Xung đột Trung Đông thúc đẩy làn sóng điện hạt nhân tại khu vực Á - Phi

08:30 | 03/05/2026

16 lượt xem

(PetroTimes) - Cú sốc năng lượng toàn cầu do xung đột Mỹ - Iran gây ra đang khiến một số quốc gia ở châu Phi và châu Á tăng cường phát điện hạt nhân, đồng thời thúc đẩy các kế hoạch phát triển năng lượng nguyên tử tại những nước chưa có điện hạt nhân tại hai khu vực.

Xung đột Trung Đông thúc đẩy làn sóng điện hạt nhân tại khu vực Á - Phi

Cú sốc năng lượng toàn cầu do xung đột Mỹ - Iran gây ra đang khiến một số quốc gia ở châu Phi và châu Á tăng cường phát điện hạt nhân. (Ảnh: AFP)

Châu Á - nơi phần lớn dầu và khí đốt Trung Đông được vận chuyển tới - là khu vực chịu ảnh hưởng đầu tiên và nặng nề nhất do gián đoạn các tuyến vận tải, sau đó nhanh chóng lan sang châu Phi.

Mỹ và châu Âu cũng chịu ảnh hưởng khi xung đột đẩy chi phí năng lượng tăng cao. Các quốc gia châu Phi và châu Á đã có nhà máy điện hạt nhân đang tăng sản lượng để bù đắp nguồn cung trong ngắn hạn, trong khi các nước chưa có điện hạt nhân đang đẩy nhanh kế hoạch dài hạn nhằm phòng ngừa các cú sốc nhiên liệu hóa thạch trong tương lai. Tuy nhiên, điện hạt nhân không phải là giải pháp tức thời cho cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại.

Việc phát triển năng lượng nguyên tử có thể mất hàng chục năm, đặc biệt với các quốc gia mới bắt đầu. Nhưng những cam kết dài hạn được đưa ra hiện nay nhiều khả năng sẽ khiến điện hạt nhân trở thành một phần cố định trong cơ cấu năng lượng tương lai, theo ông Joshua Kurlantzick của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại. Tại châu Á, xung đột ở Iran đang khiến Hàn Quốc tăng sản lượng điện hạt nhân, trong khi Đài Loan cân nhắc khởi động lại các lò phản ứng đã ngừng hoạt động.

Ở châu Phi, các kế hoạch xây dựng lò phản ứng đang trở nên cấp bách hơn, khi Kenya, Rwanda và Nam Phi khẳng định ủng hộ. Điện hạt nhân khai thác năng lượng sinh ra từ quá trình phân hạch - khi hạt nhân nguyên tử như uranium bị tách ra. Khác với nhiên liệu hóa thạch, quá trình này không phát thải khí CO₂ gây biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, nó tạo ra chất thải phóng xạ nguy hiểm, khiến nhiều quốc gia vẫn thận trọng với điện hạt nhân. Theo Rachel Bronson của Bản tin các Nhà khoa học Nguyên tử, cuộc chiến đã thúc đẩy một “làn sóng phục hưng hạt nhân” trên toàn cầu, khi các nước tìm cách giảm rủi ro từ thị trường nhiên liệu hóa thạch. Hiện có 31 quốc gia sử dụng điện hạt nhân, chiếm khoảng 10% sản lượng điện toàn cầu, theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế; khoảng 40 quốc gia khác đang cân nhắc hoặc chuẩn bị xây dựng nhà máy.

Tại châu Á, trong bối cảnh các biện pháp ứng phó năng lượng trải dài từ tăng sử dụng than đến mua dầu thô Nga, các quốc gia có điện hạt nhân đang tìm cách khai thác tối đa các lò phản ứng hiện có. Hàn Quốc đang tăng sản lượng tại các nhà máy điện hạt nhân và đẩy nhanh bảo trì 5 lò phản ứng đang ngừng hoạt động, với kế hoạch tái khởi động vào tháng 5.

Đài Loan và Nhật Bản cũng đang đảo ngược chính sách đóng cửa các cơ sở hạt nhân sau sự cố Fukushima năm 2011, xảy ra khi động đất và sóng thần làm mất nguồn điện làm mát lò phản ứng. Đài Loan đang cân nhắc quy trình kéo dài nhiều năm để tái khởi động hai lò phản ứng, bao gồm các bước kiểm tra kỹ lưỡng, đánh giá an toàn và xác nhận hệ thống điều khiển.