Điều gì khiến giá dầu chưa phản ánh đúng cú sốc nguồn cung?

(Ảnh minh họa)

Một phần nguồn cung được bù đắp nhờ các đường ống đi vòng Hormuz, một số tàu vẫn hoạt động qua các tuyến thay thế, trong khi nhu cầu tại châu Á giảm. Riêng nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc được ước tính giảm khoảng 4 triệu thùng/ngày.

Nhưng vấn đề lớn hơn nằm ở phía sau con số này. Sản lượng dầu hằng ngày có thể coi là tiền lương, còn tồn kho thương mại và kho dự trữ chiến lược là tài khoản tiết kiệm.

Khi nguồn thu bị hụt, thị trường chưa lập tức hoảng loạn nếu vẫn còn khoản tiết kiệm để bù vào. Đó là lý do một cú sốc nguồn cung cực lớn vẫn có thể đi cùng giá dầu chưa lên mức 140-200 USD/thùng như nhiều người dự đoán. Nhưng khoản tiết kiệm này đang bị rút nhanh.

IEA đã phối hợp giải phóng khoảng 400 triệu thùng, mức lớn nhất từng có. Mỹ cũng đã rút khoảng 116 triệu thùng khỏi kho dự trữ chiến lược (SPR), đưa lượng dự trữ xuống khoảng 243 triệu thùng, thấp nhất từ năm 1983. Phần đệm còn lại chỉ khoảng 60 triệu thùng trên mức tối thiểu theo luật. Điều đó có nghĩa: công cụ từng giúp thị trường chống sốc đang ngày càng yếu đi.

Rủi ro còn nằm ở những giếng dầu đã bị đóng

Một điểm ít được chú ý là xung đột không chỉ làm tắc Hormuz mà còn khiến các nước vùng Vịnh phải đóng giếng dầu vì không thể đưa dầu ra thị trường.

Sản lượng của Iran, Iraq, Ả Rập Xê-út, UAE, Kuwait và Qatar hiện thấp hơn khoảng 7 triệu thùng/ngày so với tháng 2.

Vấn đề là khi giếng bị đóng, không phải cứ mở lại là sản lượng lập tức trở về mức cũ. Thay đổi áp suất trong lòng đất có thể khiến khoáng sét dịch chuyển, làm tắc các đường dẫn dầu; tương tác giữa dầu và nước cũng có thể tạo các chất rắn gây cản trở dòng chảy.

Theo báo cáo, khoảng 80% giếng có thể trở lại gần mức sản lượng cũ, nhưng khoảng 20% có thể chịu tổn thương đáng kể hoặc vĩnh viễn. Nếu chỉ 10-15% trong 7 triệu thùng/ngày bị mất vĩnh viễn, thế giới có thể mất thêm 700.000 đến hơn 1 triệu thùng/ngày nguồn cung dài hạn.

Đây là lý do “mở lại eo biển Hormuz” không đồng nghĩa với “khủng hoảng kết thúc”.

Tồn kho mới là chiếc đồng hồ đếm ngược

Theo dữ liệu lịch sử, mối quan hệ giữa chỉ số tồn kho và giá dầu WTI có hệ số R² khoảng 0,75-0,78 trong 25 năm - khá cao đối với một mô hình giá hàng hóa. Điều này cũng giải thích tại sao năm 2022, giá dầu từng vọt lên 120-130 USD/thùng dù cú sốc nguồn cung khi đó nhỏ hơn. Khi xung đột ở Ukraine nổ ra, tồn kho toàn cầu vốn đã ở mức rất thấp. Còn lần này, khủng hoảng bắt đầu khi thị trường vẫn có một lượng tồn kho tương đối dồi dào.

Nhưng lượng đệm đó đang cạn dần. Theo mô hình của báo cáo, nếu tốc độ rút tồn kho hiện tại tiếp tục, mức thiếu hụt có thể đạt ngưỡng tương ứng với giá dầu trên 140 USD/thùng vào khoảng tháng 11. Đây không phải dự báo chắc chắn, mà là thời điểm mà mô hình cho rằng bộ đệm có thể không còn đủ để hấp thụ cú sốc và thị trường buộc phải định giá lại dầu.

Eo biển Hormuz mở lại vẫn chưa đủ

Ngay cả khi đạt được thỏa thuận và Hormuz mở lại, thị trường cũng không thể lập tức trở về trạng thái trước xung đột.

Việc rà phá thủy lôi có thể mất nhiều tháng. Phí bảo hiểm tàu dầu đã tăng mạnh. Chủ tàu và thủy thủ đoàn vẫn phải tính đến nguy cơ xung đột tái diễn. Các tuyến vận chuyển, hợp đồng cung cấp cho nhà máy lọc dầu và hệ thống thanh toán cũng đã thay đổi.

Quan trọng nhất, một phần sản lượng bị mất có thể không quay trở lại. Vì vậy, thông điệp chính của báo cáo là đừng để giá dầu hiện tại đánh lừa. Thị trường chưa phản ứng đầy đủ không phải vì cú sốc nhỏ, mà vì nó vẫn đang tiêu dần lượng “tiền tiết kiệm” tích lũy từ trước xung đột. Khi khoản đệm ấy cạn, giá dầu có thể phải điều chỉnh rất nhanh để phản ánh tình trạng thiếu cung thực sự.

Châu Á trước vòng xoáy Hormuz

Ông Trump đổi đối sách với Iran, liệu có hiệu quả?

Trung Quốc vượt qua “cơn bão dầu” từ xung đột Mỹ - Iran như thế nào?