Nga đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu khi Ukraine gia tăng tấn công

Khói bốc lên từ một nhà máy lọc dầu sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine trong cuộc xung đột Nga - Ukraine, tại Moscow, Nga. (Ảnh: RT)

Ngày 3/11, nhà máy lọc dầu Yaroslavl bị tập kích, gây hỏa hoạn và hư hại cơ sở hạ tầng. Hai nhân viên bị thương. Thống đốc khu vực Mikhail Yevrayev cho biết lực lượng phòng không Nga đã đẩy lùi cuộc tấn công với sự tham gia của 124 UAV. Đây cũng là một trong những cơ sở bị nhắm mục tiêu nhiều lần trong năm 2026.

Đến ngày 5/11, nhà máy lọc dầu Ryazan tiếp tục trở thành mục tiêu trong một cuộc tập kích UAV quy mô lớn vào ban đêm. Theo Reuters, hình ảnh video cho thấy đám cháy gần khu công nghiệp nơi nhà máy tọa lạc, nhưng mức độ thiệt hại chưa được xác định rõ.

Thiệt hại nhà máy lọc dầu làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu

Tình hình đặc biệt đáng lo ngại tại khu vực Moscow, nơi ba nhà máy lọc dầu lớn gồm Yaroslavl, Ryazan và Kstovo cung cấp nhiên liệu cho thủ đô thông qua hệ thống đường ống. Cả ba cơ sở đều từng bị Ukraine tấn công và hư hại.

Nếu các nhà máy không sớm khôi phục hoạt động, công suất lọc dầu của Nga có thể giảm tới 28% so với những năm trước. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tính đến cuối tháng 8/2026, chỉ còn 5 nhà máy lọc dầu lớn của Nga chưa bị UAV Ukraine tấn công. Một số cơ sở gần Ukraine đã bị tập kích tới 15 lần kể từ năm 2022, gây thiệt hại cho cả các phân xưởng chưng cất dầu thô sơ cấp và thứ cấp.

Sản lượng sụt giảm khiến giá nhiên liệu tăng và gây thiếu hụt cục bộ, đặc biệt tại những khu vực không có nhà máy lọc dầu gần đó.

Tình trạng này cũng ảnh hưởng đến các cơ sở khai thác diesel lớn. Đến cuối tháng 9, khoảng một nửa trong số 6 nhà máy lọc dầu diesel lớn nhất Nga đã phải cắt giảm mạnh sản lượng hoặc tạm ngừng hoạt động. Nhà máy Kirishi đóng cửa, trong khi Volgograd và NORSI chỉ vận hành ở khoảng 25% công suất.

Nga hạn chế xuất khẩu, doanh thu dầu mỏ suy giảm

Trước áp lực thiếu hụt nguồn cung, Nga áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu từ tháng 4/2026 và gia hạn lệnh cấm xuất khẩu xăng đến hết năm.

Phó Thủ tướng Alexander Novak cho biết các hạn chế xuất khẩu diesel sẽ được dỡ bỏ khi thị trường phục hồi. Ông nhấn mạnh Nga cần khôi phục xuất khẩu diesel sau khi bảo đảm đủ nguồn cung trong nước để duy trì hoạt động của các nhà máy lọc dầu ở công suất tối đa.

Tuy nhiên, sản lượng suy giảm cũng khiến Nga khó khôi phục xuất khẩu ngay cả khi các hạn chế được nới lỏng. Theo Trường Kinh tế Kyiv, doanh thu xuất khẩu dầu mỏ và các sản phẩm dầu của Nga giảm từ 20,8 tỷ USD trong tháng 5 xuống còn 15,8 tỷ USD trong tháng 6/2026, do hoạt động lọc dầu gián đoạn và lượng sản phẩm dầu xuất khẩu giảm.

Trong giai đoạn tháng 4-8/2026, các công ty dầu mỏ Nga nhận được 1.500 tỷ ruble (18 tỷ USD) tiền trợ cấp, trong đó có khoản bồi thường cho các nhà máy lọc dầu khi giá xuất khẩu sản phẩm dầu cao hơn giá nhiên liệu trong nước.

IEA cảnh báo năng lực lọc dầu của Nga tiếp tục suy yếu

Trong báo cáo thị trường dầu mỏ tháng 5/2026, IEA hạ dự báo sản lượng chế biến dầu của Nga xuống 5 triệu thùng/ngày, giảm 150.000 thùng/ngày so với dự báo trước đó.

Nguyên nhân là sản lượng lọc dầu trong tháng 4 chỉ đạt 4,7 triệu thùng/ngày, mức thấp nhất kể từ tháng 12/2009.

IEA nhận định trở ngại lớn nhất đối với xuất khẩu diesel của Nga hiện nay là năng lực khai thác suy giảm, chứ không đơn thuần là thiếu người mua hay các lệnh hạn chế xuất khẩu.

Cơ quan này cũng hạ dự báo sản lượng dầu thô của Nga trong năm 2026 xuống còn 8,7 triệu thùng/ngày. Trong tháng 8, sản lượng chỉ đạt 8,36 triệu thùng/ngày, giảm 940.000 thùng/ngày so với tháng 1.

Chiến dịch tập kích của Ukraine và ảnh hưởng đến thị trường dầu mỏ toàn cầu

Ukraine coi các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng Nga là một phần trong chiến dịch làm suy yếu nguồn tài chính phục vụ cuộc chiến của Moscow. Một cựu lãnh đạo cơ quan an ninh Ukraine gọi các cuộc tập kích bằng UAV và tên lửa nhằm vào nền kinh tế Nga là “các biện pháp trừng phạt bằng vũ lực”.

Ukraine còn triển khai các đợt tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, nhắm đến không chỉ nhà máy lọc dầu mà cả trung tâm dữ liệu và kho vận. Đáng chú ý, một số cơ sở tiếp tục bị tập kích ngay cả sau khi hoàn tất sửa chữa, khiến việc khôi phục khai thác càng khó khăn.

Các cuộc tấn công kéo dài có thể ảnh hưởng đến nguồn cung diesel quốc tế, bởi Nga là một trong những nhà cung cấp lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu. Khi sản lượng lọc dầu giảm, lượng sản phẩm dầu dành cho xuất khẩu cũng bị thu hẹp.

IEA cảnh báo các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng dầu mỏ Nga nhiều khả năng sẽ tiếp diễn nếu không có thỏa thuận ngừng bắn lâu dài. Điều này có thể kéo dài tình trạng khó khăn của ngành lọc dầu Nga, đồng thời gây thêm áp lực lên khả năng đáp ứng nhu cầu nhiên liệu trong nước và nguồn cung cho thị trường thế giới.

Ukraine nối lại các cuộc tấn công nhà máy lọc dầu Nga

Biên bản ghi nhớ dầu khí Ukraine - Mỹ: "Sấm to mưa nhỏ"?

Nga công bố thành phần tham gia đàm phán với Ukraine và Mỹ