Chiến lược phát triển điện hạt nhân: Mục tiêu nội địa hóa 30%

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng vừa ký ban hành Quyết định số 438/QĐ-TTg ngày 16/3/2026, phê duyệt Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Chiến lược đặt mục tiêu phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử bảo đảm an toàn, an ninh, phục vụ hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đồng thời, lĩnh vực này cũng được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong lộ trình đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Không chỉ dừng lại ở điện hạt nhân, Chiến lược còn hướng tới mở rộng ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ trong nhiều lĩnh vực như y tế, công nghiệp, nông nghiệp; đồng thời hoàn thiện thể chế, tăng cường năng lực quản lý nhà nước và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Vận hành 2 nhà máy điện hạt nhân vào năm 2035

Một trong những mục tiêu trọng tâm là đến năm 2035, hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành an toàn hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, đáp ứng nhu cầu điện cho nền kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Phấn đấu mức tham gia của các doanh nghiệp trong nước đạt tỷ lệ 30% tổng mức đầu tư các hạng mục xây dựng, lắp đặt của các hạng mục phụ trợ dự án điện hạt nhân (Ảnh minh họa).

Đáng chú ý, Chiến lược đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp trong nước lên 30% tổng mức đầu tư các hạng mục xây dựng, lắp đặt thuộc phần phụ trợ của các dự án điện hạt nhân. Mục tiêu này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn tạo nền tảng để từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp hạt nhân trong nước. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng phấn đấu triển khai ít nhất một dự án nhà máy điện hạt nhân sử dụng công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ.

Cùng với phát triển nhà máy, hệ thống hạ tầng phục vụ điện hạt nhân cũng sẽ được đầu tư đồng bộ, bảo đảm các điều kiện kỹ thuật, an toàn và pháp lý. Các dự án điện hạt nhân tiếp theo sẽ được định hướng theo tiêu chí an toàn, bền vững và hiệu quả.

Mở rộng ứng dụng bức xạ, nâng tầm khoa học công nghệ

Ở lĩnh vực ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ, Chiến lược đặt mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng trung bình 10-15% mỗi năm đến 2035. Trong y tế, Việt Nam phấn đấu đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN, với hệ thống thiết bị hiện đại như máy CT, MRI, xạ trị gia tốc và tỷ lệ số hóa X-quang đạt 100%.

Trong công nghiệp, định hướng là làm chủ các công nghệ bức xạ tiên tiến phục vụ kiểm tra chất lượng, xử lý vật liệu, tối ưu hóa quy trình sản xuất, đồng thời từng bước chế tạo thiết bị trong nước để thay thế nhập khẩu. Ở lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ bức xạ sẽ được ứng dụng trong chọn tạo giống, bảo vệ thực vật và bảo quản sau thu hoạch, góp phần nâng cao giá trị nông sản.

Về khoa học và công nghệ, đến năm 2035, Việt Nam sẽ đầu tư xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực điện hạt nhân, công nghệ đất hiếm và vật liệu hạt nhân; đồng thời hình thành các nhóm nghiên cứu có khả năng làm chủ một số công nghệ cốt lõi phục vụ các dự án điện hạt nhân.

Nguồn nhân lực cũng là một trụ cột quan trọng, với mục tiêu phát triển hệ thống đào tạo đại học và sau đại học đạt chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu phát triển lâu dài của ngành.

Hướng tới ngành kinh tế - kỹ thuật vào năm 2050

Tầm nhìn đến năm 2050, năng lượng nguyên tử được xác định trở thành một ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, đóng góp đáng kể vào an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Tỷ trọng điện hạt nhân dự kiến đạt khoảng 6-8% tổng sản lượng điện quốc gia.

Việt Nam cũng định hướng bổ sung thêm các lò phản ứng công suất lớn và từ 10-15 lò phản ứng mô-đun nhỏ, tùy theo điều kiện kinh tế và yêu cầu của hệ thống điện. Cùng với đó là mục tiêu cơ bản làm chủ công nghệ, hình thành các doanh nghiệp trong nước có năng lực thiết kế, xây lắp, chế tạo thiết bị cho ngành điện hạt nhân.

Ở các lĩnh vực khác như y tế, công nghiệp, nông nghiệp và môi trường, công nghệ bức xạ và kỹ thuật hạt nhân sẽ được ứng dụng sâu rộng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.

Đặc biệt, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân ngang bằng mức trung bình của các nước phát triển, đồng thời trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng hạt nhân trong khu vực Đông Nam Á.

Với định hướng phát triển đồng bộ, linh hoạt và từng bước làm chủ công nghệ, Chiến lược được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam phát triển điện hạt nhân an toàn, hiệu quả, đồng thời mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành công nghiệp đặc thù này.

Những thách thức của chuyển đổi số trong lĩnh vực hạt nhân

Nhật Bản cân nhắc đẩy mạnh điện hạt nhân

Vương quốc Anh đẩy nhanh các dự án điện hạt nhân

Bộ Tài chính thẩm định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1