Thứ năm 17/10/2019 07:04

Bụi mịn - “Kẻ giết người thầm lặng”

14:50 | 30/09/2019

|
Hà Nội và TP HCM những ngày gần đây đang chìm trong lớp “sương mù” do ô nhiễm không khí và bụi mịn. Thậm chí hệ thống quan trắc chất lượng không khí Air Visual xếp hạng Hà Nội và TP HCM nằm trong danh sách 10 thành phố chất lượng không khí xấu nhất thế giới. Với chất lượng không khí như vậy, sức khỏe của người dân sẽ bị ảnh hưởng như thế nào? Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Vũ Văn Giáp, Tổng thư ký Hội Hô hấp Việt Nam về vấn đề này.    
bui min ke giet nguoi tham langHà Nội phản hồi thông tin "ô nhiễm không khí nhất thế giới"
bui min ke giet nguoi tham langChuyên gia lý giải tình trạng ô nhiễm không khí miền Bắc
bui min ke giet nguoi tham langChất lượng không khí tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh: Vẫn đang ở mức báo động

PV: Trước chất lượng không khí tại Hà Nội và TP HCM hiện nay đang được đánh giá là có hại cho sức khỏe con người. Vậy, ông có thể cho biết, cụ thể ảnh hưởng này như thế nào?

PGS.TS.BS Vũ Văn Giáp: Như chúng ta đã biết, gần đây trên các phương tiện truyền thông đại chúng đưa tin về thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội và TP HCM, hiện tượng mây mù và các chỉ số về ô nhiễm không khí đã vượt mức cho phép theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đây là điều chúng ta hết sức lưu ý bởi ô nhiễm không khí sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân nói chung, đặc biệt đối với những người dễ bị cảm thụ, trong đó có người già, phụ nữ có thai, trẻ em và những người có bệnh lý về hô hấp, tim mạch... nói riêng. 

bui min ke giet nguoi tham lang
Không khí Hà Nội như có một lớp sương mù bao phủ

Theo giới chuyên môn, trong các thành phần của không khí ô nhiễm thì các hạt bụi có vai trò quyết định chất lượng không khí. Thông thường các hạt bụi mà chúng ta nhìn thấy hay cảm nhận được là các hạt bụi kích thước lớn. Còn các hạt bụi siêu mịn, kích thước dưới 2,5 micromet thì chúng ta sẽ không cảm nhận được rõ ràng. Khi hít vào phổi, chúng sẽ đi theo đường máu đến các cơ quan trong cơ thể và gây ra phản ứng viêm và có thể gây bệnh ở nhiều cơ quan khác nhau.

PV: Như vậy, có thể coi bụi mịn là “kẻ giết người thầm lặng” được không thưa ông?

PGS.TS.BS Vũ Văn Giáp: Theo WHO, ô nhiễm không khí đúng là được coi là kẻ giết người thầm lặng. Ước tính có khoảng 30% các trường hợp tử vong do ung thư phổi có liên quan đến ô nhiễm không khí. Tương tự như vậy, tỷ lệ đột quỵ não cũng như các bệnh lý về tim mạch chiếm khoảng 25%. Riêng đối với bệnh lý hô hấp, các đối tượng bị ảnh hưởng sẽ nhiều hơn rất nhiều, ước tính khoảng 43% các trường hợp tử vong do các bệnh lý hô hấp có liên quan đến ô nhiễm không khí. Do đó WHO đã khuyến cáo nếu chúng ta không có biện pháp để bảo vệ môi trường, giữ cho bầu không khí trong lành, chất lượng không khí tốt thì con người sẽ là đối tượng đầu tiên phải gánh chịu hậu quả và tiếp theo sẽ là thế hệ tương lai của chúng ta.

PV: Thưa ông, người bình thường đã dễ bị tác động như vậy thì đối với những người mắc bệnh lý về hô hấp cần phòng ngừa như thế nào?

