Petrobras và Pemex: Tham vọng "săn" mỏ dầu ẩn mình 160 triệu năm

Hai công ty dầu khí lớn nhất Mỹ Latinh đang đặt cược lớn vào một nỗ lực đầy rủi ro nhằm khai thác trữ lượng dầu khổng lồ từ những lớp đá chưa từng lộ thiên trong 160 triệu năm. (Ảnh: BL)

Petroleo Brasileiro (Petrobras) và Petroleos Mexicanos (Pemex) hợp tác thăm dò một lớp vỏ Trái đất bên dưới vịnh Mỹ, nơi cổ hơn, sâu hơn và có khả năng giàu dầu hơn các mỏ dầu siêu lớn hiện nay. Rủi ro về kỹ thuật, tài chính và môi trường rất cao do phải khoan sâu hàng km dưới đáy biển, xuyên qua các lớp đá không ổn định và chịu áp suất cực lớn.

Mục tiêu là một cụm địa chất ngoài khơi bang Campeche của Mexico, nơi Pemex từng thăm dò nhưng thất bại vào năm 2018. Khu vực này hoàn toàn khác với những mỏ dầu lớn phía Mỹ của vịnh, nơi dầu nằm trong các lớp đá hình thành khoảng 20 triệu năm trước. Petrobras và Pemex muốn khoan vào những lớp đá cổ hơn gấp 8 lần, từ thời khủng long và các loài thân mềm cổ đại thống trị đất liền và đại dương.

Với Pemex, đây là một canh bạc cuối cùng để vực dậy công ty khi đang phải đối mặt với nợ nần chồng chất, sản lượng dầu suy giảm và tiếng xấu về sự kém hiệu quả cũng như an toàn. Nỗ lực này cũng quan trọng với thị trường dầu toàn cầu, khi xung đột ở Iran và các biến động địa chính trị khác ở Trung Đông cho thấy nguy cơ phụ thuộc quá nhiều nguồn cung vào một khu vực duy nhất.

Lý do các công ty muốn khoan vào những lớp đá cổ hơn là chúng có thể mang lại phần thưởng lớn hơn nhiều. Đây được gọi là đá nguồn - nơi vật chất hữu cơ bị chôn vùi, nghiền nát, nung nóng và biến đổi thành dầu mỏ. Trong khi đó, các lớp đá trẻ hơn chỉ là những “túi chứa” nơi dầu rò rỉ từ đá nguồn rồi bị giữ lại theo thời gian.

Trong những tuần gần đây, các nhóm của hai công ty đã bắt đầu phân tích dữ liệu địa chấn và địa chất, hướng tới một thành tựu chưa từng được thực hiện bên ngoài Brazil, quê hương của Petrobras.

“Petrobras đang bước vào vùng lãnh thổ chưa được khám phá”, Pedro Zalan, một nhà địa chất từng làm việc 34 năm tại công ty, nói. Theo ông, địa chất phía Mexico của vịnh Mỹ “đặc biệt thuận lợi cho việc tích tụ dầu”.

Petrobras có kinh nghiệm đặc biệt trong việc thăm dò đá nguồn thuộc lớp địa chất mà các nhà địa chất gọi là tiền muối. Một loạt phát hiện dầu khổng lồ ngoài khơi Rio de Janeiro từ năm 2006 đã tạo ra bước bùng nổ mang tính chuyển đổi đối với ngành dầu khí Brazil. Những nỗ lực sau đó của các công ty khác nhằm lặp lại thành công này tại các tầng tiền muối ở Angola, Gabon và Cộng hòa Congo phần lớn đều thất bại.

“Pemex không có đủ công nghệ hay vốn để tự mình thực hiện dự án kiểu này”, nhà địa chất Mark Rowan nói. “Nhưng rủi ro cao không có nghĩa là không có hydrocarbon. Các công ty sẵn sàng khoan những mục tiêu cực kỳ rủi ro để đi trước, vì nếu thành công, phần thưởng có thể khổng lồ”, ông nói.

