Chính phủ thúc đẩy hoàn thiện mạng lưới cao tốc

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 05/CĐ-TTg ngày 20/01/2026, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương rà soát, đầu tư nâng cấp, hoàn thiện các tuyến cao tốc đã được xây dựng theo quy mô phân kỳ, sớm đạt tiêu chuẩn cao tốc hoàn chỉnh theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Công điện được gửi tới Bộ trưởng các Bộ: Công an, Xây dựng, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường cùng Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đây là bước chỉ đạo tiếp theo trong tiến trình thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, trong đó hạ tầng giao thông giữ vai trò then chốt, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế và liên kết vùng.

Thời gian qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, hàng loạt dự án đường bộ cao tốc đã được triển khai với tiến độ khẩn trương, quy mô lớn. Đến nay, cả nước đã đưa vào khai thác gần 3.345 km tuyến chính đường bộ cao tốc, 458 km nút giao và đường dẫn, vượt mục tiêu Đại hội XIII đề ra. Riêng trong năm 2025, thêm 1.491 km cao tốc được hoàn thành, đặc biệt là việc cơ bản hoàn thành, thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam, nối liền từ Cao Bằng đến Cà Mau, tạo trục giao thông huyết mạch xuyên suốt đất nước.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 05/CĐ-TTg ngày 20/01/2026 về việc khẩn trương rà soát, đầu tư nâng cấp hoàn thiện các tuyến đường bộ cao tốc đã đầu tư theo quy mô phân kỳ.

Đằng sau những con số ấn tượng ấy là sự nỗ lực vượt bậc của cả hệ thống chính trị và đội ngũ trực tiếp tham gia xây dựng công trình. Các bộ, ngành, địa phương đã chủ động tìm kiếm, huy động đa dạng nguồn vốn; các ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn, nhà thầu, cùng đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân lao động làm việc với tinh thần “vượt nắng, thắng mưa, không thua bão gió”, “3 ca, 4 kíp”, “làm ngày, làm đêm, làm thêm ngày nghỉ”. Thủ tướng Chính phủ đã biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự đồng lòng, chung sức của các tập thể, cá nhân trong triển khai đầu tư các dự án cao tốc thời gian qua.

Ở giai đoạn trước, nhằm sớm nối thông các tuyến cao tốc, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, trong bối cảnh nguồn lực đầu tư còn hạn chế, nhiều dự án được áp dụng phương án đầu tư phân kỳ. Theo đó, quy mô mặt cắt ngang, số làn xe, làn dừng khẩn cấp hay tốc độ khai thác được thiết kế ở mức phù hợp với khả năng huy động vốn và nhu cầu vận tải tại thời điểm đầu tư. Trước tháng 11/2024, khi chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc, Bộ Xây dựng và các địa phương đã đề xuất, phê duyệt nhiều đoạn, tuyến cao tốc với quy mô phân kỳ như 2 làn xe hoặc 4 làn xe nhưng chưa bố trí đầy đủ làn dừng xe khẩn cấp liên tục.

Thực tiễn khai thác cho thấy, việc sớm đưa các tuyến cao tốc vào sử dụng đã góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian di chuyển và tăng cường liên kết vùng. Tuy nhiên, mô hình đầu tư phân kỳ cũng bộc lộ những hạn chế nhất định, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, ùn tắc và tai nạn, nhất là khi lưu lượng phương tiện ngày càng gia tăng.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn, Chính phủ đã chỉ đạo điều chỉnh, đầu tư hoàn chỉnh nhiều tuyến cao tốc, đồng thời yêu cầu xây dựng khung tiêu chuẩn thống nhất cho hệ thống cao tốc quốc gia. Ngày 15/11/2024, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 57/2024/TT-BGTVT, kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc QCVN 117:2024/BGTVT, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Quy chuẩn này quy định rõ quy mô tối thiểu 4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp bố trí liên tục, quy định tốc độ khai thác, đồng thời yêu cầu đầu tư đồng bộ các công trình phụ trợ như đường gom, trạm dừng nghỉ, trung tâm quản lý điều hành giao thông, công trình kiểm soát tải trọng.

Trong bối cảnh đó, Công điện số 05/CĐ-TTg nhấn mạnh yêu cầu khẩn trương rà soát, đề xuất phương án đầu tư nâng cấp các tuyến cao tốc đã và đang đầu tư theo quy mô phân kỳ, đặc biệt là các dự án được phê duyệt trước ngày 01/01/2025. Bộ Xây dựng được giao chủ trì tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/02/2026. Các địa phương chủ động xây dựng phương án đối với các tuyến do mình quản lý; Bộ Tài chính phối hợp bố trí nguồn vốn; Bộ Công an tăng cường bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong quá trình khai thác và nâng cấp.

Việc thúc đẩy hoàn thiện mạng lưới cao tốc sau khi thông xe toàn tuyến Bắc - Nam cho thấy quyết tâm của Chính phủ không chỉ dừng lại ở “có đường”, mà hướng tới “đường đạt chuẩn, an toàn, hiệu quả”, qua đó tạo nền tảng hạ tầng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Lãnh đạo Chính phủ dự lễ khởi công các dự án thành phần của tuyến cao tốc Bắc – Nam

Lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông

Đẩy nhanh tiến độ GPMB, xử lý vướng mắc trong thực hiện cao tốc Bắc – Nam phía Đông

Thủ tướng yêu cầu thực hiện công việc phải thực chất, hiệu quả