PGS.TS.BS Vũ Văn Giáp: Khi chất lượng không khí kém, khói bụi trong môi trường nhiều thì người ảnh hưởng đầu tiên và rõ rệt nhất là những bệnh nhân có sẵn bệnh lý về hô hấp. Người bệnh sẽ thấy khó thở nhiều hơn, ho nhiều hơn, kèm theo tức nặng ngực và các dấu hiệu của đợt cấp sẽ xuất hiện. Các nghiên cứu cho thấy ở những thời điểm thời tiết khắc nghiệt hoặc có ô nhiễm không khí cao thì tần suất bệnh nhân nhâp viện do các căn nguyên về hô hấp và tim mạch tăng cao hơn. Do vậy chúng tôi khuyến cáo những người đã mắc bệnh về hô hấp không nên ra ngoài khi không có việc thật sự cần thiết trong những thời điểm không khí bị ô nhiễm nặng.

Với bệnh nhân hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cần phải tuân thủ và duy trì thuốc hàng ngày theo chỉ định của bác sĩ. Khi có các dấu hiệu hoặc triệu chứng khó chịu, khó thở cần phải tăng liều thuốc giãn phế quản theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu bệnh nhân vẫn khó thở - không thể tự kiểm soát được thì cần liên lạc với bác sĩ điều trị, bác sĩ gia đình hoặc cơ sở y tế để được hỗ trợ, hướng dẫn các giải pháp khắc phục, phòng ngừa và cấp cứu cơn khó thở, tránh nguy hiểm cho tính mạng người bệnh.

bui min ke giet nguoi tham lang
Khẩu trang y tế không lọc được bụi mịn

PV: Với người dân ở hai thành phố ô nhiễm nói chung, ông có khuyến cáo gì để họ chịu tác động ít nhất của chất lượng không khí kém?

PGS.TS.BS Vũ Văn Giáp: Với các bệnh nhân mắc bệnh hô hấp, ngoài bụi thì khói và các mùi hắc khó chịu cũng là tác nhân gây các đợt cấp cho nên chúng tôi khuyên người dân mắc các bệnh hô hấp khi đi ra ngoài nên đeo khẩu trang để tránh khói từ các phương tiện giao thông, bụi từ các công trình xây dựng hoặc các mùi hắc khó chịu, lưu ý phải chọn lựa khẩu trang có thể lọc được bụi mịn (khẩu trang y tế thông thường thì không thể cản được hạt bụi siêu mịn).

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là phải làm thế nào để giữ cho môi trường trong sạch? Đó chính là cách chúng ta phòng bệnh, bảo vệ môi trường. Mỗi người góp một việc nhỏ thì sẽ chung tay bảo vệ môi trường sống của chúng ta trong lành. Ví dụ việc người dân đốt vàng mã quá nhiều, đặc biệt vào các dịp ngày rằm và mồng 1; việc đốt nhang cũng không tốt cho sức khỏe. Đặc biệt khu ngoại thành Hà Nội, mấy ngày gần đây vào vụ thu hoạch người dân lại đốt rơm rạ khiến bầu không khí của thủ đô thêm ngột ngạt và ô nhiễm nặng nề hơn. Bác sĩ cũng khuyến cáo người dân thủ đô nên chuyển sang sử dụng nhiên liệu sạch để đun nấu, thay bếp than tổ ong bằng bếp điện, bếp từ. Khi dừng đèn đỏ, hãy tắt các phương tiện giao thông, thấy xe ô tô nào phát thải nhiều khói bụi, công trình xây dựng nào không che chắn kỹ, chúng ta cần lên tiếng nhắc nhở.

Mỗi công dân thủ đô hãy là một thành viên tích cực, có ý thức bảo vệ môi trường: hãy trồng thêm cây xanh, không đốt vàng mã, sử dụng nguyên liệu sạch… Mỗi người có ý thức một chút sẽ góp phần bảo vệ môi trường trong lành cũng là bảo vệ lá phổi của chúng ta.

Tú Anh