Mỹ hạ giọng về việc dùng tiền công hậu thuẫn dầu khí Venezuela

(Ảnh minh họa)

Một tuần sau khi Tổng thống Donald Trump có những phát biểu mạnh mẽ về việc các "ông lớn" dầu khí Mỹ sẽ "đổ hàng tỷ USD" để hồi sinh ngành dầu mỏ đang đổ nát của Venezuela, chính quyền Mỹ hiện đang hạ giọng về khả năng trực tiếp dùng tiền ngân sách để hậu thuẫn cho nỗ lực này, ngay cả khi Nhà Trắng đang triệu tập một cuộc họp quy tụ hàng loạt lãnh đạo cấp cao của ngành năng lượng.

Đầu tuần trước, ông Trump công khai mô tả việc Venezuela mở cửa trở lại cho đầu tư dầu khí phương Tây như một thỏa thuận gần như đã hoàn tất, với các cam kết vốn hàng tỷ USD từ những công ty như Chevron, ExxonMobil và ConocoPhillips được cho là sắp xảy ra và ngầm hiểu là có sự ủng hộ của Washington. Cách truyền tải đó đã làm dấy lên đồn đoán rằng Mỹ có thể sẽ bảo lãnh một phần chi phí hoặc đưa ra các bảo đảm tài chính lớn nhằm giảm thiểu rủi ro cho việc đầu tư vào một Caracas đầy biến động chính trị.

Tuy nhiên, ngày 9/1, Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum - người đồng thời đứng đầu Hội đồng Năng lượng Quốc gia của Nhà Trắng - đã dập tắt khả năng trợ cấp: chính quyền không có kế hoạch dùng tiền thuế của người dân để bảo lãnh cho việc tái thiết ngành dầu mỏ Venezuela. Theo ông Burgum, nhu cầu vốn - được ước tính lên tới hàng chục tỷ USD trong thập kỷ tới - sẽ phải đến từ chính các doanh nghiệp và thị trường vốn, còn vai trò của Mỹ là cung cấp an ninh và một môi trường hoạt động ổn định, chứ không phải chi tiền trực tiếp.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cũng lặp lại quan điểm này trên truyền hình, cho biết các định chế như Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ có thể cung cấp hỗ trợ tín dụng, nhưng cho đến nay các công ty vẫn chưa đề nghị được cấp tiền trực tiếp.

Đây không phải là một sự đảo chiều hoàn toàn, mà đúng hơn là sự điều chỉnh trọng tâm. Đầu tuần, Tổng thống Trump từng ám chỉ rằng Chính phủ có thể đứng ra bảo lãnh đầu tư hoặc hoàn trả chi phí cho các tập đoàn dầu khí khi họ khôi phục sản lượng tại Venezuela, đồng thời cho rằng các công ty cũng có thể tự thu hồi vốn thông qua dòng doanh thu của mình. Nhưng đến nay, các quan chức cấp cao đã công khai hạ thấp kỳ vọng về việc chia sẻ rủi ro tài khóa. Nói cách khác, gánh nặng sẽ thuộc về khu vực tư nhân.

Nhà Trắng được cho là đã tổ chức một cuộc họp cấp cao với sự tham gia của đông đảo đại diện ngành dầu khí toàn cầu để thảo luận trực tiếp về vấn đề này. Các doanh nghiệp tham dự bao gồm các công ty Mỹ và quốc tế như Chevron, ExxonMobil, ConocoPhillips, Continental Resources, Halliburton, HKN Energy, Valero, Marathon, Shell, Trafigura, Vitol, Repsol, Eni, Aspect Holdings, Tallgrass, Raisa Energy và Hilcorp. Phía chính quyền có sự tham gia dự kiến của ông Burgum, ông Wright và Ngoại trưởng Marco Rubio.

Chevron hiện là "ông lớn" duy nhất của Mỹ còn hoạt động tại Venezuela theo một giấy phép đặc biệt; ExxonMobil và ConocoPhillips đã rút lui từ những năm 2000 sau làn sóng quốc hữu hóa tài sản nước ngoài. Việc họ có sẵn sàng quay lại rót vốn hay không phụ thuộc vào các bảo đảm pháp lý, chính trị và tài chính mạnh mẽ từ Washington - điều mà lãnh đạo ngành đã nhiều lần công khai nhấn mạnh là điều kiện tiên quyết trước khi đầu tư vào một quốc gia có hàng chục năm bất ổn và rủi ro bị trưng thu tài sản.

Venezuela vẫn sở hữu một trong những trữ lượng dầu đã được chứng minh lớn nhất thế giới. Nếu sản lượng có thể quay trở lại mức trước đây, điều đó sẽ làm thay đổi cục diện thị trường dầu toàn cầu và kéo giá dầu - vốn đã thấp - đi xuống thêm. Tuy nhiên, con đường phía trước rất gian nan, khi hàng thập kỷ bị bỏ bê và cơ sở hạ tầng xuống cấp làm gia tăng đáng kể rủi ro chính trị. Điều này đồng nghĩa với việc không thể có một giải pháp nhanh chóng. Trong bối cảnh Mỹ đồng thời thu giữ các tàu chở dầu bị trừng phạt và khẳng định quyền kiểm soát đối với việc bán dầu của Venezuela, các toan tính địa chính trị đang ở mức rất cao. Mặt khác, giá dầu hiện tại cũng không đủ hấp dẫn để lôi kéo các tập đoàn phương Tây đầu tư mạnh tay hơn.

Một sự hồi sinh thực sự chỉ có thể được tài trợ bằng vốn tư nhân, dựa trên những bảo đảm mà Washington có thể đưa ra. Cuộc họp tại Nhà Trắng chính là nơi thông điệp đó được kiểm nghiệm trực diện với các doanh nghiệp.