Mỹ: California ưu ái ngành dầu khí như thế nào?

Giấy phép phát thải miễn phí có thể được California cấp cho các nhà máy lọc dầu và các doanh nghiệp phát thải lớn. (Ảnh: AFP)

Mười thành viên Hội đồng Tài nguyên Không khí California đã bỏ phiếu thông qua các thay đổi đối với chương trình hạn ngạch và đầu tư carbon sau hai ngày điều trần kéo dài, trong đó có một ngày dành cho hàng trăm ý kiến công chúng.

Việc cải tổ diễn ra sau hoạt động vận động hành lang mạnh mẽ của ngành dầu khí, cùng sức ép từ chính quyền Thống đốc Gavin Newsom nhằm duy trì hoạt động của các nhà máy lọc dầu trong bối cảnh giá xăng tăng cao.

Quyết định này có thể dẫn tới tranh cãi về ngân sách tại Sacramento. Văn phòng Phân tích Lập pháp dự báo doanh thu đấu giá hạn ngạch carbon dành cho các chương trình khí hậu của bang sẽ giảm từ khoảng 4 tỷ USD xuống còn khoảng 2 tỷ USD mỗi năm theo cơ chế mới.

Khoản hụt thu này có thể khiến các chương trình mà các nhà lập pháp đã nỗ lực bảo vệ nguồn vốn năm ngoái gần như không còn kinh phí, gồm nhà ở giá phải chăng, giao thông công cộng, nước sạch cho cộng đồng thu nhập thấp và giám sát ô nhiễm tại các khu vực ô nhiễm nhất California.

Văn phòng Thống đốc cho rằng đây là giải pháp dung hòa giữa bất ổn kinh tế và mục tiêu khí hậu của bang. Việc đóng cửa các nhà máy lọc dầu cùng cuộc chiến Iran - Israel đã đẩy giá xăng trung bình tại California vượt 6 USD/gallon.

Trong một tuyên bố, ông Newsom muốn nhân dịp này để đối lập với Tổng thống Donald Trump. "Trong khi ông Trump tiếp tục tạo ra hỗn loạn và bất ổn, California vẫn tập trung bảo vệ nền kinh tế, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy tương lai năng lượng sạch mà mọi người dân California xứng đáng được hưởng", ông nói.

Các tổ chức môi trường cảnh báo những thay đổi này là sự ưu ái dành cho ngành nhiên liệu hóa thạch, làm suy yếu chương trình duy nhất của California đặt ra mức trần cứng đối với phát thải khí nhà kính.

Katelyn Roedner Sutter, Giám đốc cấp cao của Quỹ Bảo vệ Môi trường tại California, gọi quyết định này là "sai lầm nghiêm trọng" vì đặt lợi ích của các đơn vị gây ô nhiễm lên trên cộng đồng.

Bahram Fazeli, Giám đốc chính sách của Communities for a Better Environment, cho biết: "Các cơ quan quản lý không khí dưới quyền Newsom đang trao hàng tỷ USD cho các lãnh đạo ngành dầu khí, đánh đổi bằng khí hậu, sức khỏe và khả năng chi trả của các gia đình lao động, thông qua một quy trình vội vã làm hạn chế sự tham gia thực chất của công chúng".

Chương trình vận hành ra sao và thay đổi gì?

Thị trường carbon 13 năm tuổi của California buộc các đơn vị phát thải lớn phải mua giấy phép phát thải, trong khi bang hạ dần tổng hạn ngạch mỗi năm. Cuộc bỏ phiếu hôm thứ Sáu sẽ giảm số lượng giấy phép này và tạo ra một chương trình trợ cấp mới trong khuôn khổ thị trường carbon.

Chương trình mới, vẫn có thể tiếp tục được điều chỉnh, sẽ tạo ra một quỹ giấy phép phát thải miễn phí cho doanh nghiệp có giá trị lên tới 4 tỷ USD. Các công ty cam kết đầu tư vào năng lượng sạch và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng có thể được cấp các giấy phép này để đổi lấy các khoản đầu tư xanh.

Quỹ này sẽ được giới hạn ở 118,3 triệu giấy phép - đúng bằng số lượng mà hội đồng cho rằng phải được rút khỏi thị trường để California đạt mục tiêu khí hậu năm 2030. Các tổ chức môi trường cho rằng đề xuất này có nguy cơ xóa bỏ tác dụng của các đợt cắt giảm đó.

Một nửa số giấy phép được dành cho ngành nhiên liệu hóa thạch. Một phân tích gần đây của Berkeley, do Chủ tịch một ủy ban độc lập giám sát thị trường carbon thực hiện, cho thấy các nhà máy lọc dầu có thể nhận được nhiều giấy phép miễn phí hơn mức cần thiết để bù đắp lượng phát thải của họ.

Hội đồng Tài nguyên Không khí bảo vệ thiết kế của chương trình. Các quan chức cho biết các tín chỉ này chỉ dành cho các công ty thực hiện dự án giảm phát thải carbon, có giới hạn, mang tính tạm thời và có thể bị thu hồi nếu bị sử dụng sai mục đích.

Theo họ, kế hoạch này nhằm duy trì hoạt động của các nhà máy lọc dầu California trong bối cảnh ngày càng nhiều cơ sở đóng cửa và thị trường toàn cầu chịu áp lực. Cơ quan quản lý cũng cho rằng chương trình sửa đổi sẽ thúc đẩy đầu tư năng lượng sạch trong lúc chính quyền ông Trump cắt giảm hỗ trợ của liên bang.

Những yếu tố nào ảnh hưởng tới ngành dầu khí đến hết năm 2026?

EZOps ra mắt công cụ tạo tác vụ bằng AI cho ngành dầu khí

Cuộc cách mạng dữ liệu trong ngành dầu khí