Lão nông 33 năm giữ rừng lim cổ

Nhớ rừng

Nâng niu từng thân cây như báu vật, người đàn ông 76 tuổi đã dành gần như cả cuộc đời mình với những cánh rừng quê hương, để bảo vệ và gìn giữ cho môi trường sống trong lành hơn, để từ rừng mà tạo thành sinh kế, phát triển du lịch mang lại lợi ích cho cộng đồng. Mấy chục năm qua, người dân làng Tân Hóa vẫn thường gọi ông Trương Quốc Đô là Đô “hổ”, bởi ngoài sức khỏe ít người địch nổi, giọng nói ông cũng vang như hổ gầm. Bước chân ông như không mỏi, đi khắp những cánh rừng Trường Sơn này.

Những thân lim khổng lồ sừng sững với rêu phong phủ kín gợi cảm giác trầm mặc và cổ kính như kho báu của cộng đồng

Những người cùng thời như ông Đô lớn lên đã thấy rừng lim hiện hữu. Rừng lim nuôi dưỡng nhiều thế hệ và che chở người dân suốt những năm chiến tranh. Năm 1992, khi Nhà nước có chủ trương giao đất giao rừng, ông nhận 40 ha. Sau đó, vì diện tích quá lớn, ông Đô chia lại cho người dân địa phương, chỉ giữ 20 ha để bảo vệ. Từ đó, cánh rừng này như ngôi nhà thứ hai của ông. Quanh năm, từ tờ mờ sáng ông đã khăn gói lên rừng, đến khi trời nhá nhem tối mới trở về. Cả đời ông chỉ ở vùng đất này, hễ đi xa rừng một hôm là nhớ, lòng lại lo lắng khôn nguôi. Giữa đại ngàn, mọi mốc giới đều được ông nhớ như in: đâu là khe nước, dòng suối, đâu là gốc lim to… Tất cả đều nằm trong trí nhớ của người đàn ông đã dành hơn 33 năm tuần tra khu rừng này.

Những ngày vất vả nhất đối với ông là vào mùa hè nắng nóng, nguy cơ cháy rừng cao. Ông phải vào từng khoảnh rừng kiểm tra kỹ lưỡng, dặn dò người dân vào lấy củi khô không được hút thuốc, không sử dụng lửa tùy tiện, không đốt ong lấy mật, rồi ông kể rằng, ông phải giám sát họ đến khi yên tâm mới ra về. Mùa mưa, ông kiểm tra cây đổ và tuần tra chống xâm hại. Chỉ cần nghe tiếng động lạ như máy cưa, tiếng rìu chặt vọng từ rừng, ông lập tức bỏ việc nhà để đi kiểm tra. Nhờ sự chăm sóc chu đáo, bảo vệ nghiêm ngặt của ông Đô mà rừng lim ngày càng tươi tốt. Hàng trăm cây lim xanh vươn cao lên bầu trời, hàng nghìn cây con khác cũng thi nhau lớn. Rừng lim của ông có đến vài trăm cây trưởng thành: cây lớn trên 60 năm tuổi, cây vừa bằng cột nhà, bên cạnh đó là những cây con mới mọc cao đến thắt lưng hay qua đầu người mọc chen dưới tán rừng.

Lão nông Trương Quốc Đô bền bỉ hơn 33 năm canh giữ 20 ha rừng lim cổ thụ

Rừng lim quý ấy với những cây gỗ lim vài chục năm tuổi, đường kính gốc đến cả vòng tay người ôm ở sát bản làng. Rừng sát đến nỗi từ khu dân cư chỉ đi vỏn vẹn chừng vài chục phút đi bộ. Nơi mà bà con ở đây gọi nôm na là “rừng lim ông Đô”. Ngoài lim, khu rừng còn có nhiều loại gỗ quý khác như đỏ lòng, ngát, trám… với kích thước lớn nhỏ khác nhau. Cây gỗ lim có giá trị lớn, nhiều đầu nậu tìm đến hỏi mua nhưng đều chỉ nhận được cái lắc đầu từ ông. Nhiều người hỏi mua không được quay sang dọa chặt trộm, nhưng bao năm giữ rừng “không công”, ông Đô vẫn khiến “lâm tặc” phải dè chừng, chùn bước.

