CREA: Phát triển nhiệt điện than Việt Nam có thể gây thiệt hại 13 tỉ USD

07:00 | 27/03/2021

|
Một báo cáo mới đây do Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và không khí sạch (CREA) đã đưa ra đánh giá vai trò của nhiệt điện than trong Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quy hoạch điện VIII) của Việt Nam: “Ô nhiễm không khí từ các dự án điện than được đề xuất xây dựng với tổng công suất 30 GW có thể khiến đất nước bị thiệt hại khoảng 270 triệu USD (6,2 nghìn tỷ đồng) mỗi năm”.

Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và không khí sạch (CREA) có trụ sở tại Helsinki, Phần Lan, đã tính toán những thiệt hại tiềm ẩn của nhiệt điện than đối với sức khỏe, năng suất kinh tế và tuổi thọ của con người. CREA cho rằng: 24 nhà máy dự kiến xây dựng được nêu trong nghiên cứu sẽ thải vào không khí khoảng 6 tấn thủy ngân mỗi năm, có thể gây ảnh hưởng đến khoảng 14 triệu người.

ky-cuoi-thach-thuc-voi-cong-nghe-than-sach
Phần lớn các nhà máy nhiệt điện than trên thế giới có hiệu suất nhiệt thấp.

Isabella Suarez - đồng tác giả của báo cáo “Chất lượng không khí, sức khỏe và các tác động độc hại của nhiệt điện than theo dự kiến trong Quy hoạch điện VIII của Việt Nam" cho rằng, Quy hoạch Điện VIII đã hứa hẹn nhiều về một quá trình chuyển đổi năng lượng dựa trên năng lượng tái tạo, tuy nhiên việc bổ sung 30 GW điện than có thể cản trở những kế hoạch này và bổ sung vào công suất nền khi mà thế giới đang quay lưng lại với than đá.

“Một nửa trong số các nhà máy dự kiến xây dựng đã được hoãn cho đến sau năm 2030. Với những rủi ro về nguồn tài trợ trên toàn cầu và sự hiểu biết ngày càng tăng lên đối với sự không linh hoạt của điện than với tư cách là nguồn điện nền trong một hệ thống lưới điện đang thay đổi, câu hỏi đặt ra là có nên xây dựng những dự án này không - nhất là hiện Việt Nam đã có một lượng lớn các nhà máy điện than đang hoạt động”. Suarez nói thêm rằng: “Những chi phí ngoại biên thường bị loại khỏi bảng cân đối kế toán nên là yếu tố chính cần cân nhắc khi Việt Nam theo đuổi một kế hoạch năng lượng tổng thể và hướng về phía trước”.

Ô nhiễm không khí là một vấn đề ngày càng lớn tại Việt Nam khi năm 2020, nồng độ PV2.5 đã cao gấp 2 lần ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới. Nghiên cứu của CREA cho thấy rằng phát thải từ các nhà máy nhiệt điện than có thể làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm không khí trên cả nước, thậm chí là ở những nơi cách xa các nhà máy dự kiến được xây dựng nhiều kilomet. Những địa phương bị tác động lớn nhất là những thành phố như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh - những nơi có mật độ dân số cao dễ bị phơi nhiễm đối với ô nhiễm tích lũy từ các nhà máy lân cận.

Theo đó, 24 dự án theo dự kiến được đề cập đến trong báo cáo sẽ thải vào không khí khoảng 6 tấn thủy ngân mỗi năm. Khoảng 32% trong số đó sẽ thẩm thấu vào các hệ sinh thái đất và nước sạch, khiến cho khoảng 14 triệu người có nguy cơ bị phơi nhiễm đối với thủy ngân độc hại.

bui-min-ke-giet-nguoi-tham-lang
Bụi mịn đang làm giảm chất lượng sống của hàng chục triệu người Việt Nam.

“Vấn đề không chỉ là có nhiều nguồn ô nhiễm từ than đối với những dự án được bổ sung này”, Suarez nói thêm: “Những chính sách hiện tại là không đủ để giảm thiểu phát thải từ số lượng ngày càng nhiều nhà máy điện than. Những báo cáo đánh giá tác động môi trường từ các dự án đề xuất mà chúng tôi nắm được cho thấy phát thải sẽ được giữ dưới tiêu chuẩn cho phép của Việt Nam, tuy nhiên báo cáo cho thấy chúng vẫn sẽ thải ra các chất gây ô nhiễm ở những mức độ nguy hiểm”.

Theo các tác giả của báo cáo, những dữ liệu phát thải thu thập được từ các báo cáo đánh giá tác động môi trường của các nhà máy dự kiến và được sử dụng trong mô hình nghiên cứu đã đề xuất về việc sử dụng công nghệ để giữ phát thải của các nhà máy nằm dưới ngưỡng cho phép của Việt Nam. Tuy nhiên, phát thải vẫn được phát hiện và được trình bày trong báo cáo.

“Với tình trạng ô nhiễm ngày càng tăng từ cả điện than và các nguồn khác trên cả nước thì việc các nhà máy sử dụng công nghệ quá siêu tới hạn hoặc hiện đại hơn nữa vẫn chưa đủ. Trong ngắn hạn và trung hạn, điều quan trọng cần làm là thiết lập các tiêu chuẩn phát thải quốc gia mạnh mẽ hơn phù hợp với các công nghệ sẵn có tốt nhất trên toàn cầu”, báo cáo nêu rõ.

Báo cáo ước tính rằng các nhà máy điện than được đề xuất xây dựng sẽ gây ra 1.500 ca tử vong sớm, 750 ca mắc bệnh hen suyễn mới ở trẻ em và 370 ca sinh non ở Việt Nam mỗi năm. Chi phí kinh tế tích lũy (bao gồm chăm sóc sức khỏe, tổn thất năng suất, phúc lợi và các chi phí khác) do các nhà máy gây ra trong 30 năm là khoảng 13 tỷ USD (302 nghìn tỷ đồng).

Thành Công

Nghiên cứu phản ánh về cơ cấu nguồn nhiệt điện than trong Dự thảo Quy hoạch điện VIII Nghiên cứu phản ánh về cơ cấu nguồn nhiệt điện than trong Dự thảo Quy hoạch điện VIII
Quy hoạch điện VIII chưa… “sáng tỏ” Quy hoạch điện VIII chưa… “sáng tỏ”
Không phát triển thêm các dự án nhiệt điện than mới Không phát triển thêm các dự án nhiệt điện than mới

  • pvp-ctcp