Sửa Luật Đất đai: Đề nghị làm rõ quy hoạch, giá đất và phân cấp thẩm quyền

Sáng 22/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, các đại biểu nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thừa uỷ quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật Đất đai (sửa đổi); Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật này.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp.

Điều chỉnh quy hoạch, đổi mới cơ chế tài chính đất đai

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và các nghị quyết, kết luận liên quan; đồng thời giải quyết những bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Đất đai năm 2024.

Một yêu cầu cấp thiết là bảo đảm các quy định về phân cấp, phân quyền và tháo gỡ vướng mắc đất đai được thực hiện liên tục. Theo các nghị quyết của Quốc hội, một số cơ chế đang được triển khai theo nghị định, nghị quyết của Chính phủ chỉ có hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027. Vì vậy, Luật cần được ban hành trước ngày 1/3/2027 để tránh khoảng trống pháp lý.

Dự thảo Luật gồm 13 chương, 112 điều, giảm đáng kể so với Luật Đất đai năm 2024. Các quy định liên quan trực tiếp đến quyền của người sử dụng đất được tiếp tục thể hiện trong Luật, trong khi nhiều nội dung chi tiết về trình tự, thủ tục được giao Chính phủ quy định.

Mục tiêu xuyên suốt là tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai, đẩy mạnh cải cách hành chính và đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Bộ trưởng Bộ Tư Pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, dự thảo không quy định quy hoạch sử dụng đất riêng mà xác định nội dung sử dụng đất trong quy hoạch tỉnh. Kế hoạch sử dụng đất cấp xã được định hướng đơn giản hóa, số hóa và tích hợp với các quy hoạch liên quan.

Trong lĩnh vực giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, dự thảo kế thừa các căn cứ hiện hành, đồng thời bổ sung việc xem xét tiến độ sử dụng đất và tiến độ đầu tư của các dự án trước đó. Quy định về đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư và các trường hợp thực hiện dự án thông qua nhận chuyển quyền sử dụng đất cũng được rà soát, hoàn thiện.

Đáng chú ý, về tài chính đất đai và giá đất, dự thảo bỏ quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế định giá dựa trên bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất. Việc xác định giá đất phải bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, dựa trên dữ liệu và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Dự thảo cũng bổ sung, hoàn thiện các quy định về tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất và chi phí xây dựng hạ tầng.

Về cải cách thủ tục, mỗi thửa đất dự kiến được gắn mã định danh duy nhất trên toàn quốc; đăng ký đất đai và Giấy chứng nhận bản giấy hoặc điện tử có giá trị pháp lý như nhau. Cơ quan giải quyết thủ tục không được yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu.

Thẩm quyền quản lý được phân định giữa cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời cho phép UBND cấp tỉnh phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã căn cứ tình hình thực tế và năng lực thực hiện.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát các chính sách quan trọng

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Đất đai để thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW. Tuy nhiên, dự thảo cần tiếp tục được hoàn thiện nhằm bảo đảm thống nhất pháp luật và hạn chế phát sinh vướng mắc khi triển khai.

Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Về phân loại đất và quy hoạch sử dụng đất, Ủy ban đề nghị chỉ duy trì các loại đất thực sự cần thiết cho công tác quản lý theo chỉ tiêu quy hoạch. Những loại đất cần kiểm soát chặt về diện tích như đất rừng, đất lúa, đất quốc phòng và đất an ninh phải được quản lý theo quy hoạch sử dụng đất quốc gia. Đối với các loại đất còn lại, cần chuyển từ quản lý theo chỉ tiêu cứng sang quản lý theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Riêng kế hoạch sử dụng đất cấp xã, cơ quan thẩm tra yêu cầu làm rõ mục đích và vai trò, bảo đảm đây thực sự là công cụ tổng hợp nhu cầu, theo dõi tiến độ công việc, không trở thành một hình thức quy hoạch khác. Kế hoạch này không nên có giá trị pháp lý bắt buộc hoặc được sử dụng làm căn cứ pháp lý để cho phép triển khai dự án đầu tư.

Về phân cấp thẩm quyền, Ủy ban đề nghị quy định rõ trong Luật những nội dung ảnh hưởng lớn đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, cộng đồng, đặc biệt là bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Việc phân cấp phải bảo đảm ổn định, thống nhất trên cả nước và không làm thay đổi nguyên tắc phân quyền theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Chính phủ cần hướng dẫn đầy đủ, tăng cường kiểm tra, giám sát để kịp thời xử lý những bất cập phát sinh.

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý việc hoàn thiện quy định về công chứng, chứng thực hợp đồng đất đai phải đồng bộ với các dự án luật liên quan, gồm Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở và Luật Công chứng.

Đối với tổ chức phát triển quỹ đất, Ủy ban đề nghị làm rõ mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động và tài chính, tránh nguy cơ lạm dụng chính sách khi một đơn vị vừa thực hiện nhiệm vụ công vừa tham gia đầu tư, kinh doanh. Hoạt động của tổ chức này cần bảo đảm tính chất không vì mục đích lợi nhuận và thực hiện nhiệm vụ theo chỉ đạo của cơ quan quản lý nhà nước.

Với cơ chế thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại, cơ quan thẩm tra cho rằng hồ sơ chưa đánh giá đầy đủ ưu, nhược điểm của hai phương án Chính phủ đề xuất, đồng thời đề nghị thống nhất một phương án chính sách để trình Quốc hội xem xét.

Ngoài ra, cần tiếp tục rà soát quy định về đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận, xử lý các hồ sơ tồn đọng; tháo gỡ vướng mắc trong định giá đất tại khu, cụm công nghiệp đầu tư bằng ngân sách và khai thác tài sản công là trụ sở làm việc. Việc quản lý đất sau cổ phần hóa cũng cần phân biệt rõ nguồn gốc, hình thức sử dụng đất của doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập để xây dựng cơ chế phù hợp.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện dự thảo, làm rõ tính khả thi của thời điểm có hiệu lực và bảo đảm đồng bộ với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản cùng các quy định pháp luật có liên quan.

Lãnh đạo Quốc hội sốt ruột với luật Đất đai, Bộ trưởng khẳng định không lùi

Thủ tướng: Lấy thực tiễn làm thước đo để nghiên cứu sửa Luật Đất đai

Sửa Luật Đất đai 2024: Gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển