Cần phải thành lập “Tòa án gia đình”!

07:04 | 12/04/2015

|
Theo kế hoạch, trong năm 2015 Tòa án Gia đình (TAGĐ) và Người chưa thành niên sẽ được thành lập để nâng cao hiệu quả việc bảo vệ trẻ em. Khi đó toàn bộ những vấn đề liên quan đến gia đình, trẻ em như: Việc ly hôn liên quan đến trẻ em hay những vấn đề vi phạm quyền trẻ em mà người lớn vi phạm… đều được xét xử ở đây. Theo các chuyên gia pháp lý, nếu mô hình này được thành lập sẽ bảo vệ được trẻ em trước “sóng gió” cuộc đời.

Năng lượng Mới số 412

Gay cấn những vụ án gia đình

Ở nhiều nước trên thế giới đã có TAGĐ. Theo các chuyên gia xã hội học, nếu coi gia đình là hạt nhân xã hội đặc thù, một bộ phận của xã hội thì cũng cần có một tòa án đặc thù. Bởi nhiều khi xung đột không đơn thuần là chạm trán của người trong xã hội với nhau mà là xung đột giữa những người có quan hệ máu mủ, ruột thịt, có tình cảm khăng khít… Do đó, cần có một tòa án riêng - TAGĐ để xử lý những vấn đề mang tính đặc trưng của gia đình.

Tại Việt Nam, dư luận từng chứng kiến không ít những vụ án trong gia đình để lại hậu quả đau lòng cho con trẻ hay những vụ ly hôn tréo ngoe mà qua rất nhiều cấp xét xử vẫn chưa… ngã ngũ. Một câu chuyện hy hữu xảy ra tại huyện Tuy An (Phú Yên), nguyên đơn xin ly hôn là chị dâu, còn bị đơn là em chồng. Nguyên nhân cho câu chuyện hiếm thấy trên được xác định do tờ giấy đăng ký kết hôn bị… ghi nhầm. Người làm thủ tục đăng ký kết hôn làm sai thủ tục đã dẫn đến sai sót.

 Bà Ngô Thị Minh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội

Sự việc chỉ được giải quyết khi TAND huyện đưa vụ án ra xét xử, không công nhận hai anh chị là vợ chồng, hủy giấy đăng ký kết hôn mà UBND xã đăng ký giữa hai người và hủy giấy khai sinh của người con. Sự việc đã ngã ngũ nhưng hệ quả để lại thì không nhỏ. Chỉ vì những nhầm lẫn không đáng có đã dẫn đến hậu quả đối với các thành viên trong gia đình, đặc biệt là tương lai của con trẻ.

Nhắc đến những câu chuyện bi hài trong hôn nhân, một chuyên gia tâm lý công tác ở Cục Chăm sóc và Bảo vệ trẻ em (Bộ LĐ-TB&XH) cho biết: “Có những người gọi đến đường dây dây nóng chỉ để hỏi vì sao một cháu bé ngủ với bố cũng phải gọi công an? Chuyện nội bộ mà cũng cần đến công an?”.

Khi đó, vị chuyên gia thẳng thắn trả lời: “Câu hỏi nào cũng có nguyên cớ của nó, vì sao lại như vậy, tôi thì lại hiểu câu hỏi đó đặt ra cho một vấn đề khác - bạo lực gia đình. Chẳng lẽ một gia đình bình thường, êm ấm lại gọi đến công an? Cái đó để nói rằng, có khi tội ác trong gia đình có thể xuất phát từ những nguyên nhân rất nhỏ lẻ, tủn mủn”.

Trên thực tế, những vụ việc đau lòng xảy ra trong gia đình thời gian qua như: Bố giết con, chồng giận vợ mang đốt con, vợ giết chồng, giao cấu với trẻ em… đang có xu hướng gia tăng. Tất nhiên, người nào phạm tội sẽ phải đền tội nhưng khi các đương sự đứng trước vành móng ngựa, ảnh hưởng tinh thần là không hề nhỏ. Đặc biệt, đối với con trẻ, chúng sẽ phải gánh chịu những cú “sốc” tâm lý lớn mà đáng ra ở tuổi đó chúng cần được thoải mái và trong sáng nhất.

Cần “cánh tay nối dài”

Trước thực trạng trên, tại Hội thảo “Vai trò của Quốc hội trong việc đảm bảo quyền trẻ em và vấn đề dinh dưỡng để phát triển” do Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc tổ chức ngày 2-4 vừa qua, Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết, tới đây Việt Nam sẽ thành lập TAGĐ nhằm bảo vệ trẻ em.

Bên lề hội thảo, trao đổi với phóng viên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội Ngô Thị Minh cho biết, việc thành lập TAGĐ và người chưa thành niên rất cần thiết. Hiện đề án này đã được xây dựng và triển khai lấy ý kiến của tất cả các cơ quan liên quan.

Đại biểu Quốc hội Ngô Thị Minh cũng đưa ra khuyến cáo, khi triển khai TAGĐ và người chưa thành niên cần phải quan tâm đến đội ngũ cộng tác viên - “cánh tay nối dài” của tòa án. Hiện trong cả nước đang đào tạo 20 nghìn cán bộ làm nghề công tác xã hội, nhưng lại chưa có phương án để thu hút và phát huy hiệu quả đội ngũ này.

Hầu hết cán bộ làm công tác trẻ em ở các huyện, thị, xã, phường hiện nay chưa được đào tạo bài bản, chế độ phụ cấp thấp và phải làm nhiều việc khác, kiêm thêm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em. Do vậy cần có cơ chế, chính sách phù hợp để có đội ngũ cán bộ làm nghề công tác xã hội thực sự gắn bó với trẻ em, hiểu trẻ em và là “cánh tay nối dài” của tòa án gia đình và người chưa thành niên.

Nhìn nhận ở khía cạnh khác, trao đổi với phóng viên, Luật sư Nguyễn Toàn Thắng (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho rằng: “TAGĐ cần có một nền tảng pháp lý rõ ràng. Chúng ta không cần phải “đẻ” ra một luật riêng cho TAGĐ. Mà nền tảng pháp lý có thể dựa trên Luật Hôn nhân gia đình, Luật Phòng chống bạo lực gia đình, Luật Bình đẳng giới… Căn cứ trên các luật đó để xử lý và nhấn mạnh đến xử lý ở khía cạnh đạo đức. Ví dụ: Người chồng mắng chửi, hành hạ vợ… chưa đủ cấu thành tội để xử lý hình sự được thì có thể xử lý ở tòa án này”.

Việc thành lập tòa án người chưa thành niên sẽ không phát huy được hiệu quả nếu như chúng ta không xây dựng được đội ngũ những thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên, luật sư… là những người có kiến thức, trình độ, nắm bắt được tâm sinh lý của người ở tuổi chưa thành niên. Việc xây dựng các quy định về dẫn giải, tạm giữ, tạm giam, các hoạt động điều tra, truy tố… phù hợp với đặc điểm của người chưa thành niên cũng là một vấn đề rất quan trọng phải lưu tâm. Đặc biệt, trẻ phạm tội cũng phải được cải tạo, giam giữ riêng.

TS Lê Thành Dương (Viện trưởng Viện Phúc thẩm III VKSND Tối cao)


Thảo Phượng