Hạ tầng cảng cá - Chìa khóa gỡ “thẻ vàng” IUU ở Quảng Trị

Đắk Lắk quyết tâm cao cùng cả nước sớm gỡ 'Thẻ vàng' IUU

Kiểm tra công tác chống khai thác IUU trên địa bàn TP Huế

Song, bài toán hạ tầng nghề cá vẫn là điều kiện quan trọng để những kết quả này phát huy hiệu quả lâu dài.

Trong bối cảnh cả nước quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), Quảng Trị đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm siết chặt quản lý hoạt động khai thác thủy sản, hướng đến xây dựng nghề cá minh bạch, có trách nhiệm và phát triển bền vững.

Chuyên nghiệp hóa nghề cá

Hiện toàn tỉnh có 4.640 tàu cá từ 6m trở lên đã được đăng ký quản lý; tỷ lệ tàu cá được đăng kiểm đạt 94,5%, cấp phép khai thác đạt 98,6% và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) đạt 99%. Các lực lượng chức năng duy trì trực giám sát hệ thống VMS 24/7, kịp thời cảnh báo tàu cá mất kết nối hoặc hoạt động gần ranh giới vùng biển.

Song song với đó, tỉnh đặc biệt chú trọng ứng dụng công nghệ trong quản lý khai thác. Đến nay, 99% tàu cá thuộc diện bắt buộc đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS); riêng tàu cá xuất, nhập bến tại các cảng cá được kiểm soát 100% theo quy định. Hệ thống giám sát được duy trì trực 24/7, giúp phát hiện kịp thời tàu mất kết nối hoặc có nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài, đồng thời phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Ngư dân bốc dỡ sản phẩm tại cảng cá Cửa Tùng. Ảnh: Khắc Trà

Ban Quản lý cảng cá và Đăng kiểm tàu cá tỉnh Quảng Trị cho biết, riêng tại cảng cá Cửa Việt, từ đầu năm đến nay có 2.600 lượt tàu cá ra vào, tất cả đều tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư 81 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường - ghi nộp báo cáo, nhật ký khai thác thủy sản; kiểm tra tàu cá, giám sát sản lượng tại cảng cá; và cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản để chống khai thác IUU.

Tại cuộc kiểm tra ngày 18/6 tại cảng cá Cửa Việt, PCT UBND tỉnh Lê Văn Bảo yêu cầu: “Tập trung xử lý dứt điểm các tồn tại, hạn chế theo khuyến nghị của EC. Đồng thời, nghiên cứu phương pháp đối soát, ước lượng chính xác sản lượng khai thác; hướng dẫn các địa phương thực hiện thống nhất”.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực trong quản lý đội tàu, giám sát hành trình và truy xuất nguồn gốc thủy sản, Quảng Trị vẫn đối mặt với không ít khó khăn trong quá trình thực hiện các khuyến nghị của EC. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở hạ tầng nghề cá.

Nhiều cảng cá trọng điểm như Cửa Việt, Cửa Tùng, Nhật Lệ, Lý Hòa,… đang liên tục bị bồi lắng, khiến tàu cá công suất lớn phải phụ thuộc vào con nước mới có thể ra, vào cảng. Việc chờ thủy triều không chỉ kéo dài thời gian hành trình mà còn làm tăng đáng kể chi phí nhiên liệu, nhân công và sinh hoạt của ngư dân. Trong nhiều trường hợp, tàu không thể cập cảng đúng thời điểm để bốc dỡ hải sản, gây thiệt hại kinh tế và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm sau khai thác.

Ông Lê Văn Sơn, Phó Giám đốc Ban Quản lý cảng cá và Đăng kiểm tàu cá tỉnh Quảng Trị, cho biết, tình trạng bồi lắng luồng lạch đang trở thành điểm nghẽn lớn đối với hoạt động khai thác và quản lý nghề cá.

Điển hình, tại cảng cá Cửa Tùng, luồng vào cảng bị bồi lấp nghiêm trọng khiến tàu công suất lớn không thể cập bến. Hệ quả là các dịch vụ hậu cần nghề cá không có điều kiện phát triển, trong khi hệ thống hạ tầng trên bờ đã được đầu tư khá đồng bộ lại rơi vào tình trạng khai thác kém hiệu quả.

Theo ông Sơn, cảng cá Cửa Việt cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự. Khi tàu cá không thể cập cảng, nhiều phương tiện phải đưa sản phẩm sang các địa phương khác để bốc dỡ, gây khó khăn cho công tác kiểm soát sản lượng, nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc. Thậm chí, một số chủ tàu còn sử dụng phương tiện nhỏ để trung chuyển hải sản từ tàu lớn vào bờ, khiến lực lượng chức năng gặp nhiều trở ngại trong công tác giám sát và quản lý.

Ông Hoàng Đức Chung, Giám đốc Công ty CP Cảng Cửa Việt - thông tin thêm: “luồng hàng hải Cửa Việt thiết kế dài 2,4km, rộng 60m, độ sâu 5,6m. Tuy nhiên thực tế mực nước hiện chỉ còn dưới 2m”.

Trước tình trạng bồi lắng kéo dài, ngư dân đã kiến nghị UBND tỉnh sớm có phương án nạo vét luồng lạch tại các cảng cá trọng điểm. Theo họ, đây là giải pháp cấp thiết để khơi thông hoạt động ra vào cảng, giảm thiệt hại cho ngư dân, đồng thời khắc phục những bất cập trong quản lý tàu cá, kiểm soát sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản theo yêu cầu chống khai thác IUU.