Nhân lên màu xanh trên những khai trường TKV

Những triền đồi đã từng nhuộm màu xám đen của đất đá thải, giờ dần phủ lên lớp áo xanh. Những khai trường than của TKV đang từng ngày mang dáng dấp công viên trong mỏ.

Đến khu vực văn phòng trung tâm Công ty Than Mạo Khê - TKV, ai cũng sẽ cảm nhận không gian xanh trong lành từ những hàng cây bóng mát được quy hoạch thành từng dải. Tiểu cảnh đầy màu sắc được uốn theo tuyến đường nội bộ, những bồn hoa, công viên nhỏ và những khoảng sân sạch sẽ đã trở thành hình ảnh quen thuộc với tất cả cán bộ, người lao động. Không gian làm việc vì thế cũng trở nên mềm mại hơn, bớt đi cảm giác khô cứng của một khu công nghiệp nặng.

"Hành lang xanh" trong khai trường Công ty Than Mạo Khê.

Đi sâu vào khu vực khai trường mỏ của đơn vị, điều dễ nhận thấy là bụi than không còn phủ dày trên các bề mặt như nhiều năm trước. Hệ thống phun sương, dập bụi tại các điểm chuyển tải, băng tải, khu vực sàng tuyển được vận hành thường xuyên. Các tuyến đường vận tải nội bộ được tưới nước định kỳ, nhiều đoạn được bê tông hóa để hạn chế bụi phát tán. Tại các phân xưởng, phong trào “xanh hóa nơi làm việc” được triển khai rộng khắp. Tất cả góp phần tạo nên một không gian sản xuất thân thiện hơn với người lao động.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Trưởng phòng Đầu tư Môi trường Công ty, cho biết, không phải ngẫu nhiên mà Than Mạo Khê được xem là một trong những đơn vị tiêu biểu về công tác môi trường của TKV. Những năm gần đây, công ty đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ cải tạo hệ thống thoát nước mỏ, xây dựng hồ lắng, trồng cây trên bãi thải, đến chỉnh trang mặt bằng sản xuất theo tiêu chí “sáng - xanh - sạch”. Việc hoàn nguyên môi trường cũng được công ty thực hiện theo lộ trình rõ ràng. Những khu vực kết thúc khai thác được san gạt, trồng cây, từng bước biến thành các vùng đệm xanh. Mục tiêu là tạo ra những không gian sinh thái mới cho khu vực mỏ.

Nếu Than Mạo Khê được nhắc đến với những công viên nhỏ trong khu sản xuất, thì ở Công ty CP Than Mông Dương - Vinacomin, hành trình “xanh hóa” lại bắt đầu từ chính những đường lò sâu dưới lòng đất. Là đơn vị khai thác hầm lò với sản lượng hàng năm 1,5 triệu tấn, Than Mông Dương luôn đối diện với những thách thức lớn về môi trường: khí mỏ, bụi than, nước thải và điều kiện làm việc khắc nghiệt. Năm 2025, sản lượng của công ty đạt khoảng 1,68 triệu tấn, mức cao nhất từ trước tới nay.

Song song với mục tiêu sản xuất, công ty cũng đẩy mạnh các giải pháp môi trường, coi đây là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững. Trong lò, hệ thống thông gió, phun nước dập bụi và cơ giới hóa được đầu tư đồng bộ. Công nghệ khai thác hiện đại giúp giảm lượng bụi phát sinh, đồng thời cải thiện điều kiện làm việc cho thợ lò.

Trên mặt bằng, màu xanh cũng dần phủ lên các khu vực sản xuất. Những tuyến đường nội bộ được trồng cây hai bên, các khu nhà điều hành, nhà ăn, nhà tắm được cải tạo theo hướng sạch sẽ, thông thoáng. Ở khu vực bãi thải, nơi trước đây chỉ là những triền đất đá xám xịt, nay nhiều vị trí đã được phủ xanh bằng cây keo, phi lao, bạch đàn và các loại cây bản địa có khả năng chịu hạn. Mỗi mùa mưa qua đi, màu xanh lại dày thêm, giữ đất, giảm trôi lấp và cải thiện vi khí hậu cho cả khu vực.

Ở khâu cuối của chuỗi sản xuất, Công ty Tuyển than Cửa Ông sàng tuyển từ 9 - 11 triệu tấn than mỗi năm, trở thành trung tâm chế biến lớn nhất của Tập đoàn. Khối lượng sản xuất lớn đồng nghĩa với áp lực môi trường không nhỏ. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, Tuyển than Cửa Ông đã được nhắc đến như một doanh nghiệp có truyền thống và điển hình của TKV về công tác môi trường.

Vườn cây ăn quả trong khuôn viên Phân xưởng Lọc sấy, Công ty Tuyển than Cửa Ông.

Ngay từ những năm 2000, công ty đã đầu tư các hệ thống thu hồi nước thải, thay cho cách làm cũ là xả trực tiếp ra vịnh. Các giải pháp kỹ thuật không chỉ giúp bảo vệ môi trường, mà còn thu hồi thêm tài nguyên than từ bùn thải. Quan điểm xuyên suốt của đơn vị là sản xuất hiệu quả phải đi liền với bảo vệ môi trường. Đây được xem là điều kiện để phát triển bền vững.

Trên mặt bằng nhà máy, các dải cây xanh được trồng dọc theo tuyến băng tải, khu sàng tuyển, khu văn phòng. Đến nhiều phân xưởng, màu xanh ngập tràn khắp nơi. Không chỉ là màu xanh của tiểu cảnh, mà còn là những vườn cây ăn quả rợp bóng mát. Mục tiêu của công ty là hình thành các vành đai xanh, đưa công viên vào trong khu sản xuất, tạo không gian thân thiện hơn cho người lao động.

Chị Trần Thị Tuyết Mai, Phân xưởng Lọc sấy, chia sẻ: Những khu vực trước đây chỉ có thép, bê tông và bụi than, nay được điểm xuyết bằng những thảm cỏ, bồn hoa, hàng cây. Vào giờ nghỉ, công nhân chúng tôi có thể ngồi dưới bóng cây, cảm nhận một không gian khác hẳn với hình dung truyền thống về nhà máy tuyển than.

Từ Than Mạo Khê với những công viên trong khu sản xuất, đến Than Mông Dương với hành trình xanh hóa từ trong lò và Tuyển than Cửa Ông với những vành đai cây xanh ven biển… mỗi đơn vị một cách làm, nhưng cùng chung một hướng đi, đó là phát triển sản xuất gắn với bảo vệ môi trường.

Những mảng xanh ấy có thể chưa đủ để làm thay đổi toàn bộ diện mạo của vùng than trong một sớm một chiều. Nhưng mỗi cây được trồng, mỗi bãi thải được phủ xanh, mỗi tuyến băng tải được che kín… đều là những bước đi cụ thể, hướng tới một ngành công nghiệp khai khoáng hiện đại và có trách nhiệm. Và có lẽ, chính những mảng xanh ấy sẽ là thước đo rõ ràng nhất cho hành trình chuyển đổi bền vững của ngành Than trong những năm tới.

Hoàng Yến