Giá diesel lập kỷ lục tác động tới ngành khai thác mỏ như thế nào?

(Ảnh minh họa)

Điểm khác biệt nằm ở nền giá. Năm 2022, dầu diesel tăng vọt do xung đột Nga - Ukraine và thị trường kỳ vọng cú sốc nguồn cung sẽ bình thường hóa. Năm 2026, giá tăng từ khoảng 3,70 USD/gallon vào tháng 9/2025, trong lúc dầu Brent vượt 100 USD/thùng và dầu WTI trên 96 USD/thùng. Mức tăng 63% khiến nhiều giả định chi phí nhiên liệu cũ nhanh chóng lỗi thời.

Đối với mỏ lộ thiên, dầu diesel là đầu vào nhạy cảm. Một xe tải khai mỏ có thể tiêu thụ 1.000-3.000 lít mỗi ngày; cộng thêm máy xúc, giàn khoan và máy phát điện, giá tại trạm bơm nhanh chóng chuyển thành chi phí trên mỗi ounce kim loại.

Theo Crux Investor, dầu diesel thường chiếm 15-30% chi phí vận hành tại mỏ lộ thiên. Orla Mining dự kiến khoảng 25 triệu USD chi phí diesel năm 2026, tương đương 4% tổng chi phí vận hành và 70 USD mỗi ounce AISC; cứ dầu tăng 10 USD/thùng thì chi phí tăng khoảng 2,50 USD/ounce.

BMO Capital Markets ước tính chi phí tiền mặt tại mỏ tăng 3,5-4,2% cho mỗi 10% tăng của giá dầu đối với quặng sắt, đồng và vàng. Nếu áp dụng vào cú tăng 63% hiện nay, chi phí tại mỏ có thể tăng khoảng 22-26% trước hedging. Vì vậy, các hướng dẫn AISC công bố trước tháng 9/2026 có nguy cơ thấp hơn thực tế mới.

Ảnh hưởng không dừng ở nhiên liệu trực tiếp. Dầu diesel đắt hơn còn kéo theo chi phí thuốc nổ, hóa chất xử lý quặng, vận chuyển và điện từ máy phát dầu diesel.

Cú sốc nhiên liệu đồng thời khiến bài toán của Fed khó hơn. FOMC họp ngày 16/9/2026 sau khi đã cắt lãi suất 175 điểm cơ bản trong năm trước. Dư địa nới lỏng nhỏ hơn. Nếu giá năng lượng cao kéo dài, cắt giảm thêm có thể làm kỳ vọng lạm phát bám rễ sâu hơn.

Các quan chức Fed cũng cảnh báo về kênh truyền này. Ông Philip Jefferson nói giá năng lượng cao kéo dài có thể gây áp lực lên nhiều loại giá. Ông Jerome Powell lưu ý giá dầu diesel và các sản phẩm dầu mỏ khác có thể từ lạm phát tổng thể “rò rỉ” sang lạm phát lõi. Nếu dầu diesel trên 6 USD kéo dài, thị trường có thể đang đánh giá quá nhẹ rủi ro tại cuộc họp tháng 9.

Thị trường trái phiếu đã gửi tín hiệu tương tự. Ngày 10/9, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng hơn 11 điểm cơ bản, lên 4,954%, mức cao nhất kể từ cuối tháng 10/2023, khi giá dầu vượt 100 USD và lo ngại lạm phát do năng lượng quay trở lại. Ngày 11/9, lợi suất tiếp tục tăng, lên gần 4,97%.

Đối với cổ phiếu khai khoáng, đây là “cú siết kép”. Dầu diesel cao làm giảm biên lợi nhuận; lợi suất phi rủi ro cao làm tăng tỷ lệ chiết khấu và giảm giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai. Nhà đầu tư vì thế đối mặt với cả AISC cao hơn và bội số định giá thấp hơn.

Tuy nhiên, chưa nên kết luận cú sốc sẽ kéo dài nhiều năm. Hedging có thể trì hoãn ảnh hưởng. BMO ước tính tỷ trọng dầu diesel trực tiếp trong khai thác đồng giảm từ khoảng 8% năm 2005 xuống gần 5% hiện nay. Giá năng lượng quá cao cũng có thể làm giảm nhu cầu.

Ba biến số cần theo dõi là thời gian kéo dài của cú sốc dầu, tốc độ điện hóa đội xe mỏ và tín hiệu chính sách của Fed ngày 16/9. Nếu nguồn cung dầu bình thường hóa nhanh, đây có thể chỉ là cú đánh vào biên lợi nhuận trong một quý. Nếu giá cao kéo dài, ngành khai khoáng có thể bước vào một chu kỳ điều chỉnh định giá lớn hơn.

Điểm quan trọng là câu hỏi “tạm thời hay cấu trúc” xuất hiện đồng thời ở ba thị trường. Với trái phiếu, nó quyết định lợi suất cao hiện nay là phản ứng ngắn hạn hay một mặt bằng định giá mới.

Nếu Fed giữ thái độ kiên nhẫn, lợi suất có thể giảm nếu cú sốc dầu hạ nhiệt. Nhưng nếu Fed phát tín hiệu cứng rắn hơn, ngành tài nguyên sẽ chịu thêm áp lực chi phí vốn đúng lúc biên lợi nhuận suy yếu.

Trước khi Fed phát tín hiệu, điều chắc chắn là dầu diesel đã lập kỷ lục, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đang ở vùng cao và cấu trúc chi phí của các công ty tài nguyên đã chịu cú sốc nhanh hơn nhiều so với khả năng phòng ngừa rủi ro của họ. Điều chưa rõ là mức độ bền vững. Nhà đầu tư nên theo dõi các đợt điều chỉnh AISC trong hai đến ba mùa báo cáo tới, vì đây sẽ là dấu hiệu rõ nhất cho thấy cú sốc chỉ tạm thời hay mở đầu.

Lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu từ Nga ảnh hưởng gì đến giá diesel toàn cầu?

Động thái mới nhất của Trung Quốc có thể làm tăng giá diesel toàn cầu

Vì sao giá diesel tăng cao dù giá dầu thô chưa lập kỷ lục?