EVN đề nghị sửa tổng thể các quy định để gỡ khó cho các dự án LNG

Nhà máy điện khí LNG đầu tiên Nhơn Trạch 3 và 4 đi vào vận hành thương mại từ 2026.

Liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 15 Nghị định số 56/2025/NĐ-CP và khoản 2 Điều 1 Nghị định số 100/2025/NĐ-CP, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có loạt kiến nghị cụ thể, nhưng không phải tất cả đều được Bộ Công thương chấp thuận.

Tại Quy hoạch điện VIII và Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, điện chạy khí LNG có vai trò khá lớn khi vừa thay thế dần điện than, vừa đóng vai trò nguồn điện nền linh hoạt để hỗ trợ năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, dù danh sách các dự án điện khí LNG trong Quy hoạch điện khá dài nhưng thực tế các dự án vẫn đang loay hoay ở vòng đàm phán, thu xếp vốn hoặc chưa thể chốt được hợp đồng mua bán điện (PPA).

Hiện cũng mới có duy nhất Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3 và 4 của Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam, đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã đi vào vận hành thương mại. Còn các dự án khác vẫn đang loay hoay đàm phán PPA và chưa ra được các bước triển khai trên hiện trường, dù có những dự án được cấp chủ trương đầu tư từ năm 2020.

Với sự khác biệt về mục tiêu khi Nhà đầu tư muốn cơ chế đủ chắc chắn để vay vốn; EVN lo áp lực chi phí mua điện tăng cao; Bộ Công Thương lo cân bằng giữa an ninh năng lượng, hay người tiêu dùng cuối cùng lại kỳ vọng giá điện đừng đắt thì muốn các dự án điện chạy LNG đi nhanh về đích, không thể chỉ sửa một tỷ lệ Qc và thời gian áp dụng. Theo EVN, điều cần hơn là một cơ chế vận hành đồng bộ, minh bạch và đủ khả năng chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và thị trường.

Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở bài toán tài chính. Các dự án LNG có suất đầu tư rất lớn, phụ thuộc lớn vào vốn vay. Tuy nhiên các tổ chức tín dụng quốc tế chỉ giải ngân nếu dòng tiền đủ chắc chắn trong dài hạn. Điều này kéo theo yêu cầu về cơ chế “bao tiêu” sản lượng điện, hay còn gọi là sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn (Qc).

Trong dự thảo sửa đổi Nghị định 56/2025/NĐ-CP và Nghị định 100/2025/NĐ-CP, Bộ Công Thương đề xuất nâng mức Qc tối thiểu từ 65% lên 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm của dự án và kéo dài thời gian áp dụng từ 10 năm lên tối đa 15 năm. Mục tiêu là giúp nhà đầu tư dễ thu xếp vốn hơn.

Đáng nói là nhiều chủ đầu tư LNG như Hải Lăng, Ô Môn 2, Marubeni hay Tokyo Gas cũng đồng loạt cảnh báo rằng, nếu không có cơ chế bảo đảm huy động đủ sản lượng hoặc chuyển ngang chi phí nhiên liệu hiệu quả, việc nâng Qc lên 75% vẫn chưa đủ để các dự án có thể “đóng tài chính”.

Một số chủ đầu tư các dự án điện khí LNG hiện nay cho rằng mức 75% vẫn chưa đủ để bankable (đủ khả năng vay vốn), còn đơn vị mua buôn điện duy nhất hiện nay là EVN lại cảnh báo rằng, việc nâng Qc quá cao có thể đẩy chi phí toàn hệ thống tăng mạnh.

Thay vì chỉ nâng tỷ lệ Qc và kéo dài thời gian áp dụng như Dự thảo, EVN cho rằng, cần nhìn bài toán LNG ở góc độ tổng thể hơn, từ thiết kế thị trường điện, cơ chế huy động, đến cân bằng cung - cầu hệ thống.

Theo góp ý của EVN về cơ chế bảo đảm tiêu thụ LNG khi đã có cam kết Qc, nếu chấp nhận “take-or-pay” - tức đã cam kết mua thì phải trả tiền, kể cả không sử dụng hết thì để không lãng phí, cần phải có quy định việc lập phương thức huy động tương ứng với Qc đã cam kết của các nhà máy điện.

“Tăng cường công tác tính toán cân bằng cung - cầu ngắn hạn, trung hạn và dài hạn theo từng vùng miền để đảm bảo việc đưa vào vận hành và giao Qc cho các nhà máy điện LNG sát với nhu cầu hệ thống, qua đó đảm bảo huy động hết sản lượng cam kết, phù hợp với lượng LNG tiêu thụ, tránh tình trạng phải trả tiền cho lượng khí LNG không được huy động phát điện”, EVN nhấn mạnh trong góp ý gửi Bộ Công thương.

Thực tế này cho thấy, nếu quy hoạch nguồn điện không bám sát tăng trưởng phụ tải, hệ thống có thể rơi vào tình trạng dư thừa công suất cục bộ nhưng vẫn thiếu điện ở nơi khác. Khi đó, các nhà máy LNG có giá thành cao sẽ càng khó được huy động, kéo theo nguy cơ phát sinh chi phí hợp đồng khổng lồ mà cuối cùng người tiêu dùng điện phải gánh.

Sản lượng điện quý I/2026 tăng 6,6%

Tổ máy 1 của dự án Nhiệt điện Quảng Trạch 1 đốt than lần đầu thành công

EVN giảm mạnh lỗ lũy kế