Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện chính sách tài khóa kiểm soát giá xăng dầu

Họp báo thường kỳ Bộ Tài chính quý I/2026 (Ảnh: P.Thảo)

Tại Họp báo thường kỳ Bộ Tài chính quý I/2026, ngày 9/4, thông tin về chính sách tài khóa bình ổn giá xăng dầu thời gian qua, ông Lưu Đức Huy - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, xung đột tại Trung Đông đã tác động trực tiếp đến nguồn cung và mặt bằng giá năng lượng toàn cầu, qua đó gây sức ép lớn lên công tác điều hành trong nước.

Trong bối cảnh đó, một trong những giải pháp trọng tâm được đặt ra là đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu. Hiện nay, nguồn cung xăng dầu trong nước chủ yếu chiếm 70% từ Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Khi vận hành tối đa công suất, hai nhà máy này đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu thành phẩm trong nước, phần còn lại là nhập khẩu.

Nguồn nhập khẩu chủ yếu đến từ khu vực ASEAN, Hàn Quốc… với các điều kiện về chứng nhận xuất xứ (C/O) để được hưởng ưu đãi thuế quan. Tuy nhiên, khi xảy ra xung đột, việc tiếp cận nguồn hàng gặp nhiều khó khăn hơn, chi phí tăng lên đáng kể. Đặc biệt, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn phụ thuộc phần lớn vào nguồn dầu thô từ Trung Đông, như Kuwait, nên cũng bị ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sản xuất.

Trước áp lực về nguồn cung, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ triển khai giải pháp mang tính “mở cửa” thị trường nhập khẩu bằng việc điều chỉnh thuế suất nhập khẩu xăng dầu về mức 0%. Việc này giúp doanh nghiệp không còn bị ràng buộc bởi điều kiện xuất xứ hàng hóa, từ đó có thể linh hoạt lựa chọn nguồn cung từ nhiều thị trường khác nhau, kịp thời bù đắp thiếu hụt trong nước.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí Lưu Đức Huy thông tin về chính sách tài khóa bình ổn giá xăng dầu thời gian qua (Ảnh: P.Thảo)

Không chỉ tập trung vào nguồn cung, chính sách tài khóa còn đóng vai trò then chốt trong kiểm soát đà tăng giá. Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, cơ cấu giá cơ sở xăng dầu hiện bao gồm 3 sắc thuế chính: thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng. Khi giá thế giới tăng mạnh, việc điều chỉnh các sắc thuế này trở thành công cụ hữu hiệu để giảm áp lực lên giá bán lẻ trong nước.

Trong giai đoạn cao điểm, Chính phủ đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp như giảm thuế bảo vệ môi trường xuống mức thấp nhất, đưa thuế nhập khẩu về 0% và áp dụng cơ chế phù hợp đối với thuế giá trị gia tăng. Nhờ đó, giá xăng dầu trong nước đã được “hạ nhiệt” đáng kể, có thời điểm giảm khoảng 6.000 đồng/lít so với kịch bản không có can thiệp chính sách. Bên cạnh đó, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cũng được sử dụng linh hoạt nhằm hạn chế các cú sốc giá lan rộng đến nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan quản lý, các giải pháp nêu trên chủ yếu mang tính tình huống, được triển khai trong bối cảnh khẩn cấp và dựa trên thẩm quyền linh hoạt của Chính phủ. Điều này đặt ra yêu cầu phải sớm hoàn thiện một khuôn khổ pháp lý có tính ổn định và dài hạn hơn.

Liên quan đến vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết đã khẩn trương xây dựng dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc điều hành chính sách thuế đối với xăng dầu trong bối cảnh biến động.

Theo đó, dự thảo nghị quyết tập trung vào việc cho phép điều chỉnh linh hoạt các sắc thuế chủ chốt trong cơ cấu giá xăng dầu khi thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh. Mục tiêu là tạo “dư địa chính sách” đủ lớn để Chính phủ có thể phản ứng nhanh, kịp thời, nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ đúng thẩm quyền của Quốc hội theo quy định pháp luật.

Một điểm đáng chú ý là dự thảo cũng đề xuất cơ chế rút gọn về trình tự, thủ tục trong các tình huống khẩn cấp, cho phép chính sách có thể được áp dụng ngay sau khi được thông qua. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả điều hành, trong bối cảnh giá xăng dầu có thể biến động rất nhanh theo diễn biến thị trường quốc tế.

Hiện dự thảo nghị quyết đã được Chính phủ trình Quốc hội theo đúng quy trình và đang được các cơ quan của Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Dự kiến, nội dung này sẽ được đưa ra thảo luận và thông qua trong kỳ họp gần nhất, với mục tiêu có thể áp dụng ngay từ giữa tháng 4.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, nếu không có các công cụ tài khóa can thiệp kịp thời, giá xăng dầu trong nước sẽ chịu tác động rất lớn từ thị trường thế giới, ảnh hưởng trực tiếp tới ổn định kinh tế vĩ mô và đời sống người dân. Việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội sẽ tạo nền tảng pháp lý bền vững để ứng phó hiệu quả hơn với các cú sốc năng lượng trong tương lai.

	Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng xăng dầu xuống 0% đến hết 30/4
	Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế môi trường với xăng, dầu đến ngày 30/6/2026
	Đề xuất kéo dài thời hạn giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% đến hết tháng 6