Đã hết dần sự lựa chọn

Chính vì vậy, những tuyên bố của Tổng thống Philippines khi ông Benigno Aquino kết thúc chuyến công du 4 ngày tại Nhật Bản (từ 2 đến 5-6) được dư luận trong khu vực đặc biệt quan tâm.

Ngày 5-6, Hãng AFP dẫn tuyên bố của Tổng thống Philippines khi ông Benigno Aquino ca ngợi vai trò an ninh ngày càng mở rộng của Nhật Bản khi Trung Quốc leo thang căng thẳng trong khu vực. Bình luận này được ông Benigno Aquino đưa ra sau lễ ký thỏa thuận mua 10 tàu tuần tra (4-6) trị giá 103 triệu USD và đây được coi là kết quả của chuyến thăm Nhật Bản 4 ngày của Tổng thống Philippines. Được biết, máy bay tuần tra P-3C và thiết bị dùng cho radar của Nhật Bản cũng nằm trong số các khí tài xuất khẩu tiềm năng được xem xét đưa vào hiệp định chuyển giao thiết bị quân sự cho Philippines. Theo giới truyền thông Nhật Bản, việc bán máy bay P-3C (do Tập đoàn Lockeed Martin của Mỹ thiết kế và được chế tạo tại Nhật Bản bởi tập đoàn công nghiệp nặng Kawasaki) có thể là hợp đồng xuất khẩu vũ khí toàn diện kể từ khi Tokyo dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu quân sự vào năm ngoái. Ngoài ra, tính đến nay Tokyo vẫn là nhà tài trợ viện trợ phát triển chính thức (ODA) lớn nhất cho Manila.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Tổng thống Philippines Aquino chứng kiến lễ ký thỏa thuận hợp tác giữa hai nước

Tổng thống Benigno Aquino cũng cho biết, Manila sẵn sàng đàm phán với Tokyo về việc máy bay và tàu chiến Nhật Bản sử dụng các căn cứ của Philippines để lực lượng của đất nước mặt trời mọc mở rộng hoạt động trên Biển Đông. Và thỏa thuận này sẽ dọn đường cho lực lượng phòng vệ Nhật Bản luân phiên sử dụng các căn cứ Philippines giống như Mỹ. Theo giới truyền thông, tại cuộc hội đàm ở Cung điện Akasaka, Tokyo hôm 4-6, Thủ tướng Shinzo Abe và Tổng thống Benigno Aquino cùng thể hiện mối quan ngại sâu sắc trước hành động cải tạo phi pháp trên Biển Đông của Trung Quốc. Ông Benigno Aquino hy vọng, vấn đề Biển Đông sẽ được giải quyết thông qua các nỗ lực ngoại giao; đồng thời nhấn mạnh, hành động cải tạo đảo hiện nay của Trung Quốc vi phạm những nguyên tắc DOC. Trong khi đó, Thủ tướng Shinzo Abe không chấp nhận hành động đơn phương thay đổi hiện trạng Biển Đông. Cùng ngày 4-6, hơn 100 người dân Philippines đã tụ tập trước lãnh sự quán Trung Quốc ở Manila, biểu tình yêu cầu Bắc Kinh chấm dứt các hoạt động gây hấn ở Biển Đông. Trước đó (3-6), Tổng thống Benigno Aquino còn khẳng định, sử dụng vũ lực không bao giờ là cách để giải quyết tranh chấp trong khu vực.

Cũng trong ngày 5-6, Hãng Reuters dẫn chỉ trích của Bộ trưởng Quốc phòng Philippines khi ông Voltaire Gazmin cho biết, một tàu chiến Trung Quốc đã bắn cảnh cáo một tàu cá Philippines trên Biển Đông. Ông Voltaire Gazmin nhấn mạnh, nếu điều này thực sự đã xảy ra, đây sẽ là mối quan ngại nghiêm trọng. Việc này diễn ra khi tàu cá Philippines tiến gần một đảo nhân tạo mà Bắc Kinh đang xây trái phép trên các bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Đô đốc Alexander Lopez, Chỉ huy Bộ Tư lệnh miền Tây Philippines cho biết, hiện chưa có báo cáo từ ngư dân, còn người phát ngôn Bộ Ngoại giao Charles Jose thông báo, Manila đang xác minh vụ việc này. Trong khi đó, trang tin GMA News (Philippines) đưa tin, chủ tàu Pasi Abdulfatah tại tỉnh Palawan cho biết, ngày 30-5, tàu của ông đang đánh bắt gần bãi đá Gạc Ma thì bị một tàu Trung Quốc bắn cảnh cáo và xua đuổi.

Tờ Rappler của Philippines tuyên bố, Manila đang “hết dần sự lựa chọn” trước các hành động quyết liệt của Trung Quốc tại Biển Đông, và nước này cần có hành động kiên quyết và mạnh mẽ hơn đối với các dự án xây đảo nhân tạo, tạo sự đã rồi của Trung Quốc trên vùng biển này. Theo giới truyền thông, Manila đang tìm kiếm đồng minh để chống lại sự bành trướng của Bắc Kinh ở Biển Đông, còn Tokyo coi hoạt động xây đảo nhân tạo phi pháp của Trung Quốc là mối đe dọa đến tự do hàng hải, hàng không trong khu vực. Ngày 4-6, tờ Nikkei đưa tin, Mỹ - Nhật và Australia đang tìm hiểu cách giúp Philippines đối phó với hoạt động bành trướng lãnh thổ của Trung Quốc trên Biển Đông. Còn tờ Japan Times đưa tin, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đang tìm kiếm sự ủng hộ từ các nước G-7 để cùng phản đối Trung Quốc tôn tạo đảo nhân tạo trái phép trên Biển Đông. Trước đó (1-6), Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshihide Suga cũng cho rằng, vấn đề Biển Đông sẽ là chủ đề quan trọng của Hội nghị G-7, đồng thời kêu gọi Trung Quốc cần tôn trọng luật pháp quốc tế và lắng nghe những ý kiến mang tính xây dựng. Ông Yoshihide Suga còn cho biết, Nhật Bản đang cùng với Mỹ và một số nước khác kiềm chế hành động gây căng thẳng của Trung Quốc ở
Biển Đông.

Ngày 3-6, tại Tokyo, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Gen Nakatani và Bộ trưởng Quốc phòng Australia Kevin Andrews đều bày tỏ lo ngại trước việc Trung Quốc liên tục gây căng thẳng ở Biển Đông. Cũng trong ngày 3-6, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Daniel Russel kêu gọi Hàn Quốc phản đối những hành động đơn phương sai trái của Trung Quốc ở Biển Đông; đồng thời tuyên bố, những hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông khiến người ta không khỏi nghi ngờ về kiểu sức mạnh mà Bắc Kinh muốn tìm kiếm. Cùng ngày 3-6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh (Doanh) đã phản ứng sau tuyên bố của Tổng thống Philippines khi ông Benigno Aquino cho rằng, “những hành vi của Trung Quốc tại Biển Đông khiến ông nhớ tới phát xít Đức trước đây”.

Tuấn Quỳnh