Thị trường dầu mỏ toàn cầu bất ngờ chuyển sang dư cung

17:43 | 09/11/2026

10 lượt xem

(PetroTimes) - Bất chấp những gián đoạn nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu, từ khai thác, lọc dầu đến vận chuyển và thương mại, thị trường đang chuyển sang trạng thái dư cung.

Thị trường dầu mỏ toàn cầu bất ngờ chuyển sang dư cung

Tình trạng dư cung thể hiện rõ nhất ở dầu thô, thông qua hoạt động thương mại và lượng tồn kho toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Theo báo cáo của JPMorgan do Natasha Kaneva, Trưởng bộ phận Chiến lược hàng hóa toàn cầu của ngân hàng, công bố, nguồn cung từ Trung Đông phục hồi, sản lượng tại các khu vực khác tăng và nhu cầu suy yếu đã khiến tổng cung dầu toàn cầu vượt mức tiêu thụ.

JPMorgan ước tính thị trường dầu mỏ dư cung 1,1 triệu thùng/ngày trong tháng 9 và 1,4 triệu thùng/ngày trong tháng 10/2026, gần bằng mức dư cung trung bình 1,3 triệu thùng/ngày của năm trước. Tháng 9, lượng dầu thô nhập khẩu toàn cầu đạt trung bình 43 triệu thùng/ngày, tăng 500.000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. Sang tháng 10, con số này tăng lên 44,9 triệu thùng/ngày, cao hơn 1,3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ.

Lượng tồn kho cũng tăng đáng kể. Trung Quốc: Tồn kho dầu thô tăng từ 1.179 triệu thùng đầu tháng 10 lên 1.211 triệu thùng, tức tăng 32 triệu thùng chỉ trong ba tuần.

Hàn Quốc: Bắt đầu bổ sung trở lại dự trữ dầu chiến lược, đưa lượng tồn kho từ mức thấp 50 triệu thùng hồi tháng 6 lên 67 triệu thùng, cao nhất trong 5 năm qua.

Châu Âu thuộc OECD: Bổ sung khoảng 11 triệu thùng dầu thô trong ba tuần gần đây.

Tổng tồn kho dầu toàn cầu hiện đạt 7.999 triệu thùng, tăng 23 triệu thùng so với tháng 8 và 12 triệu thùng so với tháng 9.

Theo JPMorgan, thị trường đã chuyển từ trạng thái liên tục rút hàng tồn kho sang tích trữ trở lại.

Ba nguyên nhân đưa thị trường dầu mỏ trở lại dư cung

Thứ nhất, nguồn cung từ Trung Đông phục hồi. Kể từ khi xung đột bùng phát, dòng chảy dầu mỏ trong khu vực liên tục biến động do gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nguồn cung đang phục hồi rõ rệt. Từ mức thấp chỉ 9,8 triệu thùng/ngày trong tháng 3, lượng dầu xuất khẩu từ Trung Đông hiện đã tăng lên khoảng 20,7 triệu thùng/ngày. Dù vẫn thấp hơn mức bình quân 24,7 triệu thùng/ngày trước xung đột, mức phục hồi này đã bù đắp phần lớn lượng cung thiếu hụt trên thị trường hồi đầu mùa xuân.

Thứ hai, sản lượng tại các khu vực khác tăng mạnh. Mỹ Latinh đóng góp đáng kể khi hiện cung cấp cho thị trường toàn cầu nhiều hơn khoảng 1,5 triệu thùng dầu thô/ngày so với một năm trước. Trong đó: Brazil tăng khoảng 800.000 thùng/ngày; Venezuela tăng 400.000 thùng/ngày; Guyana tăng 300.000 thùng/ngày; Argentina tăng 100.000 thùng/ngày.

Khác với quá trình phục hồi thiếu ổn định tại Trung Đông, nguồn cung từ Mỹ Latinh tăng đều đặn, góp phần đẩy thị trường vào tình trạng dư cung khi nhu cầu tiêu thụ suy yếu.

Thứ ba, nhu cầu dầu mỏ toàn cầu giảm mạnh. Theo JPMorgan, kể từ khi xung đột bắt đầu, tiêu thụ dầu toàn cầu đã giảm khoảng 3,3 triệu thùng/ngày. Riêng tháng 9 giảm 4,1 triệu thùng/ngày và tháng 10 giảm 3,5 triệu thùng/ngày. Giá các sản phẩm dầu ở mức cao kỷ lục cùng tình trạng gián đoạn nguồn cung buộc người tiêu dùng cắt giảm tiêu thụ, đặc biệt đối với nhiên liệu tinh chế, khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và hóa dầu.

