“Nút thắt” vốn đầu tư công: Làm sao vừa bơm vốn cho tăng trưởng, vừa giữ ổn định vĩ mô?

14:27 | 21/04/2026

5 lượt xem

(PetroTimes) - Tại phiên thảo luận sáng 21/4, bài toán bảo đảm nguồn vốn cho tăng trưởng đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô tiếp tục là chủ đề thu hút nhiều ý kiến đại biểu. Các đại biểu đã đưa ra nhiều ý kiến về việc rà soát, hoàn thiện cơ chế và đưa ra giải pháp hiệu quả đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công để chủ trương lớn của Trung ương đi vào cuộc sống, tạo đột phá thực chất cho mô hình tăng trưởng mới.

Sáng 21/4, tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 và những nội dung liên quan khác.

“Nút thắt” vốn đầu tư công: Làm sao vừa bơm vốn cho tăng trưởng, vừa giữ ổn định vĩ mô?

Đại biểu Phan Duy Anh (Đoàn ĐBQH Đà Nẵng)

Phát biểu tại phiên thảo luận, Đại biểu Phan Duy Anh (Đoàn ĐBQH Đà Nẵng) cho rằng, các mục tiêu đặt ra cho giai đoạn tới thể hiện quyết tâm rất lớn, với tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm, tỷ lệ đầu tư toàn xã hội khoảng 40% GDP và hệ số ICOR giảm xuống mức 4,5-4,8. Tuy nhiên, theo đại biểu, đây là những chỉ tiêu đầy thách thức nếu nhìn vào thực tế nhiều năm qua.

Cụ thể, hệ số ICOR giai đoạn 2016-2020 ở mức 6,77 và giai đoạn 2021-2025 giảm xuống 6,43, tức chỉ cải thiện 0,34 điểm sau 5 năm. Trong khi đó, mục tiêu giai đoạn 2026-2030 yêu cầu giảm tới gần 2 điểm, một mức giảm chưa từng có. Điều này cho thấy nếu không có các giải pháp mang tính đột phá, xử lý tận gốc những tồn tại như đầu tư dàn trải, chất lượng chuẩn bị dự án chưa cao, chậm giải phóng mặt bằng hay hạn chế về nguồn vật liệu, thì mục tiêu đặt ra sẽ rất khó đạt được.

Không chỉ dừng ở hiệu quả đầu tư, chất lượng công tác dự báo và lập dự toán ngân sách cũng được các đại biểu đặc biệt quan tâm. Dù thu ngân sách năm 2025 đạt hơn 2,68 triệu tỷ đồng, vượt 36,3% dự toán, song theo đại biểu Phan Duy Anh, kết quả này phần nào phản ánh việc dự báo chưa sát thực tế - tình trạng đã kéo dài nhiều năm. Việc lập dự toán không chính xác không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến phân bổ nguồn lực, kiểm soát bội chi và nợ công. Do đó, cần đổi mới phương thức lập dự toán theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế, linh hoạt điều chỉnh chi theo khả năng thu thực tế.

Một điểm nghẽn khác tiếp tục được chỉ ra là tiến độ và chất lượng giải ngân vốn đầu tư công. Mặc dù tỷ lệ giải ngân đạt 98% kế hoạch, nhưng cơ cấu giải ngân chưa đồng đều khi vốn ngân sách địa phương vượt kế hoạch, trong khi vốn ngân sách trung ương và vốn ngoài Nhà nước còn thấp. Đáng chú ý, trong quý I/2026, tiến độ giải ngân mới đạt 10,4% dự toán, trong khi vẫn còn hàng chục nghìn tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết. Thực trạng này đòi hỏi phải làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương, đồng thời áp dụng chế tài nghiêm đối với các trường hợp chậm trễ do nguyên nhân chủ quan.

Ở góc độ rộng hơn, đại biểu Nguyễn Như So (Đoàn ĐBQH Bắc Ninh) cho rằng vấn đề cốt lõi nằm ở cấu trúc dòng vốn của nền kinh tế. Hiện nay, tỷ lệ tín dụng trên GDP đã lên tới 146%, song nền kinh tế vẫn thiếu vốn trung và dài hạn. Nguyên nhân là sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng để tài trợ cho các nhu cầu dài hạn, dẫn tới tình trạng “lấy ngắn nuôi dài”. Điều này không chỉ tạo áp lực thanh khoản mà còn làm giảm hiệu quả phân bổ vốn, khiến dòng vốn chưa chảy vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao.

Từ thực tế đó, yêu cầu cấp thiết được đặt ra là phải tái cấu trúc cơ chế phân bổ vốn. Chính sách tiền tệ cần chuyển từ nới lỏng tổng lượng sang định hướng dòng vốn có mục tiêu, ưu tiên các lĩnh vực sản xuất, lĩnh vực tạo giá trị thực. Đồng thời, cần phát triển mạnh thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, nhằm hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả. Việc phát triển thị trường mua bán nợ, thúc đẩy chứng khoán hóa cũng được xem là giải pháp để giải phóng nguồn lực và nâng cao khả năng cung ứng tín dụng mới.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Bộ Tài chính sẽ tham mưu Chính phủ triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm vừa bảo đảm nguồn vốn cho nền kinh tế, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Trong đó, trọng tâm là rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng; phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ; hoàn thiện chính sách thuế theo hướng vừa bảo đảm nguồn thu, vừa hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đối với đầu tư công, Chính phủ sẽ tiếp tục đẩy mạnh giải ngân, xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, nhất là những vướng mắc liên quan đến đất đai, đồng thời thúc đẩy cải cách thể chế để phát triển thị trường vốn. Trong tuần này, Thủ tướng Chính phủ dự kiến sẽ chủ trì hội nghị toàn quốc nhằm thúc đẩy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Từ các ý kiến tại nghị trường có thể thấy, bài toán đặt ra không đơn thuần là tăng quy mô vốn, mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tái cấu trúc dòng vốn một cách căn cơ. Chỉ khi giải quyết được các “nút thắt” kéo dài trong đầu tư công và thị trường vốn, nền kinh tế mới có thể vừa đạt được mục tiêu tăng trưởng cao, vừa bảo đảm ổn định vĩ mô trong giai đoạn 2026-2030.