Mỹ hầu như không dùng dầu của OPEC: Vì sao giá nhiên liệu vẫn tăng cao?

Mỹ là quốc gia khai thác dầu lớn nhất thế giới. Trong lượng dầu nhập khẩu, chỉ khoảng 8% đến từ Trung Đông. (Ảnh minh họa)

Ngày 14/7, giá dầu tiếp tục tăng sau khi Mỹ và Iran nối lại các cuộc không kích, làm dấy lên lo ngại về hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz. Giá dầu Brent tăng 2,39 USD (khoảng 3%) lên 78,40 USD/thùng.

Cùng ngày, giá xăng trung bình tại Mỹ đạt 3,87 USD/gallon, cao hơn hơn 70 cent so với cùng kỳ năm trước, theo AAA. Giá xăng tăng trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có dấu hiệu đổ vỡ.

Vì sao xung đột với Iran khiến giá xăng ở Mỹ tăng?

Mỹ hiện khai thác hơn 13 triệu thùng dầu/ngày, xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu. Tuy nhiên, nước này cũng tiêu thụ rất nhiều dầu và vẫn nhập khoảng 6 triệu thùng/ngày, trong đó chỉ một phần nhỏ đến từ vịnh Ba Tư.

Nhìn vào các con số này, nhiều người có thể nghĩ chiến sự ở Trung Đông sẽ không ảnh hưởng đến giá xăng tại Mỹ. Thực tế không phải vậy.

Theo Mark Zandi, Kinh tế trưởng của Moody's Analytics, thị trường dầu là thị trường toàn cầu. Dầu sẽ được bán đến nơi trả giá cao nhất, bất kể ở Malaysia, Rotterdam hay Rio de Janeiro.

Sau khi Mỹ mở các cuộc không kích nhằm vào Iran, giá dầu trên toàn cầu đồng loạt tăng.

Theo chỉ số dầu West Texas Intermediate (WTI), giá dầu thô tăng từ khoảng 67 USD/thùng cuối tháng 2 lên khoảng 105 USD/thùng cuối tháng 3.

Nguyên nhân là chiến sự làm gián đoạn nguồn cung dầu trong khu vực, từ việc eo biển Hormuz bị đóng cửa, rủi ro vận chuyển gia tăng đến hạ tầng dầu khí bị hư hại.

Điều này đe dọa nguồn cung cho những khu vực phụ thuộc nhiều vào dầu Trung Đông như châu Á và châu Âu, khiến giá dầu tăng trên toàn thế giới, bao gồm cả Mỹ.

James Cox, đối tác điều hành Harris Financial Group, cho rằng mọi quốc gia đều đang cạnh tranh để mua cùng một nguồn dầu, nên không quan trọng dầu được khai thác ở Texas, Iran, Ả Rập Xê-út hay Nga.

Dù là nước khai thác dầu lớn nhất thế giới, Mỹ cũng là nước tiêu thụ nhiều nhất. Các nhà khai thác dầu của Mỹ hoạt động theo cơ chế thị trường và sẽ bán cho bên trả giá cao nhất.

Theo Mark Zandi, Mỹ khai thác gần bằng lượng tiêu thụ, nhưng doanh nghiệp vẫn ưu tiên bán cho khách hàng trả giá cao hơn vì mục tiêu lợi nhuận.

Bờ Tây nước Mỹ chịu ảnh hưởng lớn hơn từ các cú sốc dầu mỏ ở Trung Đông do phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung từ khu vực này. Đây là một trong những lý do khiến giá xăng tại California tăng lên 5,93 USD/gallon, theo Kate Gordon, Giám đốc điều hành California Forward.

Không lặp lại khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970

Dù giá xăng tăng mạnh, cuộc chiến với Iran không gây thiếu hụt xăng tại Mỹ như cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970.

Khi đó, Mỹ phải áp dụng phân phối xăng theo định mức, kiểm soát giá, đối mặt với tình trạng khan hiếm, giới hạn tốc độ toàn quốc ở 55 dặm/giờ và xuất hiện cảnh người dân xếp hàng dài tại các cây xăng.

Các chuyên gia kinh tế nhận định cuộc chiến lần này chủ yếu khiến người tiêu dùng phải trả nhiều tiền hơn khi đổ xăng, trong khi các công ty dầu khí thu được lợi nhuận cao hơn.

Một số quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu Trung Đông đã phải áp dụng các biện pháp như phân phối nhiên liệu theo hạn mức, làm việc bốn ngày mỗi tuần, tăng làm việc từ xa và kêu gọi người dân giảm dùng điều hòa, chuyển sang phương tiện công cộng.

Theo Nikolai Roussanov, giáo sư tài chính tại Trường Wharton (Đại học Pennsylvania), nền kinh tế Mỹ nhìn chung ít chịu ảnh hưởng hơn nhờ là nước cung cấp dầu lớn, nhưng điều đó không giúp người tiêu dùng phải trả ít tiền hơn khi mua xăng.

Khi nào giá xăng sẽ giảm?

Giá xăng đã liên tục biến động trong những tháng gần đây và vẫn ở mức cao ngay cả sau thông tin về lệnh ngừng bắn mong manh hôm 8/4.

Theo ông James Cox, ngay cả khi lệnh ngừng bắn được duy trì, giá dầu và xăng khó giảm nếu không có nguồn cung mới.

Chiến sự đã làm hư hại và gián đoạn nhiều cơ sở hạ tầng dầu khí ở Trung Đông. Theo chuyên gia Kate Gordon, việc khôi phục có thể mất nhiều năm, khiến nguồn cung dầu toàn cầu tiếp tục bị thắt chặt.

Ông Mark Zandi kết luận: "Sẽ không thể quay lại mức giá như trước, ít nhất là trong năm nay".

Ông Trump ra lệnh điều tra hành vi nâng giá xăng dầu

Động đất kinh hoàng ở Venezuela có ảnh hưởng đến giá nhiên liệu?

Các ông lớn dầu mỏ Mỹ đang "thao túng" giá xăng dầu trong nước?