Dầu thô và nhiên liệu Trung Quốc đứng trước ngã rẽ mới

Trung Quốc có tiếp tục hạn chế nhập khẩu khi giá vẫn cao, hay các nhà máy lọc dầu sẽ tăng mua để tránh phải sử dụng lượng dầu tồn kho? (Ảnh minh họa: SCMP)

Nhập khẩu dầu thô bằng đường biển của Trung Quốc tăng nhẹ trong tháng 8 so với tháng 7, nhưng vẫn thấp hơn gần 40% so với trước khi xung đột ở Iran bắt đầu.

Theo dữ liệu của Kpler, Trung Quốc - nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới - tiếp nhận khoảng 7,14 triệu thùng/ngày (bpd) dầu thô bằng đường biển trong tháng 8, tăng từ 6,93 triệu bpd trong tháng 7. Tuy nhiên, con số này thấp hơn 4,27 triệu bpd so với mức trung bình 11,41 triệu bpd trong ba tháng trước cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28/2.

Việc Trung Quốc cắt giảm mạnh nhập khẩu đã khiến nước này gánh phần lớn mức điều chỉnh nguồn cung dầu từ Trung Đông, trong bối cảnh dòng chảy qua eo biển Hormuz bị hạn chế. Lượng dầu đi qua tuyến đường này hiện vẫn thấp hơn đáng kể mức gần 20 triệu bpd trước xung đột.

Tại châu Á, nhập khẩu dầu thô bằng đường biển trong tháng 8 đạt 22,64 triệu bpd, giảm nhẹ so với 23,40 triệu bpd của tháng 7 và thấp hơn 16% so với mức trung bình 26,93 triệu bpd trong ba tháng trước cuối tháng 2. Mức giảm của toàn châu Á gần như tương đương với mức giảm riêng của Trung Quốc.

Thị trường vốn đã dự đoán Trung Quốc sẽ giảm nhập khẩu do giá dầu tăng vì xung đột Iran, nhưng quy mô sụt giảm vẫn gây bất ngờ. Trung Quốc thường giảm mua khi giá tăng và tranh thủ tích trữ khi giá giảm.

Giá dầu Brent từng tăng 75% kể từ khi xung đột bắt đầu, lên mức cao nhất trong 4 năm là 126,41 USD/thùng vào ngày 30/4. Đến ngày 4/9, giá giảm còn 96,28 USD/thùng nhưng vẫn cao hơn mức mà nhiều nhà máy lọc dầu Trung Quốc cảm thấy có thể mua thoải mái.

Câu hỏi đối với thị trường dầu hiện nay là: Trung Quốc có tiếp tục hạn chế nhập khẩu khi giá vẫn cao, hay các nhà máy lọc dầu sẽ tăng mua để tránh phải sử dụng lượng dầu tồn kho?

Dòng dầu từ Iran và Nga

Một yếu tố quan trọng là các nhà máy lọc dầu độc lập quy mô nhỏ của Trung Quốc đang mất dần khả năng tiếp cận dầu Iran do lệnh phong tỏa của hải quân Mỹ. Khi nguồn dầu Iran cạn dần, các nhà máy này chỉ còn hai lựa chọn: mua dầu từ nhà cung cấp khác với giá cao hơn hoặc giảm công suất lọc dầu.

Trung Quốc đang tăng mua dầu từ Nga, một nước cũng chịu lệnh trừng phạt của phương Tây. Tuy nhiên, điều này khiến Trung Quốc phải cạnh tranh nguồn dầu với Ấn Độ, quốc gia cũng đang chuyển sang dầu Nga để bù đắp nguồn cung thiếu hụt từ Trung Đông.

Nhập khẩu dầu Nga bằng đường biển của Trung Quốc đạt 1,68 triệu bpd trong tháng 8, tăng từ 1,40 triệu bpd trong tháng 7 và là mức cao nhất kể từ tháng 3. Ngoài ra, Trung Quốc còn nhập khoảng 1 triệu bpd dầu Nga qua đường ống.

Xuất khẩu nhiên liệu có thể thay đổi tình hình

Một yếu tố khác là liệu các nhà máy lọc dầu Trung Quốc có tăng xuất khẩu nhiên liệu hay không, bởi biên lợi nhuận đối với các sản phẩm như dầu diesel và xăng hiện rất cao tại châu Á.

Xuất khẩu các sản phẩm chưng cất nhẹ và trung bình của Trung Quốc đạt 963.000 bpd trong tháng 8, tăng mạnh từ 774.000 bpd trong tháng 7 và cao hơn mức trung bình 713.000 bpd trong ba tháng trước khi xung đột Iran bắt đầu.

Mức tăng xuất khẩu nhiên liệu gần như tương đương với mức tăng nhập khẩu dầu thô trong tháng 8. Nếu Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu nhiên liệu, nước này nhiều khả năng cũng sẽ phải tăng nhập khẩu dầu thô.

Kể từ khi xung đột ở Iran bắt đầu, việc Trung Quốc cắt giảm nhập khẩu dầu thô là một yếu tố quan trọng giúp giá dầu không tăng mạnh hơn. Tuy nhiên, việc nước này hạn chế xuất khẩu nhiên liệu trong giai đoạn tháng 4-6 lại góp phần khiến giá nhiên liệu tại châu Á duy trì ở mức cao.

Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc ồ ạt thu mua dầu Iraq

Namibia - Tâm điểm cuộc đua khoáng sản chiến lược giữa Trung Quốc và EU

Aramco làm gì để duy trì dòng chảy dầu sang Trung Quốc?

Tuyến hàng hải Bắc Cực mới của Trung Quốc: Tiềm năng lớn nhưng đầy rủi ro

Trung Quốc tạm dừng xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ trước thềm hội nghị thượng đỉnh