thải thành những nguồn tài nguyên có giá trị, qua đó đóng góp vào các mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng xanh của Việt Nam.

JICA mong muốn tháo gỡ đẩy nhanh thanh toán dự án vốn vay ODA

JICA Việt Nam: Thị trường vốn Việt còn nhiều tiềm năng

Tìm giải pháp quản lý ngập lụt đô thị và lưu vực sông

JICA chuyển giao công nghệ không đào hở cải tạo hệ thống thoát nước