Làm giàu từ khủng hoảng: Những tuyến đường mới của thương mại toàn cầu

Một nhà máy lọc dầu ở Ả Rập Xê-út. (Ảnh: AFP)

Trung Đông: Hấp dẫn về kinh tế nhưng bất ổn về địa chính trị

Trong nhiều thập kỷ qua, Trung Đông đã trở thành khu vực không thể thiếu của thương mại toàn cầu. Các nước vùng Vịnh đầu tư mạnh vào hạ tầng, logistics, năng lượng, công nghệ và dịch vụ tài chính. Tuy nhiên, khu vực này vẫn đối mặt với nhiều rủi ro địa chính trị, đặc biệt quanh eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển chiến lược của một lượng lớn dầu khí xuất khẩu trên thế giới.

Dù còn nhiều bất ổn, các nhà đầu tư vẫn tin tưởng vào tiềm năng của khu vực. Theo luật sư doanh nghiệp Kuwait Khalifah Al Yaqout, đối tác điều hành hãng luật Al-Yaqout & Al-Fouzan Legal Group, điều quan trọng nhất vẫn là sự ổn định. Trong sự kiện Vision Golfe 2026 do Business France tổ chức tại Paris, ông cho biết các nước Trung Đông sẽ tiếp tục thu hút nhân tài quốc tế và dòng vốn đầu tư nếu duy trì được một môi trường ổn định và có thể dự đoán.

Canh bạc hành lang Ấn Độ - Trung Đông - châu Âu

Cựu lãnh đạo Engie, ông Gérard Mestrallet, hiện phụ trách phía Pháp trong dự án IMEC (Hành lang Kinh tế Ấn Độ - Trung Đông - châu Âu), được khởi động tại Hội nghị G20 năm 2023.

Mục tiêu của dự án là kết nối Ấn Độ, Trung Đông và châu Âu bằng mạng lưới hạ tầng cảng biển, đường sắt, năng lượng và kỹ thuật số.

Ban đầu, hành lang này chỉ có một tuyến chính từ Mumbai đến Marseille, đi qua UAE, Ả Rập Xê-út và Israel. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng gần đây buộc những người triển khai phải điều chỉnh kế hoạch. Theo ông Gérard Mestrallet, dự án hiện dựa trên nhiều tuyến thay thế để giảm rủi ro từ xung đột hoặc gián đoạn logistics.

Các cảng ở Ai Cập, Liban và Oman có thể được bổ sung vào mạng lưới ban đầu. Ai Cập, Maroc và một số cảng Địa Trung Hải cũng có thể trở thành các cửa ngõ chiến lược trong hệ sinh thái logistics mới này. Ngoài ra, dự án còn tính đến việc xây dựng các tuyến cáp ngầm truyền dữ liệu.

Doanh nghiệp Pháp chuyển hướng sang châu Phi

Chương trình cũng phỏng vấn nhiều doanh nghiệp đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ căng thẳng địa chính trị.

Một ví dụ là Petroseal, công ty của Pháp chuyên xử lý rò rỉ trên các hệ thống công nghiệp áp suất cao. Giám đốc điều hành Emmanuelle Mayor cho biết doanh nghiệp vẫn hoạt động tại vùng Vịnh, nhưng hiện đang đẩy nhanh mở rộng sang châu Phi, đặc biệt là Nigeria, Libya, Bờ Biển Ngà và Senegal.

Các quốc gia này đang nỗ lực tăng nhanh năng lực khai thác dầu khí, qua đó tạo ra nhiều cơ hội mới cho các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp logistics quốc tế, việc dần chuyển hướng các tuyến vận tải biển sang châu Phi là một xu hướng lâu dài. Việc tránh các khu vực rủi ro đã thúc đẩy những kết nối mới với các cảng châu Phi. Cảng Le Havre hưởng lợi đáng kể nhờ giao thương gia tăng với Tây Phi. Xu hướng nearshoring (đưa chuỗi cung ứng đến gần thị trường tiêu thụ) cũng góp phần thúc đẩy quá trình này.

Le Havre - Đầu mối chiến lược của thương mại toàn cầu

Chương trình tiếp tục tại cảng Le Havre, cảng biển lớn nhất của Pháp về thương mại quốc tế.

Ông Kris Danaradjou, Phó Tổng Giám đốc phụ trách phát triển của Haropa Port, cho biết cảng xử lý khoảng 85 triệu tấn hàng hóa và hơn 3 triệu container mỗi năm.

Bất chấp những biến động địa chính trị, các tuyến thương mại đang được tái cơ cấu thông qua: Đa dạng hóa nguồn cung năng lượng; mở thêm các điểm dừng cảng mới; điều chỉnh chuỗi logistics; sử dụng các tuyến vận chuyển thay thế.

Bà Ludivine Bayon, Tổng thư ký Liên hiệp Hàng hải và cảng Le Havre, giới thiệu các khoản đầu tư vào Port 2000. Cảng này có thể tiếp nhận những tàu container lớn nhất thế giới và hoạt động quanh năm nhờ luồng hàng hải thông suốt. Mục tiêu của các nhà khai thác là đạt 6 triệu container mỗi năm vào năm 2030, gần gấp đôi hiện nay.

Mục tiêu tăng trưởng này dựa trên: Phát triển vận tải đa phương thức; mở rộng vận tải đường thủy nội địa; tăng cường vận tải đường sắt; giảm phát thải carbon trong hoạt động cảng.

Normandy trước những thay đổi của thương mại toàn cầu

Ông Yves Lefebvre, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Seine Estuaire, tỏ ra lạc quan về triển vọng kinh tế của vùng Normandy.

Theo ông, địa phương này có cơ cấu kinh tế đa dạng, từ công nghiệp, hàng không, đóng tàu, chế biến thực phẩm đến logistics, nên có khả năng chống chịu tốt hơn khi một ngành gặp khó khăn. Khi một lĩnh vực chững lại, lĩnh vực khác sẽ bù đắp, giúp duy trì đà tăng trưởng kinh tế. Ông cũng nhấn mạnh lợi thế của bờ biển Normandy, cảng Le Havre và trục sông Seine trong việc thu hút doanh nghiệp mới và thúc đẩy xuất khẩu.

Vai trò của châu Phi

Ông Thomas Courtier, Giám đốc Liên hiệp Cảng Rouen, cho biết quan hệ thương mại với các nước Tây Phi và Trung Phi vẫn rất bền vững. Mỗi năm có khoảng 2.500 tàu cập cảng.

Rouen chuyên về gom hàng (groupage), tức kết hợp hàng hóa từ nhiều nhà cung cấp vào cùng một container để giảm chi phí logistics cho các nhà nhập khẩu châu Phi. Thế mạnh này đến từ vị trí gần vùng Île-de-France và sự hiện diện của cộng đồng người gốc Phi đông đảo tại khu vực Paris, góp phần thúc đẩy giao thương.

Dù xảy ra các cuộc khủng hoảng chính trị hay an ninh, khối lượng hàng hóa vẫn tương đối ổn định nhờ mạng lưới khách hàng đa dạng và quan hệ thương mại đã được duy trì từ lâu.

EU cảnh báo nguy cơ gián đoạn thương mại toàn cầu do thuế quan của Mỹ

Kinh tế thế giới trong kỷ nguyên phân mảnh địa chính trị

Địa chính trị đang định hình lại kinh tế thế giới như thế nào?