Nghĩa ân từ rừng

Anh Hưng, con trai ông Đô, hằng ngày cũng theo cha vào rừng tuần tra. Ngắm nhìn những thân lim sừng sững, ông Đô bùi ngùi chia sẻ, giờ mình đã có tuổi, sức khỏe hạn chế nên mong muốn con cháu tiếp tục bảo vệ khu rừng. Từ những hạt cây rụng xuống, ông thường dẫn con cháu nhặt rồi trồng ở những khoảng đất trống để gây giống tự nhiên, giúp rừng lim phát triển đa tầng. Nhiều người dân địa phương đến xin hạt giống cũng được ông chia sẻ và hướng dẫn cách chăm sóc.

Với lợi thế điều kiện tự nhiên, xã Kim Phú (địa bàn trước đây thuộc xã Tân Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình) từng được chọn làm bối cảnh cho bộ phim của Hollywood “Kong: Skull Island” tại khu vực hang động Tú Làn. Những khu rừng bản địa giữ được vẻ nguyên sinh như rừng Lim là cơ sở xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, vừa bảo đảm sự hài hòa của thiên nhiên, vừa phục vụ nhu cầu phát triển theo hướng bền vững. Thời gian qua, khu vực rừng lim cổ thụ đã được đưa vào tour du lịch trải nghiệm “Khám phá rừng lim - Ngôi nhà của Kong” bằng xe địa hình 4 bánh hoạt động và mang lại hiệu quả. Cùng với đó, nơi đây đang từng bước hình thành mô hình “Làng du lịch nông thôn” thông qua các hoạt động du lịch hang động, dịch vụ homestay, ăn uống, nghỉ dưỡng tại nhà dân.

Du khách hòa mình với thiên nhiên và tận hưởng trải nghiệm mạo hiểm với tour “Khám phá rừng lim - Ngôi nhà của Kong”

Ở cái tuổi 76, ông Đô vẫn rắn rỏi, giọng nói hào sảng đúng chất dân sơn tràng. Ông có 7 người con trai, 5 người đã lập gia đình, dựng nhà quanh khu đất của ông để cùng ông bảo vệ, phát huy giá trị rừng lim. Với ông, đó không chỉ là niềm vui tuổi già mà còn là những người đồng hành trong hành trình khó khăn để giữ rừng.

Trong khu rừng bây giờ, những thân lim khổng lồ sừng sững phủ kín rêu phong gợi cảm giác trầm mặc, cổ kính. Bên cạnh đó là những cây trầm hương cùng vô vàn loài thực vật quý hiếm tạo nên một thế giới sống động. Hành trình ấy không chỉ dừng lại ở vẻ đẹp nguyên sơ. Khi lắng nghe câu chuyện bảo tồn rừng lim từ cộng đồng địa phương, du khách càng cảm nhận rõ tình yêu rừng sâu đậm và niềm tự hào lặng lẽ của những “người gác rừng” chân chất như ông Đô cùng các con và dân làng. Đó là những con người ngày ngày lặng thầm bảo vệ từng tán cây, từng con suối, để màu xanh bền vững còn mãi cho thế hệ mai sau.

Ông Nguyễn Hữu Thọ, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Phú cho biết, nhờ sự bền bỉ bảo vệ của ông Trương Quốc Đô, khu rừng cơ bản được giữ nguyên, hạn chế tình trạng xâm hại, khai thác trái phép. Ông là tấm gương sáng điển hình trong công tác bảo vệ và phòng chống cháy rừng, góp phần nâng cao độ che phủ rừng trên địa bàn và truyền cảm hứng cho người dân. Không chỉ thế, từ nguồn lợi của rừng, kinh tế địa phương cũng được cải thiện nhờ phát triển du lịch, mang lại lợi ích đáng kể cho bà con.