Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi): Tăng cường phân cấp và linh hoạt tài khóa

Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi)

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sắp xếp bộ máy hành chính. Theo đó, từ ngày 1/7/2025, sẽ áp dụng các quy trình lập dự toán, chấp hành ngân sách và phân cấp ngân sách cấp tỉnh, cấp xã trong các lĩnh vực nêu trên.

Về phân cấp nguồn thu, Chính phủ lựa chọn phương án đã trình Quốc hội trước đó để hoàn thiện quy định tại khoản 2 và 3 Điều 36 dự thảo luật. Đáng chú ý, Thành phố Hà Nội sẽ được hưởng 100% khoản thu từ tiền sử dụng đất và tiền thuê đất theo quy định của Luật Thủ đô. Các địa phương không nhận bổ sung cân đối ngân sách sẽ được hưởng 80% các khoản này, ngân sách trung ương hưởng 20%; đối với địa phương nhận bổ sung cân đối, tỷ lệ phân chia là 85%-15%.

Một điểm mới quan trọng của luật là quy định thẩm quyền quyết định sử dụng nguồn tăng thu và dự toán chi còn lại thuộc cấp ngân sách. Theo đó, Chính phủ được chủ động điều hành, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội tại kỳ họp gần nhất; Ủy ban nhân dân các cấp cũng được giao quyền tương ứng với ngân sách địa phương.

Luật cũng bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ trong việc quản lý các khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện và viện trợ không hoàn lại cho Nhà nước và chính quyền địa phương. Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách, đơn giản hóa thủ tục kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước.

Đáng chú ý, Quỹ dự trữ tài chính cấp tỉnh được bổ sung cơ chế sử dụng linh hoạt để tạm ứng cho các dự án kết cấu hạ tầng quan trọng với điều kiện hoàn trả trong vòng 36 tháng. Tổng mức tạm ứng không vượt quá 50% số dư đầu năm của quỹ.

Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi) sẽ chính thức có hiệu lực từ năm ngân sách 2026.