Sửa Luật Bảo vệ môi trường: Giảm thủ tục, mở đường cho thị trường carbon

Sáng 22/9, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp.

Dự án luật được xây dựng sau 5 năm thực hiện Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, đồng thời nhằm cập nhật các chủ trương mới của Đảng, quy định pháp luật có liên quan và các điều ước quốc tế. Theo dự thảo, 78/171 điều được sửa đổi, bổ sung, trong đó có hai điều hoàn toàn mới.

Một trong những định hướng lớn của lần sửa đổi này là tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính về môi trường. Theo đó, một số đối tượng có mức độ rủi ro thấp sẽ được đưa ra khỏi diện phải thực hiện đánh giá tác động môi trường hoặc xin giấy phép môi trường, chuyển sang hình thức đăng ký môi trường.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng giảm chi phí và thời gian tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời tập trung nguồn lực quản lý vào những dự án có nguy cơ tác động lớn đến môi trường.

Phân loại dự án phải rõ để tránh khoảng trống quản lý

Tại phiên họp, các ý kiến đồng tình với chủ trương đơn giản hóa việc phân loại dự án đầu tư từ 4 nhóm xuống 3 nhóm, đồng thời thu hẹp phạm vi các dự án phải thực hiện đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, cùng với việc giảm tiền kiểm, yêu cầu đặt ra là phải thiết lập cơ chế hậu kiểm đủ mạnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến tiêu chí môi trường để phân loại dự án, đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, đối tượng phải có giấy phép môi trường và đối tượng chỉ cần đăng ký môi trường.

Theo đó, cần xác định rõ từng nhóm dự án tương ứng với nghĩa vụ môi trường nào, tránh tình trạng quy định không đủ rõ dẫn tới khoảng trống quản lý hoặc phát sinh chồng chéo trong thực hiện.

Một vấn đề khác được lưu ý là thẩm quyền thẩm định đánh giá tác động môi trường. Dự thảo phân cấp mạnh hơn cho UBND cấp tỉnh, song cần có cơ chế xử lý đối với những dự án có tác động liên tỉnh, liên vùng hoặc xuyên biên giới. Đồng thời, cần làm rõ việc phối hợp, lấy ý kiến giữa các địa phương và trách nhiệm điều phối của cơ quan quản lý môi trường ở Trung ương.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cũng cho rằng việc giảm một nhóm dự án không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường là phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục, nhưng phải đi kèm cơ chế hậu kiểm tương xứng.

Chuyển quản trị môi trường sang dữ liệu và rủi ro

Bên cạnh cải cách thủ tục, dự thảo Luật hướng tới thay đổi phương thức quản trị môi trường theo hướng dựa nhiều hơn vào dữ liệu và mức độ rủi ro.

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo bổ sung các cơ chế chuyển đổi số, giám sát nguy cơ ô nhiễm và suy thoái môi trường. Đồng thời, các chính sách về tái chế, tái sử dụng chất thải, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất tiếp tục được hoàn thiện.

Quản lý chất lượng môi trường không khí, môi trường nước cũng được điều chỉnh theo khả năng chịu tải; đồng thời bổ sung các quy định về kiểm kê khí thải và thiết lập vùng phát thải thấp.

Đối với biến đổi khí hậu, dự thảo chuyển trọng tâm từ cách tiếp cận giảm nhẹ sang quản lý phát thải khí nhà kính, trong đó đặt ra yêu cầu kiểm kê khí nhà kính hằng năm.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương mới về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, trong đó có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, dịch vụ và mô hình kinh doanh xanh, tuần hoàn.

Một nội dung được nhấn mạnh là yêu cầu lượng hóa rõ các tiêu chí liên quan đến đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường, phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính và chứng nhận Nhãn sinh thái. Việc quy định rõ tiêu chí được đặt ra nhằm hạn chế khoảng trống trong áp dụng pháp luật.

Về nguồn lực, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu việc bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường, phù hợp với Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ​giải trình tại phiên họp

Giải trình tại phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh việc sửa luật phải bám sát và cụ thể hóa Kết luận 75-KL/TW về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong tình hình mới.

Theo đó, phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với bảo vệ môi trường, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao nhưng không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng đơn thuần. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cũng phải đi cùng nguồn lực, năng lực thực thi, kiểm tra và giám sát, đồng thời xác định rõ trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương.

Hoàn thiện cơ chế thị trường carbon

Một nội dung khác được yêu cầu tiếp tục hoàn thiện là cơ chế trao đổi kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon với quốc tế.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị nghiên cứu tỷ lệ kết quả giảm nhẹ phát thải và tín chỉ carbon cần được giữ lại để phục vụ mục tiêu giảm phát thải trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định, bảo đảm phù hợp từng giai đoạn và lợi ích quốc gia.

Cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện chính sách huy động nguồn lực xã hội cho bảo vệ môi trường, khuyến khích sản xuất, kinh doanh xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và thúc đẩy thị trường carbon.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ các ý kiến, hoàn thiện dự thảo Luật, nhất là những nội dung mới, phức tạp và còn có ý kiến khác nhau.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sau khi dự thảo được tiếp thu, giải trình và chỉnh lý.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét nhiều nội dung quan trọng về tư pháp, ngân sách và giám sát tài sản công

UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi)

Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Làm rõ cơ chế phát triển khu đô thị lấn biển