Giữ vững nguồn cung, mở đường cho năng lượng mới

Giữ nguồn năng lượng cho nền kinh tế tăng tốc

Khi sản xuất mở rộng, nguồn năng lượng hóa thạch (dầu mỏ, khí, than) vẫn đáp ứng những nhu cầu thiết yếu của các nhà máy điện, cơ sở công nghiệp và vận tải. Các nguồn năng lượng mới cần thời gian đầu tư, hoàn thiện công nghệ và thị trường. Trong khoảng thời gian ấy, duy trì nguồn cung hiện hữu là điều kiện để hoạt động kinh tế diễn ra liên tục.

9 tháng năm 2026, sản lượng dầu thô khai thác trong nước đạt 6,66 triệu tấn, tăng 10,4% so với cùng kỳ; khí về bờ đạt 4,82 tỷ m³; gia tăng trữ lượng đạt 13 triệu tấn quy dầu.

Tự chủ năng lượng phải được củng cố bằng khai thác nguồn nội địa, nâng hiệu quả chế biến, sử dụng tiết kiệm và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, hạn chế bị động trước biến động bên ngoài.

Đằng sau các con số rất ấn tượng trên còn là yêu cầu duy trì khả năng cung ứng qua nhiều năm. Sản lượng khai thác phục vụ nhu cầu hiện tại, còn bổ sung trữ lượng tạo cơ sở cho nguồn cung tương lai. Tuy nhiên, trữ lượng chỉ trở thành sản phẩm thương mại khi có phương án phát triển mỏ, vốn đầu tư và hạ tầng phù hợp.

Trong khi các nguồn khí nội địa tiếp tục được đầu tư, LNG mở thêm khả năng tiếp cận nguồn hàng quốc tế. Kho LNG Thị Vải đã vận hành với công suất thiết kế ban đầu 1 triệu tấn/năm. Cụm nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 đã vận hành thương mại, đưa điện khí LNG trở thành một phần của năng lực cung ứng thực tế.

Tuy nhiên, nhập khẩu LNG cũng đặt ra yêu cầu quản trị rủi ro giá, vận chuyển và tỷ giá. Tại hội thảo về điện khí LNG ngày 14/8, TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, đề xuất xem xét mở rộng đối tượng mua điện trực tiếp từ các nhà máy LNG, tạo thêm cơ sở cho hợp đồng dài hạn và thu xếp vốn.

Đề xuất này gắn với đặc điểm của chuỗi điện khí: quyết định mua nhiên liệu phụ thuộc chặt chẽ vào đầu ra của điện. Nếu nghĩa vụ mua khí kéo dài nhưng sản lượng điện được huy động khó dự báo, chủ đầu tư có thể chịu sức ép lớn về dòng tiền. Kho cảng và nhà máy vì thế cần được khai thác trong một phương án đồng bộ.

Với than, trọng tâm là cân đối khai thác, nhập khẩu, pha trộn và giao hàng. Theo số liệu của Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), sản lượng than nguyên khai 9 tháng dự kiến đạt 27,84 triệu tấn, lượng nhập khẩu đạt 8,6 triệu tấn. Khả năng đáp ứng khách hàng còn phụ thuộc chất lượng than thương phẩm, vận chuyển và dự trữ.

Đối với xăng dầu, năng lực lọc dầu trong nước cần đi cùng nguồn dầu thô đầu vào và hệ thống phân phối thông suốt. Tự chủ năng lượng do đó phải được củng cố bằng khai thác nguồn nội địa, nâng hiệu quả chế biến, sử dụng tiết kiệm và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, hạn chế bị động trước biến động bên ngoài.

Tạo thêm nguồn cung và năng lực công nghiệp

Cùng với củng cố các nguồn chủ lực, phát triển năng lượng mới mở thêm dư địa cung ứng và cơ hội công nghiệp. Điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, hydro xanh và nhiên liệu sinh học có những điều kiện phát triển khác nhau, cần được lựa chọn theo khả năng đáp ứng nhu cầu và hiệu quả đầu tư.

Tháng 10/2026, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) đã phối hợp với Pacifico Energy khởi động khảo sát hai dự án điện gió ngoài khơi có tổng công suất dự kiến 1,8 GW. Đây là bước chuẩn bị kỹ thuật, chưa phải công suất có thể huy động, nhưng cho thấy doanh nghiệp trong nước đang tham gia những công đoạn cụ thể của lĩnh vực mới.

Giữ vững nguồn truyền thống và phát triển nguồn mới là hai nhiệm vụ cần tiến hành đồng thời để bảo đảm nguồn năng lượng cho tăng trưởng hai con số.

Kinh nghiệm khảo sát, xây lắp và vận hành công trình biển của ngành dầu khí là nền tảng quan trọng. Để mở rộng phần giá trị giữ lại trong nước, doanh nghiệp cần nâng năng lực thiết kế, chế tạo, quản lý chất lượng và thực hiện hợp đồng. Cơ hội tăng trưởng nằm cả ở nguồn điện lẫn những đơn hàng thiết bị, dịch vụ đi kèm.

Với điện mặt trời, hiệu quả phụ thuộc mức độ phù hợp giữa thời gian phát và nhu cầu sử dụng. Mái nhà xưởng có lợi thế phát điện gần nơi tiêu thụ, nhưng phương án đầu tư vẫn phải tính đến phụ tải, kết nối và lưu trữ. Khi nguồn điện phụ thuộc thời tiết tăng, năng lực truyền tải, dự báo và điều độ càng quan trọng.

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), hệ thống pin lưu trữ tại trạm 110 kV Song Khê, Bắc Ninh, được đóng điện ngày 2/8, có công suất 5 MW và dung lượng 10 MWh. Quy mô này tương ứng khoảng hai giờ phát ở công suất định mức theo thiết kế. Lưu trữ giúp dịch chuyển điện giữa các thời điểm, song cần được đầu tư theo bài toán vận hành cụ thể.

Hydro xanh cũng đòi hỏi tính toán rõ nguồn điện, chi phí công nghệ và khách hàng. Với nguồn năng lượng này, PGS.TS Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam đã nhấn mạnh những điểm nghẽn về kết nối hạ tầng, công nghệ và pháp lý. Nhu cầu tiềm năng chỉ tạo cơ sở đầu tư vững chắc khi được cụ thể hóa bằng khả năng tiêu thụ.

Nhiên liệu sinh học cho thấy hướng triển khai dựa trên hạ tầng hiện hữu. Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PVOIL) đã nâng cấp các kho đủ điều kiện pha chế E10 cùng mạng lưới hơn 1.000 cửa hàng. Ethanol được mua trong nước và nhập khẩu, nên phát triển sản phẩm vẫn phải gắn với bảo đảm nguyên liệu.

Giữ vững nguồn truyền thống và phát triển nguồn mới là hai nhiệm vụ cần tiến hành đồng thời. Hiệu quả phải được đo bằng nguồn cung tin cậy, chi phí phù hợp và năng lực sản xuất trong nước được nâng lên. Để những định hướng ấy trở thành dự án vận hành thực tế, yêu cầu tiếp theo là tháo gỡ vướng mắc thể chế, huy động vốn và tổ chức thực hiện đồng bộ...

Gỡ điểm nghẽn năng lượng, tạo động lực tăng trưởng

Phát triển điện gió ngoài khơi: Cần khơi thông cơ chế, đồng bộ hạ tầng

Lọc hóa dầu giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển kinh tế

PETROVIETNAM củng cố nguồn cung trong nước, phát triển chuỗi khí - điện, bảo đảm an ninh năng lượng