Chân dung lãnh tụ tối cao mới của Iran

Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei.

Các thành viên của cơ quan giáo sĩ chịu trách nhiệm lựa chọn nhà lãnh đạo cao nhất của đất nước cho biết hôm Chủ nhật rằng ông Mojtaba Khamenei đã được bầu thông qua một cuộc bỏ phiếu mà họ mô tả là "mang tính quyết định". Hội đồng này kêu gọi người dân đoàn kết ủng hộ ban lãnh đạo mới trong giai đoạn khó khăn của đất nước.

Trong một tuyên bố được các cơ quan truyền thông nhà nước Iran đăng tải, cơ quan này kêu gọi người dân trên khắp đất nước - "đặc biệt là các tinh hoa và trí thức tại các chủng viện và trường đại học" - tuyên thệ trung thành và bảo vệ sự đoàn kết quốc gia.

Mojtaba Khamenei là ai?

Mojtaba Khamenei, con trai thứ hai của Đại giáo chủ Ali Khamenei, đã được lựa chọn làm người kế nhiệm lãnh tụ tối cao vừa thiệt mạng của Iran.

Cơ quan giáo sĩ chịu trách nhiệm lựa chọn nhà lãnh đạo cao nhất của Iran đã công bố quyết định này vào Chủ nhật và kêu gọi người dân Iran đoàn kết ủng hộ ông, đồng thời duy trì sự thống nhất quốc gia.

Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, chưa từng giữ chức vụ do bầu cử nào và hiếm khi xuất hiện trước công chúng. Sinh năm 1969 tại Mashhad, ông theo học thần học Hồi giáo tại các chủng viện tôn giáo ở Qom và dành phần lớn cuộc đời làm việc trong văn phòng của cha mình.

Quyết định bổ nhiệm được đưa ra sau khi Ali Khamenei qua đời. Ông đã lãnh đạo Iran gần bốn thập kỷ trước khi thiệt mạng trong một cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel nhằm vào Tehran vào ngày 28/2, trong ngày đầu tiên của cuộc chiến với Israel.

Việc Mojtaba Khamenei lên nắm quyền đánh dấu lần đầu tiên kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, quyền lực cao nhất tại Iran được chuyển giao từ cha sang con. Các nhà phân tích cho rằng động thái này có thể gây tranh luận trong nội bộ Iran, nơi cuộc cách mạng trước đây nhằm chấm dứt chế độ cai trị mang tính cha truyền con nối dưới thời Shah.

Trên khắp hệ thống chính trị và an ninh của Iran, các quan chức nhanh chóng bày tỏ sự ủng hộ đối với nhà lãnh đạo mới. Truyền thông nhà nước cho biết lực lượng vũ trang đã tuyên thệ trung thành với ông, trong khi lãnh đạo Quốc hội nói rằng việc đi theo Mojtaba Khamenei là "nghĩa vụ tôn giáo và quốc gia".

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đầy quyền lực cũng tuyên bố trung thành, khẳng định sẵn sàng làm theo chỉ đạo của lãnh tụ mới trong bối cảnh khủng hoảng hiện nay.

Phản ứng từ Mỹ

Tuy nhiên, quyết định bổ nhiệm này đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Phát biểu trước đó vào Chủ nhật, ông Trump cảnh báo rằng lãnh tụ tối cao tiếp theo của Iran "sẽ không tồn tại lâu" nếu Tehran không nhận được sự chấp thuận của Washington.

Trước đây, ông Trump từng gọi Mojtaba Khamenei là lựa chọn "không thể chấp nhận được" và cho rằng Mỹ nên có vai trò trong việc định hình tương lai chính trị của Iran.

Mojtaba Khamenei được cho là đã xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các giáo sĩ bảo thủ và các thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, điều mà các nhà phân tích cho rằng đã giúp củng cố ảnh hưởng của ông trong cấu trúc quyền lực của Iran.

Tên tuổi của ông trở nên nổi bật trong cuộc bầu cử tổng thống gây tranh cãi năm 2009, khi các nhân vật cải cách cáo buộc ông ủng hộ chiến dịch trấn áp an ninh đối với các cuộc biểu tình sau bầu cử. Ông chưa từng công khai bình luận về những cáo buộc này.

Trong khi đó, xung đột khu vực tiếp tục lan rộng. Các cuộc tấn công của Iran được ghi nhận trên khắp khu vực Vùng Vịnh, với Ả Rập Xê-út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar, Bahrain và Kuwait đều báo cáo các vụ tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tên lửa.

Giới chức Ả Rập Xê-út cho biết họ đã đánh chặn 15 máy bay không người lái, trong khi một vật thể bay rơi xuống thành phố Al-Kharj khiến hai người thiệt mạng và 12 người khác bị thương, theo các quan chức phòng vệ dân sự.

Việc Iran lựa chọn ông Mojtaba Khamenei làm lãnh tụ tối cao mới, cũng được xem là một yếu tố khiến giá dầu thế giới tăng vượt mốc 100 USD/thùng vào sáng nay.

Ở thời điểm viết bài, giá WTI giao dịch ở ngưỡng 116,6 USD/thùng; trong khí giá chuẩn Brent dừng lại ở mức 116,8 USD/thùng.