Xung đột tại Trung Đông đe dọa an ninh năng lượng châu Á

(Ảnh minh họa)

Iran là nước có trữ lượng dầu lớn và nằm ngay cạnh tuyến vận chuyển trọng yếu là eo biển Hormuz, nơi mỗi ngày khoảng 20% lượng dầu khí thế giới phải đi qua để tới các thị trường tiêu thụ, đặc biệt là ở châu Á. Việc Mỹ và Israel tiến hành không kích vào Iran từ cuối tháng 2/2026 đã khiến Hà Lan, Hồng Kông và nhiều hãng vận tải đường biển phải ngừng đi qua eo Hormuz vì lý do an toàn, làm đảo lộn nguồn dầu toàn cầu.

Phản ứng của Iran và nguy cơ gián đoạn nguồn cung

Trong phản ứng với các đòn tấn công, Iran đã ra lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cảnh báo và gần như cấm các tàu đi qua Hormuz, khiến một phần lớn lưu lượng dầu biển bị tạm dừng. Một số nguồn tin thậm chí ghi nhận việc Tehran đe dọa “đốt bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua” - điều này khiến thị trường lo ngại về khả năng gián đoạn tận gốc của tuyến vận tải dầu lớn nhất thế giới nếu xung đột leo thang.

Hệ quả giá dầu và tâm lý thị trường

Ngay sau các cuộc tấn công, giá dầu thế giới lập tức tăng mạnh khi các nhà đầu tư bắt đầu tính thêm rủi ro địa chính trị vào giá cả. Điều này phản ánh tâm lý thị trường lo ngại về khả năng cắt đứt nguồn cung từ Trung Đông, đặc biệt nếu Hormuz bị hạn chế hoàn toàn. Việc Iran kiểm soát lối ra vào tuyến đường này khiến các quốc gia tiêu thụ lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Ấn Độ cực kỳ nhạy cảm với biến động nguồn cung.

Ảnh hưởng đặc biệt tới châu Á

Hầu hết các nền kinh tế lớn ở châu Á nhập khẩu phần lớn dầu mỏ từ Trung Đông, và Iran là một trong những nhà cung cấp chính, đặc biệt đối với Trung Quốc - nước mua một lượng đáng kể dầu Iran dù các biện pháp trừng phạt quốc tế còn áp dụng. Tuyến Hormuz cũng là “điểm nghẽn” buộc hầu hết dầu xuất đi từ khu vực này phải qua tuyến đường duy nhất, nên bất kỳ xung đột nào làm gián đoạn hoạt động ở đây đều trực tiếp ảnh hưởng đến năng lực cung cấp năng lượng của các nền kinh tế châu Á.

Ảnh hưởng dài hạn và chiến lược năng lượng

Căng thẳng mới nhắc lại thực tế rằng phụ thuộc vào xuất khẩu dầu truyền thống khiến các nền kinh tế dễ tổn thương trước khủng hoảng địa chính trị, buộc nhiều nước phải đẩy mạnh dự trữ chiến lược, tìm nguồn thay thế và đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng. Đồng thời, nó cũng cho thấy các tuyến vận tải như Hormuz không chỉ là hạ tầng kinh tế, mà còn là mắt xích chiến lược trong toàn bộ mạng lưới năng lượng toàn cầu.

Mỹ tái khẳng định đe dọa rút khỏi IEA

Cơ hội điện giá rẻ cho người dân Philippines?

Đâu là các động lực chính của đổi mới năng lượng?