Kết hợp ba yếu tố trên, dù nguồn cung dầu Trung Đông vẫn thấp hơn khoảng 4 triệu thùng/ngày so với mức trước xung đột, lượng dầu bổ sung từ các khu vực khác đã bù được khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, nhu cầu giảm mạnh khiến thị trường dư cung khoảng 1,4 triệu thùng/ngày trong tháng 10.

Dầu thô dư cung nhưng nhiên liệu tinh chế vẫn thiếu

JPMorgan lưu ý quá trình phục hồi nguồn cung không đồng đều giữa dầu thô và các sản phẩm dầu thành phẩm.

Nguồn cung dầu thô thiếu hụt đã phần lớn được bù đắp nhờ Trung Đông phục hồi và sản lượng tăng tại các khu vực khác. Tuy nhiên, tình hình đối với diesel, xăng, LPG và các sản phẩm tinh chế khác lại khác biệt.

Việc thay thế lượng nhiên liệu mà các nhà máy lọc dầu và cơ sở chế biến tại Trung Đông không thể cung cấp đòi hỏi năng lực lọc dầu bổ sung ở những khu vực khác. Hiện thế giới chưa có đủ công suất để đáp ứng yêu cầu này.

Do đó, tình trạng thiếu hụt nhiên liệu thành phẩm chủ yếu được giải quyết bằng cách giảm nhu cầu tiêu thụ, thay vì tăng nguồn cung. JPMorgan ước tính tồn kho các sản phẩm dầu hiện vào khoảng 3 tỷ thùng, gần mức thấp nhất trong biên độ theo mùa lịch sử. Mỹ chiếm phần lớn lượng tồn kho sụt giảm. Trong khi đó, tồn kho dầu thô đã ổn định sau đợt giảm mạnh hồi tháng 8 và bắt đầu tăng trở lại từ tháng 9. JPMorgan nhận định nguồn cung vật chất chuyển sang dư thừa, kết hợp với thông tin về khả năng Mỹ và Iran đạt thỏa thuận, đang nhanh chóng làm giảm phần phụ phí rủi ro địa chính trị trong giá dầu.

EIA: Thị trường dầu mỏ chuyển sang dư cung lớn trong năm 2027

Trái với tình trạng dư cung mà JPMorgan ghi nhận trong tháng 9 và tháng 10, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) trong báo cáo triển vọng năng lượng ngắn hạn tháng 10/2026 cho rằng thị trường vẫn thiếu hụt nguồn cung trong năm 2026, trước khi chuyển sang dư cung mạnh vào năm 2027.

Theo dự báo của EIA, nhu cầu dầu mỏ và các nhiên liệu lỏng toàn cầu vượt sản lượng: Quý II/2026: 3,55 triệu thùng/ngày. Quý III/2026: 1,87 triệu thùng/ngày. Quý IV/2026: mức thiếu hụt thu hẹp còn 690.000 thùng/ngày.

Sang năm 2027, thị trường được dự báo chuyển sang dư cung: Quý I: 3,03 triệu thùng/ngày. Quý II: 4,95 triệu thùng/ngày. Quý III: 5,38 triệu thùng/ngày. Quý IV: 6,23 triệu thùng/ngày.

Tính chung, EIA dự báo thị trường thiếu hụt 1,34 triệu thùng/ngày trong năm 2026 và dư cung 4,91 triệu thùng/ngày trong năm 2027.

EIA cho rằng các phương án vận chuyển thay thế tại Trung Đông, như đường ống dẫn dầu vòng tránh, vận chuyển đường bộ, chuyển dầu giữa các tàu và công suất đường ống mới dự kiến đi vào hoạt động tại UAE năm 2027, sẽ giúp khôi phục dần sản lượng bị gián đoạn. Cơ quan này dự báo phần lớn sản lượng dầu tại Trung Đông sẽ trở lại mức bình quân trước xung đột vào cuối quý II/2027. Giá dầu Brent được dự báo giảm xuống trung bình 87 USD/thùng trong quý II/2027 và tiếp tục giảm còn 74 USD/thùng vào quý IV/2027 khi lượng tồn kho toàn cầu phục hồi.

Tuy nhiên, EIA cảnh báo xung đột tại Trung Đông vẫn có thể gây biến động đối với dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz và các tuyến vận chuyển thay thế, khiến giá dầu thực tế biến động mạnh hơn dự báo.