Tổng Bí thư Tô Lâm: Đổi mới tư duy lập pháp, đưa pháp luật vào cuộc sống

11:05 | 06/04/2026

12 lượt xem

(PetroTimes) - Sáng ngày 6/4, phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản tư duy lập pháp, chuyển từ “làm luật cho đủ” sang “làm luật để phát triển”, bảo đảm pháp luật không chỉ hoàn thiện trên giấy mà thực sự đi vào cuộc sống, trở thành động lực thúc đẩy phát triển đất nước.

Mỗi đạo luật phải vì lợi ích quốc gia, dân tộc

Theo Tổng Bí thư, Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở đầu cho một nhiệm kỳ mới của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đồng thời là kỳ họp kiện toàn tổ chức bộ máy theo Hiến pháp và thể chế hóa các định hướng lớn từ Đại hội XIV của Đảng.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Tổng Bí thư khẳng định Quốc hội giữ vai trò trung tâm trong việc chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách và sức mạnh tổ chức thực tiễn.

Tổng Bí thư Tô Lâm: Đổi mới tư duy lập pháp, đưa pháp luật vào cuộc sống

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (Ảnh: quochoi.vn)

Nhấn mạnh trách nhiệm của đại biểu Quốc hội, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng, mỗi đại biểu không chỉ đại diện cho cử tri mà còn gánh vác trách nhiệm trước vận mệnh quốc gia, niềm tin của nhân dân và tương lai các thế hệ.

Định hướng trọng tâm, Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội khóa XVI phải đổi mới căn bản công tác lập pháp, xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và mang tính kiến tạo phát triển. Pháp luật phải trở thành nền tảng thể chế vững chắc, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất và mở ra không gian phát triển mới.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại của hệ thống pháp luật hiện nay như chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu liên thông, một số quy định chưa theo kịp thực tiễn, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp, làm tăng chi phí tuân thủ và làm chậm cơ hội phát triển.

Vì vậy, Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, khắc phục tình trạng “luật khung, luật ống”, chồng lấn và đẩy trách nhiệm xuống văn bản dưới luật. Mục tiêu là để mỗi đạo luật khi ban hành phải rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện và đi vào cuộc sống.

Đặc biệt, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo phát triển: pháp luật không chỉ quản lý cái đã có mà phải mở đường cho cái mới, không chỉ điều chỉnh thực tiễn mà còn kiến tạo tương lai. “Luật không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường”, nhất là đối với các lĩnh vực mới, mô hình mới và lực lượng sản xuất mới, cần mạnh dạn thí điểm có kiểm soát để tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo.

Quá trình xây dựng pháp luật cũng phải bảo đảm khoa học, dân chủ, minh bạch, lắng nghe ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhân dân. Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc, kiên quyết phòng chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.

Không để chậm trễ trở thành “điểm nghẽn” phát triển

Bên cạnh công tác lập pháp, Tổng Bí thư yêu cầu nâng tầm hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.

Theo đó, Quốc hội cần tập trung giám sát các lĩnh vực then chốt, các “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, những vấn đề bức xúc mà cử tri quan tâm, đặc biệt là việc thực hiện chủ trương của Đảng, tổ chức thi hành pháp luật, quản lý tài sản công, sử dụng nguồn lực quốc gia, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.

Hoạt động giám sát phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn cụ thể, sản phẩm cụ thể; dựa trên dữ liệu, bằng chứng và các chỉ số định lượng rõ ràng.

Đối với việc quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu nâng cao bản lĩnh, tầm nhìn và tính kịp thời. Trong giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt, mỗi quyết sách không chỉ cần đúng mà còn phải trúng và kịp thời, bởi chậm trễ có thể làm lỡ cơ hội chiến lược.

Các quyết định liên quan đến kinh tế - xã hội, ngân sách, đầu tư công, các dự án quan trọng quốc gia cần được xem xét toàn diện, khoa học, thận trọng, nhưng tuyệt đối không để sự chậm trễ trở thành điểm nghẽn của phát triển.

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Quốc hội cần nâng cao chất lượng phân tích chính sách, năng lực dự báo và đánh giá tác động để lựa chọn đúng các khâu đột phá, lĩnh vực then chốt và công trình trọng điểm, tránh dàn trải, manh mún.

Tổng Bí thư lưu ý, mỗi quyết sách phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, gắn với bối cảnh quốc tế biến động nhanh chóng và yêu cầu bảo đảm độc lập, tự chủ, an ninh và phát triển bền vững. Quốc hội quyết định cho hiện tại nhưng phải chịu trách nhiệm trước tương lai.

Cũng theo Tổng Bí thư, Quốc hội cần tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân và phản ứng chính sách nhanh hơn.

Trong đó, cần tăng cường gắn bó với nhân dân, mở rộng các kênh tiếp nhận ý kiến cử tri, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức và nhà khoa học; đồng thời đẩy mạnh công khai, minh bạch trong toàn bộ hoạt động.

Việc xây dựng Quốc hội số, hiện đại, thông minh là cần thiết, song điều quan trọng hơn là xây dựng một Quốc hội gần dân, hiểu dân, hành động vì lợi ích của nhân dân.

“Khi lòng dân được lắng nghe, ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống, thì Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.