Năm 2018, Pemex đã khoan hơn 7.800 mét dưới đáy biển và xuyên qua lớp muối Campeche. Mặc dù giếng thăm dò được tuyên bố là không có khả năng khai thác thương mại, điều đó không đồng nghĩa với việc nó hoàn toàn vô ích. Dữ liệu thu được có thể cung cấp manh mối giá trị cho các nhà địa chất và kỹ sư của Petrobras và Pemex.

“Rõ ràng những gì Pemex phát hiện không khiến họ bỏ cuộc”, ông Rowan nói. “Điều đó cho thấy họ không tìm thấy yếu tố nào đủ để loại bỏ hoàn toàn triển vọng, và có thể đã có điều gì đó khiến họ tiếp tục thử nghiệm”, ông nói thêm.

Ngay cả khi có dầu bên dưới lớp muối, đưa dầu lên mặt đất vẫn là một thách thức lớn. Ở nhiệt độ và áp suất cao sâu dưới lòng đất, muối có tính chất giống chất lỏng hơn chất rắn, nên việc xuyên qua nó đòi hỏi thiết bị và kỹ thuật chuyên dụng.

Các giếng cũng phải chứng minh được hiệu quả kinh tế, trong khi khoan nước sâu có thể dễ dàng tiêu tốn hàng trăm triệu USD cho mỗi giếng.

Ngoài vùng tiền muối, hai công ty còn dự định tìm kiếm bên dưới các lớp đá trầm tích hình thành từ những trận lở bùn và cát ở độ sâu hàng km dưới mặt biển, cũng như bên dưới các lớp muối trẻ hơn và nông hơn, theo Sylvia Anjos, người đứng đầu bộ phận thăm dò và khai thác của Petrobras.

Các tập đoàn dầu khí lớn như Chevron và Shell đã khai thác dầu từ các mỏ dưới lớp muối hơn 30 năm. Tuy nhiên, việc khoan vào các nguồn tài nguyên tiền muối cổ hơn mà Petrobras và Pemex đang nhắm tới phức tạp và rủi ro hơn rất nhiều.

Nếu phát hiện một mỏ tương đương Tupi, mỏ mà Petrobras phát hiện năm 2006, đó sẽ là thành tựu quan trọng nhất trong lịch sử 88 năm của Pemex. Nó có thể giúp thực hiện mục tiêu của nhiều đời tổng thống Mexico và lãnh đạo Pemex: khôi phục sản lượng dầu của công ty từng là “viên ngọc kinh tế” của quốc gia.

Tại Brazil, việc khai thác các mỏ tiền muối đã thúc đẩy sản lượng dầu tăng mạnh, biến nền kinh tế vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu nông sản thành một cường quốc năng lượng của Tây bán cầu.

Riêng mỏ Tupi đã khai thác 4 tỷ thùng dầu kể từ khi đi vào hoạt động năm 2010, tương đương hơn 300 tỷ USD giá trị kinh tế nếu tính theo giá dầu quốc tế trung bình trong giai đoạn đó.

“Rất nhiều thứ phụ thuộc vào việc dữ liệu từ giếng tiền muối năm 2018 của Pemex thực sự cho thấy điều gì, và họ đã giữ kín kết quả nghiên cứu đó”, nhà địa chất Jon Blickwede nói. “Nếu Pemex phát hiện bất kỳ dấu hiệu hydrocarbon nào - dù là khí hay dầu - bên dưới lớp muối, thì điều đó sẽ cực kỳ quan trọng”, ông nói.

CNOOC phát hiện mỏ dầu lớn ở biển Bột Hải

Luật Dầu khí sửa đổi: Hoàn thiện cơ chế phân cấp để khơi thông các dự án dầu khí

BP và ConocoPhillips hợp tác khai thác mỏ dầu khổng lồ tại Iraq