Xung đột Trung Đông làm tê liệt vận tải qua Hormuz, thị trường đối mặt khan hiếm siêu tàu dầu

(Ảnh minh họa)

Giá cước tàu chở dầu đang tăng vọt, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz giảm mạnh do các công ty bảo hiểm hủy bảo hiểm rủi ro chiến tranh, và sự kết hợp của những yếu tố này đã đẩy giá dầu tăng mạnh. Hiện nay còn có một yếu tố thứ ba có thể khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn: không đủ tàu chở dầu siêu lớn.

Theo Bloomberg, trong tuần này chỉ có từ 6 đến khoảng 12 tàu siêu chở dầu có thể được thuê tại khu vực vịnh Ba Tư - với điều kiện khách hàng chấp nhận trả mức giá thuê kỷ lục mỗi ngày và xử lý được vấn đề bảo hiểm. Về lý thuyết, 12 tàu siêu chở dầu chỉ đủ để vận chuyển lượng dầu xuất khẩu trong một ngày. Mỗi tàu loại này có thể chở khoảng 2 triệu thùng dầu thô, và như Bloomberg lưu ý, quá trình bốc hàng mất khoảng hai ngày.

Cũng cần lưu ý rằng sự khan hiếm tàu siêu chở dầu để vận chuyển dầu Trung Đông xảy ra trong bối cảnh giá cước vận tải đã tăng trước đó, do các yếu tố như: các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt đối với tàu chở dầu Nga, quá trình sáp nhập và tập trung trong ngành vận tải dầu, và việc Mỹ tiếp quản ngành dầu mỏ của Venezuela.

Xu hướng này thực ra đã bắt đầu từ trước. Vào tháng 11 năm ngoái, giá thuê tàu trên tuyến Trung Đông - Trung Quốc đã tăng lên mức cao nhất trong 5 năm khi các nhà giao dịch vội vàng tìm nguồn thay thế cho dầu Nga sau khi Mỹ trừng phạt các tập đoàn dầu khí lớn của Nga là Rosneft và Lukoil.

Sau đó, đến tháng 1, giá cước giảm do nhu cầu thương mại suy yếu theo mùa, nhưng tăng trở lại trong tháng 2 khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng.

Tuy nhiên, còn một yếu tố khác. Công ty vận tải biển Hàn Quốc Sinokor Merchant Marine đã liên tục mua thêm các tàu siêu chở dầu, khiến hãng này nắm giữ cái mà Bloomberg gọi là "quyền kiểm soát chưa từng có" đối với một phần lớn đội tàu siêu chở dầu trên thế giới có thể thuê ngay lập tức. Điều này cũng góp phần đẩy giá cước tăng cao - đặc biệt là đối với các tuyến xuất phát từ Bờ Vịnh Mỹ.

Thực tế, Bloomberg cho biết Sinokor cùng với đối tác Mediterranean Shipping Company đã kiểm soát gần như toàn bộ các tàu VLCC sẵn sàng cho thuê để chở dầu từ Bờ Vịnh Mỹ.

Trong khi đó, giá thuê một tàu siêu chở dầu vận chuyển dầu thô trên tuyến Trung Đông - Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục hơn 420.000 USD mỗi ngày vào thứ Hai tuần này, và đà tăng có thể vẫn chưa dừng lại khi các cuộc tấn công tên lửa qua lại giữa Mỹ, Israel và Iran vẫn tiếp diễn. Mức giá thuê trung bình của tàu siêu chở dầu trên toàn cầu hiện đã vượt 280.900 USD/ngày.

Ngoài ra, còn có các báo cáo cho biết lực lượng Iran đang tấn công tàu chở dầu tại eo biển Hormuz. Nói cách khác, tình hình an ninh trong khu vực đang rất đáng lo ngại.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng sớm hay muộn sản lượng dầu cũng sẽ bị ảnh hưởng. Các chuyên gia của JPMorgan cho biết trong một báo cáo tuần này:

"Nếu eo biển Hormuz vẫn chưa hoạt động trở lại, thời gian đang cạn dần. Nếu không được mở lại trong vòng 21 ngày, việc đóng giếng và cắt giảm sản lượng thượng nguồn có thể bắt đầu".

Thực tế, việc đóng giếng dầu đã bắt đầu ở Iraq.

Tình hình tại vịnh Ba Tư đã buộc nhà sản xuất dầu lớn thứ hai của OPEC là Iraq phải tạm ngừng tới 1,5 triệu thùng dầu/ngày. Theo các quan chức Iraq, đây có thể chỉ là khởi đầu, và tổng sản lượng bị cắt giảm có thể lên tới 3 triệu thùng/ngày.

Con số này gần tương đương toàn bộ lượng dầu xuất khẩu của Iraq, vốn dao động 3,2-3,4 triệu thùng/ngày. Đáng chú ý, 3 triệu thùng/ngày cũng gần bằng lượng dư cung toàn cầu mà IEA ước tính.

Và Iraq sẽ không phải quốc gia duy nhất phải đóng giếng nếu chiến tranh kéo dài.